🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: Madde hal değişim grafiği Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: Madde hal değişim grafiği Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Saf bir katı madde, ısıtıldığında hal değiştirme süresince sıcaklığı sabit kalır. Aşağıdaki grafik, bir katı maddenin ısıtılması sırasındaki sıcaklık değişimini göstermektedir.
Grafikte A-B aralığı neyi ifade eder?
Grafikte A-B aralığı neyi ifade eder?
Çözüm:
- A-B aralığı, maddenin katı halde ısı alarak sıcaklığının arttığı bölgedir.
- Bu aralıkta madde henüz erimeye başlamamıştır.
- Sıcaklık, alınan ısı miktarıyla doğru orantılı olarak yükselir.
- 💡 Bu aşamada maddenin kinetik enerjisi artar.
Örnek 2:
Saf bir sıvı madde, sabit bir hızla soğutulduğunda hal değiştirme süresince sıcaklığı sabit kalır. Aşağıdaki grafik, bir sıvı maddenin soğutulması sırasındaki sıcaklık değişimini göstermektedir.
Grafikte C-D aralığı neyi ifade eder?
Grafikte C-D aralığı neyi ifade eder?
Çözüm:
- C-D aralığı, maddenin sıvı halden katı hale geçtiği donma sürecini ifade eder.
- Bu aralıkta madde, çevreye ısı vererek sıcaklığı sabit kalır.
- Donma olayı gerçekleşirken hem sıvı hem de katı halde tanecikler bulunur.
- 📌 Bu sıcaklığa donma noktası denir.
Örnek 3:
Bir miktar buz, sabit bir ısı kaynağına konuluyor ve zamanla sıcaklığı ölçülüyor. Elde edilen veriler aşağıdaki grafikte gösterilmiştir:
Grafiğin B-C aralığında buzun tamamı eridiğine göre, C-D aralığında buzun hangi halde olduğunu ve sıcaklığının neden sabit kaldığını açıklayınız.
Grafiğin B-C aralığında buzun tamamı eridiğine göre, C-D aralığında buzun hangi halde olduğunu ve sıcaklığının neden sabit kaldığını açıklayınız.
Çözüm:
- Grafiğin B-C aralığı, buzun eridiği hal değişimi bölgesidir. Bu aralıkta sıcaklık sabittir (0°C).
- C-D aralığında buzun tamamı eridiği için, bu aralıkta madde artık sıvı (su) halindedir.
- Bu aralıkta sıcaklığın sabit kalmasının nedeni, maddenin aldığı ısının hal değişimine (erimeye) harcanmasıdır. Erime tamamlandıktan sonra alınan ısı, maddenin sıcaklığını artırmaya başlar.
- 👉 C-D aralığında madde sıvı halde ısı alır ve sıcaklığı artar.
Örnek 4:
Saf bir X maddesinin ısıtılmasına ait sıcaklık-zaman grafiği aşağıdaki gibidir.
Grafikteki T1 ve T2 sıcaklıkları neyi ifade eder?
Grafikteki T1 ve T2 sıcaklıkları neyi ifade eder?
Çözüm:
- T1 sıcaklığı, maddenin katı halden sıvı hale geçtiği erime noktasıdır. Bu aralıkta madde hem katı hem de sıvı haldedir.
- T2 sıcaklığı, maddenin sıvı halden gaz hale geçtiği kaynama noktasıdır. Bu aralıkta madde hem sıvı hem de gaz haldedir.
- Bu iki sıcaklık arasındaki bölgede (T1 ve T2 arasında) madde sıvı haldedir ve ısı aldıkça sıcaklığı artar.
- ✅ Bu tür grafikler, saf maddelerin belirgin erime ve kaynama noktalarına sahip olduğunu gösterir.
Örnek 5:
Bir öğrenci, elindeki termometre ile bir miktar saf suyun kaynama sürecini gözlemliyor. Suyu sabit bir ısıtıcı ile ısıtıyor ve belirli zaman aralıklarında sıcaklığını kaydediyor. Aşağıdaki grafik, öğrencinin elde ettiği verileri temsil etmektedir.
Grafiğin yatay (sabit) olan bölümü, suyun hangi hal değişimi olayını yaşadığını ve bu sırada neden sıcaklığının değişmediğini açıklayınız.
Grafiğin yatay (sabit) olan bölümü, suyun hangi hal değişimi olayını yaşadığını ve bu sırada neden sıcaklığının değişmediğini açıklayınız.
Çözüm:
- Grafiğin yatay olan bölümü, suyun kaynama olayını yaşadığı bölgedir.
- Bu sırada su, sıvı halden gaz (buhar) hale geçmektedir.
- Sıcaklığın değişmemesinin nedeni, ısıtıcının verdiği ısının, suyun sıcaklığını artırmak yerine hal değişimine (kaynamaya) harcanmasıdır.
- Bu sıcaklık, suyun kaynama noktasıdır ve saf su için genellikle 100°C'dir.
- 💡 Kaynama süresince buharlaşma sadece yüzeyde değil, sıvının her yerinde gerçekleşir.
Örnek 6:
Kışın dondurucu soğuklarda, yolların buzlanmaması için tuzlama çalışmaları yapılır. Tuzun, suyun donma noktasını düşürdüğü bilinmektedir. Aşağıdaki grafik, saf suyun ve tuzlu suyun soğutulması sırasındaki sıcaklık değişimini göstermektedir.
Grafikteki mavi çizgi saf suyu, kırmızı çizgi ise tuzlu suyu temsil etmektedir. Bu durum, tuzun suyun donma noktası üzerindeki etkisini nasıl açıklar?
Grafikteki mavi çizgi saf suyu, kırmızı çizgi ise tuzlu suyu temsil etmektedir. Bu durum, tuzun suyun donma noktası üzerindeki etkisini nasıl açıklar?
Çözüm:
- Grafikte görüldüğü gibi, saf su belirli bir sıcaklıkta (0°C civarı) donmaya başlar ve sıcaklığı sabit kalır.
- Tuzlu su ise daha düşük bir sıcaklıkta donmaya başlar ve donma süreci boyunca sıcaklığı azalmaya devam eder (grafikte gösterilen eğilim).
- Bu durum, tuzun suya karıştırıldığında suyun donma noktasını düşürdüğünü gösterir.
- Bu nedenle, kışın yollara tuz atıldığında, buzun erimesi veya donmanın daha düşük sıcaklıklarda gerçekleşmesi sağlanır.
- 📌 Donma noktasının düşmesi, günlük hayatta dondurma yapımında ve antifriz kullanımında da karşımıza çıkar.
Örnek 7:
Bir buharlaşma süreci gözlemleniyor. Başlangıçta madde sıvı halde ve belirli bir sıcaklıkta. Zamanla ısı alarak buharlaşmaya başlıyor. Aşağıdaki grafik, bu süreçteki sıcaklık değişimini göstermektedir.
Grafiğin yatay olan bölümü, buharlaşma olayı ile ilgili ne anlatır?
Grafiğin yatay olan bölümü, buharlaşma olayı ile ilgili ne anlatır?
Çözüm:
- Grafiğin yatay olan bölümü, maddenin buharlaşma sürecini temsil eder.
- Bu süreçte, sıvı haldeki madde ısı alarak gaz hale (buhar) geçer.
- Sıcaklığın sabit kalmasının nedeni, alınan ısının maddenin moleküllerini birbirinden ayırarak gaz hale geçirmesine harcanmasıdır.
- Bu sıcaklık, maddenin kaynama noktası olabilir (eğer buharlaşma kaynama ile gerçekleşiyorsa) veya buharlaşmanın gerçekleştiği herhangi bir sıcaklık olabilir.
- 💡 Buharlaşma, kaynama noktası altındaki her sıcaklıkta gerçekleşebilir, ancak kaynama noktasında buharlaşma çok daha hızlıdır.
Örnek 8:
Saf bir K maddesinin ısıtılmasına ait sıcaklık-zaman grafiği aşağıdaki gibidir. Grafik, maddenin katı halden gaz hale geçişini göstermektedir.
Grafikteki A-B aralığı katı halin ısınmasını, B-C aralığı bir hal değişimini, C-D aralığı ise başka bir hal değişimini göstermektedir. Bu grafiğe göre, K maddesinin süblimleşme (katıdan doğrudan gaz hale geçme) özelliği gösterip göstermediğini ve grafikteki hangi aralıkların bu durumu desteklediğini açıklayınız.
Grafikteki A-B aralığı katı halin ısınmasını, B-C aralığı bir hal değişimini, C-D aralığı ise başka bir hal değişimini göstermektedir. Bu grafiğe göre, K maddesinin süblimleşme (katıdan doğrudan gaz hale geçme) özelliği gösterip göstermediğini ve grafikteki hangi aralıkların bu durumu desteklediğini açıklayınız.
Çözüm:
- Süblimleşme, bir maddenin katı halden sıvı hale geçmeden doğrudan gaz hale geçmesidir.
- Grafikte B-C aralığı, maddenin katı halden gaz hale geçtiği tek bir hal değişimi sürecini göstermektedir. Eğer bu aralıkta sıcaklık sabit kalıyorsa, bu süblimleşme olayıdır.
- Eğer grafikte B-C aralığında sıcaklık sabit kalıyorsa, bu aralık K maddesinin süblimleştiği sıcaklığı ifade eder. Bu durumda madde, katı halden doğrudan gaz hale geçmektedir.
- Eğer grafikte B-C aralığında bir sıcaklık artışı varsa ve ardından C-D aralığında sabit bir sıcaklıkta hal değişimi oluyorsa, bu durum süblimleşme değil, önce erime sonra kaynama şeklinde iki ayrı hal değişimi olduğunu gösterir.
- Bu grafiğin süblimleşmeyi desteklemesi için, B-C aralığının yatay olması ve bu aralıkta maddenin katıdan gaza geçmesi gerekir.
- 👉 Süblimleşen maddelere örnek olarak naftalin ve kuru buz (katı karbondioksit) verilebilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-madde-hal-degisim-grafigi/sorular