🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: İkinci Dönem Birinci Yazılı Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: İkinci Dönem Birinci Yazılı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
🌡️ Aşağıdaki tabloda üç farklı maddenin ilk sıcaklıkları ve son sıcaklıkları verilmiştir. Bu maddelerden hangisi ısı almıştır, hangisi ısı vermiştir?
Madde | İlk Sıcaklık | Son Sıcaklık
A | \( 20^\circ\text{C} \) | \( 35^\circ\text{C} \)
B | \( 50^\circ\text{C} \) | \( 30^\circ\text{C} \)
C | \( 15^\circ\text{C} \) | \( 15^\circ\text{C} \)
Çözüm:
👉 Bir maddenin sıcaklığı artıyorsa ısı almış, azalıyorsa ısı vermiş demektir. Sıcaklığı değişmiyorsa net bir ısı alışverişi olmamıştır veya denge durumundadır.
- ✅ A Maddesi: İlk sıcaklığı \( 20^\circ\text{C} \)'den \( 35^\circ\text{C} \)'ye yükselmiştir. Bu durum, A maddesinin ısı aldığını gösterir.
- ✅ B Maddesi: İlk sıcaklığı \( 50^\circ\text{C} \)'den \( 30^\circ\text{C} \)'ye düşmüştür. Bu durum, B maddesinin ısı verdiğini gösterir.
- ✅ C Maddesi: İlk sıcaklığı \( 15^\circ\text{C} \) olup son sıcaklığı da \( 15^\circ\text{C} \) olarak kalmıştır. Bu durumda C maddesi net bir ısı alışverişi yapmamıştır veya çevresiyle ısı dengesindedir.
Örnek 2:
🧪 Aşağıda bazı elementlerin periyodik tablodaki yerleri verilmiştir. Bu elementlerin metal, ametal veya soygaz olup olmadığını belirtiniz.
Element | Grup | Periyot
X | 1A | 3
Y | 17A | 2
Z | 8A | 1
T | 2A | 4
Çözüm:
📌 Periyodik tabloda elementlerin yerleri, onların kimyasal özelliklerini belirler.
- ✅ X Elementi: 1A grubunda yer alan elementler (Hidrojen hariç) metaldir. X elementi 3. periyot 1A'da olduğuna göre bir metaldir.
- ✅ Y Elementi: 17A grubu elementleri (halojenler) ametaldir. Y elementi 2. periyot 17A'da olduğuna göre bir ametaldir.
- ✅ Z Elementi: 8A grubu elementleri soygazlardır. Z elementi 1. periyot 8A'da (Helyum) olduğuna göre bir soygazdır.
- ✅ T Elementi: 2A grubunda yer alan elementler metaldir. T elementi 4. periyot 2A'da olduğuna göre bir metaldir.
Örnek 3:
🔥 Bir kimyasal tepkimede \( 12 \) gram X maddesi ile \( 16 \) gram Y maddesi tam verimle tepkimeye girerek Z maddesini oluşturmaktadır. Tepkime sonunda kapta \( 2 \) gram X maddesinin arttığı gözlemlenmiştir. Buna göre oluşan Z maddesinin kütlesi kaç gramdır?
Çözüm:
💡 Kimyasal tepkimelerde kütlenin korunumu yasası geçerlidir. Tepkimeye giren maddelerin kütleleri toplamı, oluşan maddelerin kütleleri toplamına eşittir.
- 👉 Öncelikle tepkimeye giren X maddesinin gerçek miktarını bulalım:
Başlangıçtaki X maddesi = \( 12 \) gram
Artan X maddesi = \( 2 \) gram
Tepkimeye giren X maddesi = \( 12 - 2 = 10 \) gram - 👉 Y maddesi tam verimle tepkimeye girdiği için, tepkimeye giren Y maddesi = \( 16 \) gramdır.
- 👉 Kütlenin korunumu yasasına göre:
Tepkimeye giren toplam kütle = Oluşan Z maddesinin kütlesi
\( 10 \text{ gram (X)} + 16 \text{ gram (Y)} = \text{Z maddesinin kütlesi} \)
\( 26 \text{ gram} = \text{Z maddesinin kütlesi} \) - ✅ Sonuç olarak, oluşan Z maddesinin kütlesi \( 26 \) gramdır.
Örnek 4:
🍋 Ayşe, evdeki bazı maddelerin pH değerlerini ölçmek için turnusol kağıdı kullanmıştır. Yaptığı ölçümler sonucunda aşağıdaki gözlemleri not almıştır:
- Limon suyu: Turnusol kağıdını kırmızıya çevirdi.
- Sabunlu su: Turnusol kağıdını maviye çevirdi.
- Tuzlu su: Turnusol kağıdının rengini değiştirmedi.
Buna göre Ayşe'nin gözlemlerine göre bu maddelerin pH değerleri hakkında ne söylenebilir?
Çözüm:
📌 Turnusol kağıdı, maddelerin asit mi, baz mı yoksa nötr mü olduğunu anlamamızı sağlayan bir indikatördür.
- 👉 Limon suyu: Turnusol kağıdını kırmızıya çeviren maddeler asidik özellik gösterir. Asidik maddelerin pH değeri \( 0 \) ile \( 7 \) arasındadır (\( \text{pH} < 7 \)). Bu nedenle limon suyunun pH değeri \( 7 \)'den küçüktür.
- 👉 Sabunlu su: Turnusol kağıdını maviye çeviren maddeler bazik özellik gösterir. Bazik maddelerin pH değeri \( 7 \) ile \( 14 \) arasındadır (\( \text{pH} > 7 \)). Bu nedenle sabunlu suyun pH değeri \( 7 \)'den büyüktür.
- 👉 Tuzlu su: Turnusol kağıdının rengini değiştirmeyen maddeler genellikle nötr özellik gösterir. Nötr maddelerin pH değeri yaklaşık olarak \( 7 \)'dir. Bu nedenle tuzlu suyun pH değeri \( 7 \)'ye yakındır.
Örnek 5:
🍎 Elmayı kestikten bir süre sonra yüzeyinin karardığını fark ederiz. Bu durumun nedeni nedir ve hangi tür değişime örnektir?
Çözüm:
💡 Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bu durum, kimyasal bir değişimdir.
- 👉 Elmanın kesilen yüzeyi havadaki oksijenle temas eder. Elmanın yapısındaki bazı maddeler (enzimler ve polifenoller), oksijenle tepkimeye girerek yeni maddeler oluşturur. Bu yeni maddeler, elmanın renginin kahverengiye dönmesine neden olur.
- ✅ Bu olay, maddelerin iç yapısının değiştiği, yeni maddelerin oluştuğu bir kimyasal tepkimeye örnektir. Elmanın kararması geri dönüşü olmayan bir değişimdir; kararan elmayı eski haline getiremeyiz.
- 📌 Bu tür değişimlere örnek olarak demirin paslanması, yemeğin pişmesi veya kağıdın yanması da verilebilir.
Örnek 6:
💧 Bir miktar buzun eriyerek suya dönüşmesi ve ardından bu suyun kaynayarak buharlaşması olaylarında sıcaklık değişimi ve hal değişimi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Çözüm:
📌 Bu olaylar, maddenin hal değişimleri ve ısı alışverişi ile doğrudan ilişkilidir.
- 1. Buzun Erimesi (Katıdan Sıvıya Geçiş):
- 👉 Buz erimeye başladığında, sıcaklığı \( 0^\circ\text{C} \) ise, erime süresince sıcaklığı sabit kalır (\( 0^\circ\text{C} \)).
- 👉 Bu süreçte alınan ısı, buzun tanecikleri arasındaki bağları zayıflatmak ve katı halden sıvı hale geçişi sağlamak için kullanılır. Bu ısıya erime ısısı denir.
- 2. Suyun Sıcaklığının Artması:
- 👉 Buz tamamen eriyip sıvı suya dönüştükten sonra, ısı almaya devam ederse sıcaklığı artmaya başlar (\( 0^\circ\text{C} \)'den \( 100^\circ\text{C} \)'ye kadar).
- 👉 Bu süreçte alınan ısı, su moleküllerinin kinetik enerjisini artırarak sıcaklığı yükseltir.
- 3. Suyun Kaynaması ve Buharlaşması (Sıvıdan Gaza Geçiş):
- 👉 Su kaynamaya başladığında, sıcaklığı sabit kalır (\( 100^\circ\text{C} \)).
- 👉 Bu süreçte alınan ısı, su moleküllerini birbirinden ayırarak sıvı halden gaz hale geçişi sağlamak için kullanılır. Bu ısıya buharlaşma ısısı denir.
- ✅ Özetle, hal değişimi sırasında maddelerin sıcaklığı sabit kalır. Hal değişimi tamamlandıktan sonra ise alınan veya verilen ısı, maddenin sıcaklığını değiştirir.
Örnek 7:
💡 Bir deneyde, özdeş ısıtıcılarda eşit süre ısıtılan K ve L sıvıları için sıcaklık-zaman grafiği aşağıdaki gibi oluşmuştur.
K sıvısının sıcaklığı \( 10 \) dakikada \( 20^\circ\text{C} \)'den \( 60^\circ\text{C} \)'ye çıkmıştır.
L sıvısının sıcaklığı \( 10 \) dakikada \( 20^\circ\text{C} \)'den \( 40^\circ\text{C} \)'ye çıkmıştır.
Buna göre, K ve L sıvılarının öz ısıları (\( c \)) hakkında ne söylenebilir? (Maddelerin kütleleri eşittir.)
Çözüm:
📌 Isı alışverişi formülü \( Q = m \cdot c \cdot \Delta T \) şeklindedir. Burada \( Q \) alınan ısı, \( m \) kütle, \( c \) öz ısı ve \( \Delta T \) sıcaklık değişimidir.
- 👉 Soruda verilen bilgilere göre:
- Özdeş ısıtıcılar eşit süre ısıttığı için alınan ısı (\( Q \)) miktarları eşittir.
- Maddelerin kütleleri (\( m \)) eşittir.
- 👉 Şimdi her bir sıvı için sıcaklık değişimlerini (\( \Delta T \)) hesaplayalım:
- K sıvısı: \( \Delta T_K = 60^\circ\text{C} - 20^\circ\text{C} = 40^\circ\text{C} \)
- L sıvısı: \( \Delta T_L = 40^\circ\text{C} - 20^\circ\text{C} = 20^\circ\text{C} \)
- 👉 Formülü tekrar düzenlersek \( c = \frac{Q}{m \cdot \Delta T} \) olur.
- K ve L için \( Q \) ve \( m \) aynı olduğuna göre, öz ısı (\( c \)) ile sıcaklık değişimi (\( \Delta T \)) ters orantılıdır.
- Yani, sıcaklığı daha az artan maddenin öz ısısı daha büyük, sıcaklığı daha çok artan maddenin öz ısısı daha küçüktür.
- 👉 Karşılaştırma yaparsak:
- K sıvısının sıcaklığı \( 40^\circ\text{C} \) artarken, L sıvısının sıcaklığı \( 20^\circ\text{C} \) artmıştır.
- L sıvısının sıcaklık artışı daha az olduğu için L sıvısının öz ısısı ( \( c_L \) ) K sıvısının öz ısısından ( \( c_K \) ) daha büyüktür.
- ✅ Sonuç: \( c_L > c_K \) diyebiliriz. L sıvısının öz ısısı K sıvısının öz ısısından büyüktür.
Örnek 8:
🍞 Ekmek hamurunun mayalanması ve kabarması günlük hayatta karşılaştığımız olaylardandır. Bu olay hangi tür değişime (fiziksel mi, kimyasal mı) örnektir? Açıklayınız.
Çözüm:
💡 Ekmek hamurunun mayalanması ve kabarması, kimyasal bir değişime örnektir.
- 👉 Hamurda bulunan maya mantarları, hamurdaki şekerle tepkimeye girer (fermantasyon). Bu tepkime sonucunda alkol ve karbondioksit gazı oluşur.
- 👉 Oluşan karbondioksit gazı, hamurun içinde küçük baloncuklar oluşturarak hamurun kabarmasını sağlar.
- ✅ Bu olayda, şeker gibi başlangıçtaki maddelerden karbondioksit ve alkol gibi yeni maddeler oluşmuştur. Maddelerin kimyasal yapısı değiştiği için bu bir kimyasal değişimdir. Ayrıca, bu değişim geri döndürülemez bir süreçtir; kabaran hamuru tekrar eski haline getiremeyiz.
- 📌 Benzer kimyasal değişimlere örnek olarak yoğurdun mayalanması veya sirkenin yapımı da verilebilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-ikinci-donem-birinci-yazili/sorular