🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: Madde hal değişim grafikleri Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: Madde hal değişim grafikleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir buz parçası, sabit bir ısı kaynağına bırakılıyor. Zamanla kütlesi değişmeyen buzun sıcaklığının zamana göre değişimini gösteren grafik aşağıdadır. 🧊
Grafiğe göre, buzun erimeye başladığı ve tamamen eridiği sıcaklıkları bulunuz.
Grafiğe göre, buzun erimeye başladığı ve tamamen eridiği sıcaklıkları bulunuz.
Çözüm:
- Grafik Analizi: Grafikte, yatay seyreden bölümler hal değişimini gösterir. Sıcaklığın arttığı bölümler ise maddenin ısı alarak sıcaklığının yükseldiğini ifade eder.
- Erime Başlangıcı: Grafikte sıcaklığın sabit kaldığı ilk yatay bölüm, buzun erimeye başladığı noktayı gösterir. Bu noktada sıcaklık \( 0^\circ C \) 'dir.
- Tam Erime: Erime süreci boyunca sıcaklık \( 0^\circ C \) 'de sabit kalır. Grafik, erimenin tamamlandığı noktada sıcaklığın tekrar yükselmeye başladığını gösterir. Bu da erimenin \( 0^\circ C \) 'de tamamlandığı anlamına gelir.
Örnek 2:
Saf bir katı madde, ısıtıldığında sıcaklığının zamana göre değişimi aşağıdaki gibidir. 📈
Bu grafiğe göre, maddenin hal değişimleri hangi sıcaklık aralıklarında gerçekleşmektedir?
Bu grafiğe göre, maddenin hal değişimleri hangi sıcaklık aralıklarında gerçekleşmektedir?
Çözüm:
- 1. Bölge: Madde katı haldedir ve ısı alarak sıcaklığı artmaktadır.
- 2. Bölge: Sıcaklığın sabit kaldığı bu bölge, maddenin erime noktasıdır. Katıdan sıvıya geçiş gerçekleşir. Bu sıcaklık \( 60^\circ C \) 'dir.
- 3. Bölge: Madde sıvı haldedir ve ısı alarak sıcaklığı artmaktadır.
- 4. Bölge: Sıcaklığın tekrar sabit kaldığı bu bölge, maddenin kaynama noktasıdır. Sıvıdan gaz hâline geçiş (buharlaşma) gerçekleşir. Bu sıcaklık \( 110^\circ C \) 'dir.
- 5. Bölge: Madde gaz haldedir ve ısı alarak sıcaklığı artmaktadır.
Örnek 3:
Kışın dondurucu soğuklarda dışarıda bırakılan bir su şişesinin başına neler gelir? 🥶
Suyun sıcaklığının zamana göre değişimini gösteren bir grafik çizerek bu durumu açıklayınız.
Suyun sıcaklığının zamana göre değişimini gösteren bir grafik çizerek bu durumu açıklayınız.
Çözüm:
- Başlangıç: Su, başlangıçta sıvı haldedir ve sıcaklığı \( 0^\circ C \) ile \( 4^\circ C \) arasındadır.
- Donma Noktası: Dışarıdaki hava sıcaklığı \( 0^\circ C \) altına düştüğünde, su ısı kaybederek sıcaklığı düşer. Sıcaklık \( 0^\circ C \) 'ye ulaştığında donma olayı başlar.
- Sabit Sıcaklık: Donma süreci boyunca suyun sıcaklığı \( 0^\circ C \) 'de sabit kalır. Bu, grafikte yatay bir çizgi ile gösterilir. 🧊➡️❄️
- Katı Hâlde Soğuma: Tüm su buza dönüştükten sonra, buz hâlindeki madde dışarıdaki soğuk havayla ısı alışverişine devam eder ve sıcaklığı \( 0^\circ C \) 'nin altına düşer. Bu, grafikte sıcaklığın azaldığı bir eğimle gösterilir.
Örnek 4:
Ayşe, evdeki buzdolabından çıkardığı bir miktar tereyağını oda sıcaklığında bekletiyor. Tereyağının kütlesi sabit kalırken, sıcaklığının zamana göre değişimini gösteren bir grafik çiziyor. 🧈
Ayşe'nin çizdiği grafiğin ilk kısmında, tereyağının sıcaklığının arttığı bir eğim ve ardından sıcaklığının sabit kaldığı bir bölüm görülüyor. Bu durum neyi ifade eder?
Ayşe'nin çizdiği grafiğin ilk kısmında, tereyağının sıcaklığının arttığı bir eğim ve ardından sıcaklığının sabit kaldığı bir bölüm görülüyor. Bu durum neyi ifade eder?
Çözüm:
- Eğimli Bölge: Tereyağının sıcaklığının arttığı ilk eğimli bölüm, tereyağının katı hâlde ısı alarak sıcaklığının yükseldiğini gösterir.
- Sabit Sıcaklık Bölgesi: Sıcaklığın sabit kaldığı bölüm ise tereyağının erimeye başladığı ve tamamen eriyene kadar devam ettiği süreci ifade eder. Bu, tereyağının erime noktasını gösterir.
- Sonraki Bölge (varsa): Eğer grafik devam etseydi ve sıcaklık tekrar yükselmeye başlasaydı, bu tereyağının tamamen eriyip sıvı hâle geçtiğini ve sıvı hâlde ısı alarak sıcaklığının arttığını gösterirdi.
Örnek 5:
Bir deneyde, \( 100 \) gram su, \( 20^\circ C \) 'den \( 120^\circ C \) 'ye kadar ısıtılıyor. Suyun bu süreçteki sıcaklık-zaman grafiği aşağıdaki gibidir. 🌡️
Grafikteki yatay çizginin olduğu bölgede, suyun tamamının buharlaşması için \( 5 \) dakika süre geçiyor. Bu bilgiye göre, buharlaşma ısısı \( (L_v) \) kaç \( J/g \) olur? (Isı verme hızı \( 42 \, J/s \))
Grafikteki yatay çizginin olduğu bölgede, suyun tamamının buharlaşması için \( 5 \) dakika süre geçiyor. Bu bilgiye göre, buharlaşma ısısı \( (L_v) \) kaç \( J/g \) olur? (Isı verme hızı \( 42 \, J/s \))
Çözüm:
- Isı Alma Miktarı: Buharlaşmanın gerçekleştiği sabit sıcaklık bölümünde, su buharlaşırken \( 5 \) dakika boyunca ısı almıştır.
- Zamanı Saniyeye Çevirme: \( 5 \) dakika = \( 5 \times 60 = 300 \) saniye.
- Alınan Isı: Isı verme hızı \( 42 \, J/s \) olduğuna göre, buharlaşma sırasında alınan toplam ısı: \( Q = 42 \, J/s \times 300 \, s = 12600 \, J \).
- Buharlaşma Isısı: Buharlaşma ısısı \( (L_v) \), alınan ısıyı kütleye bölerek bulunur: \( L_v = \frac{Q}{m} \).
- Hesaplama: \( L_v = \frac{12600 \, J}{100 \, g} = 126 \, J/g \).
Örnek 6:
Bir miktar saf X katısı, ısıtıldığında sıcaklık-zaman grafiği aşağıdaki gibidir. 📉
Grafiğin 2. bölgesinde gerçekleşen hal değişimi nedir ve bu değişim hangi sıcaklıkta meydana gelmiştir?
Grafiğin 2. bölgesinde gerçekleşen hal değişimi nedir ve bu değişim hangi sıcaklıkta meydana gelmiştir?
Çözüm:
- Grafik Bölge 2 Analizi: Grafikteki 2. bölge, sıcaklığın sabit kaldığı bir yatay çizgidir. Bu durum, maddenin bir hal değişimi geçirdiğini gösterir.
- Hal Değişimi Türü: Katı bir madde ısıtıldığında, sıcaklığın sabit kaldığı ilk yatay çizgi erime olayını temsil eder.
- Erime Sıcaklığı: Bu yatay çizginin karşılık geldiği sıcaklık değeri, maddenin erime noktasıdır. Grafikte bu değer \( 85^\circ C \) olarak görülmektedir.
Örnek 7:
Sabahları pencere camlarında oluşan buğulanma nasıl açıklanabilir? 🌫️
Bu olayın madde hal değişim grafikleriyle ilişkisini açıklayınız.
Bu olayın madde hal değişim grafikleriyle ilişkisini açıklayınız.
Çözüm:
- Hava Nemliliği: Havadaki su buharı, yani nem, belirli bir sıcaklıkta belirli bir miktarda bulunabilir.
- Soğuk Yüzey: Kışın veya nemli havalarda, pencere camlarının iç yüzeyi, dışarıdaki soğuk hava nedeniyle oda sıcaklığından daha soğuktur.
- Yoğunlaşma (Buharlaşmanın Tersi): Oda içindeki sıcak ve nemli hava, soğuk cam yüzeyle temas ettiğinde aniden soğur. Hava soğuduğunda taşıyabileceği su buharı miktarı azalır. Fazla su buharı, gaz halinden sıvı hâle geçer. Bu olaya yoğunlaşma denir.
- Grafik İlişkisi: Bu durum, bir gazın (su buharı) soğuyarak sıvıya dönüştüğü bir hal değişimidir. Bu, buharlaşma grafiğindeki yatay çizginin tersi yönde, yani sıcaklığın düştüğü ve maddenin gazdan sıvıya geçtiği bir süreci temsil eder.
Örnek 8:
Bir öğrenci, saf bir sıvı maddeyi ısıtıyor ve sıcaklığının zamana göre değişimini aşağıdaki grafikteki gibi çiziyor. 🧪
Grafikteki 3. bölgede gerçekleşen hal değişimi nedir ve bu değişim sırasında madde ne hâldedir?
Grafikteki 3. bölgede gerçekleşen hal değişimi nedir ve bu değişim sırasında madde ne hâldedir?
Çözüm:
- Grafik Bölge 3 Analizi: Grafikteki 3. bölge, sıcaklığın sabit kaldığı yatay bir çizgidir. Bu, maddenin bir hal değişimi geçirdiğini gösterir.
- Hal Değişimi Türü: Sıvı bir madde ısıtıldığında, sıcaklığın sabit kaldığı bu bölge kaynama (buharlaşma) olayını temsil eder.
- Maddenin Hâli: Bu bölgede madde, hem sıvı hem de gaz hâlindedir. Kaynama, sıvının gaz hâline geçtiği bir süreçtir ve bu süreç tamamlanana kadar madde iki farklı hâlde bir arada bulunur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-madde-hal-degisim-grafikleri/sorular