🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: Elektriklenme çeşitleri Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: Elektriklenme çeşitleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Yün bir kumaşa sürtülen plastik çubuk, elektriklenme olayına uğrar. Bu olayda çubuğun ve kumaşın yüklenmesi hangi yolla gerçekleşir? 💡
Çözüm:
Bu soruda bahsedilen elektriklenme türü sürtünme ile elektriklenmedir.
- Sürtünme ile elektriklenmede, iki cisim birbirine sürtülür.
- Bu sürtünme sonucunda, bir cisim elektron kaybederek pozitif (+) yüklenir.
- Diğer cisim ise elektron kazanarak negatif (-) yüklenir.
- Yani plastik çubuk elektron alarak negatif yüklenirken, yün kumaş elektron vererek pozitif yüklenir.
Örnek 2:
Nötr bir balon, saçınıza sürtüldükten sonra duvara yaklaştırıldığında yapışır. Bu durum, balonun hangi yolla yüklendiğini gösterir? 🤔
Çözüm:
Balonun duvara yapışmasının sebebi, etki ile elektriklenmedir.
- Balon saça sürtündüğünde, sürtünme ile elektriklenir ve negatif yüklenir.
- Negatif yüklü balon nötr duvara yaklaştırıldığında, duvardaki pozitif yükleri kendine çeker.
- Bu zıt yük çekimi sonucunda balon duvara yapışır.
Örnek 3:
Birbirine dokunan iletken K ve L cisimlerinden K cismi başlangıçta pozitif yüklüdür ve L cismi nötrdür. Cisimler ayrıldığında son yükleri ne olur? (K ve L iletken cisimlerdir.) ⚡
Çözüm:
Bu durum dokunma ile elektriklenme örneğidir.
- Dokunma ile elektriklenmede, cisimler birbirine dokunduğunda yükler paylaşılır.
- K cismi pozitif yüklü olduğu için elektron çekme eğilimindedir.
- Nötr olan L cismi, K cismine elektron verir.
- Sonuç olarak K cismi daha az pozitif yüklenir (veya nötre yaklaşır) ve L cismi pozitif yüklenir.
- Eğer cisimlerin iletkenlikleri ve boyutları farklıysa, yük dağılımı eşit olmayabilir. Ancak burada temel prensip, nötr cismin yüklü cisimden yük almasıdır.
Örnek 4:
Ebonit çubuk yünlü kumaşa sürtülüyor. Ebonit çubuk negatif yüklendiğine göre, yünlü kumaşın son yükü ne olur? 🐑
Çözüm:
Bu olay sürtünme ile elektriklenmenin bir sonucudur.
- Sürtünme ile elektriklenmede, cisimler zıt yüklerle yüklenir.
- Ebonit çubuk negatif yüklendiğine göre, elektron almıştır.
- Elektron alan cisim negatif yüklenir.
- O zaman yünlü kumaş, ebonit çubuğa elektron vermiştir.
- Elektron veren cisim pozitif (+) yüklenir.
Örnek 5:
Bir öğrenci, nötr iletken bir topu, -10 birim yüklü bir çubuğa yaklaştırıyor. Top ile çubuk arasında herhangi bir temas olmuyor. Daha sonra çubuk uzaklaştırılıyor ve topun etrafına nötr bir halka yaklaştırılıyor. Bu aşamada topun yük durumu nedir ve halka ile etkileşimi nasıl olur? ⚛️
Çözüm:
Bu senaryo etki ile elektriklenme prensibini içerir.
- Öğrenci nötr topu negatif yüklü çubuğa yaklaştırdığında, topun içindeki serbest elektronlar çubuğun itme kuvvetiyle topun uzak tarafına doğru hareket eder.
- Böylece topun çubuğa yakın tarafı pozitif (+) yüklenir, uzak tarafı ise negatif (-) yüklenir. Bu durum yük dengesizliğidir, top hala nötrdür.
- Çubuk uzaklaştırıldığında, topun içindeki yükler tekrar eşit olarak dağılır ve top tekrar nötr olur.
- Top nötr olduğu için, etrafına yaklaştırılan nötr halka ile herhangi bir yük etkileşimi olmaz.
Örnek 6:
Kış aylarında kazak giydiğimizde veya bir battaniyeyi üzerimize çektiğimizde bazen çıtırtılar duyarız ve küçük kıvılcımlar görebiliriz. Bu olay ne ile ilgilidir ve hangi elektriklenme çeşididir? 🧣
Çözüm:
Bu durum sürtünme ile elektriklenmenin günlük hayattaki bir örneğidir.
- Yünlü kazak veya battaniye gibi yalıtkan malzemeler, vücudumuzun veya diğer yüzeylerin sürtünmesiyle elektriklenir.
- Bu sürtünme sonucunda, bir cisim elektron kaybederek pozitif (+), diğer cisim ise elektron kazanarak negatif (-) yüklenir.
- Hava nispeten kuru olduğunda, bu yükler birikerek belirli bir potansiyele ulaştığında, yük atlaması (kıvılcım) meydana gelir. Bu da duyduğumuz çıtırtının ve gördüğümüz kıvılcımın sebebidir.
Örnek 7:
Üzerinde +8q yük bulunan bir iletken küre, -3q yük bulunan başka bir iletken küreye dokunduruluyor. İki kürenin de yarıçapları eşit olduğuna göre, son durumda her bir kürenin yükü ne olur? 📏
Çözüm:
Bu soru dokunma ile elektriklenmenin yük paylaşımı prensibini kullanır.
- Dokunma ile elektriklenmede, yükler cisimler arasında paylaşılır.
- Eğer cisimlerin yarıçapları eşitse, yükler eşit olarak paylaşılır.
- Toplam yük miktarı: \( +8q + (-3q) = +5q \)
- İki küre de eşit yarıçaplı olduğu için, toplam yük \( +5q \) iki küre arasında eşit olarak paylaşılacaktır.
- Her bir kürenin son yükü: \( \frac{+5q}{2} = +2.5q \)
Örnek 8:
Bir öğrenci, nötr bir metal çubuğun yanına, -5q yüklü bir çubuk yaklaştırıyor. Metal çubuğun bir tarafı pozitif, diğer tarafı ise negatif yükleniyor. Daha sonra bu metal çubuğun nötr tarafına, nötr bir iletken top dokunduruluyor ve ardından top ile çubuk ayrılıyor. Topun son yükü ne olur? ⚪
Çözüm:
Bu problem, hem etki ile elektriklenmeyi hem de dokunma ile elektriklenmeyi içerir.
- İlk adımda, -5q yüklü çubuk nötr metal çubuğa yaklaştırıldığında etki ile elektriklenme olur. Metal çubuğun çubuğa yakın tarafı pozitif (+) yüklenir, uzak tarafı ise negatif (-) yüklenir.
- Öğrenci, nötr iletken topu metal çubuğun nötr tarafına (yani yüklerin dengelendiği veya henüz tam ayrılmadığı bir noktaya) dokunduruyor. Ancak soruda "nötr tarafına" denmesi, topun dokunduğu anda çubuktaki yük dağılımının etkisini gösterecektir.
- Eğer top, çubuğun pozitif yüklenmiş tarafına dokundurulsaydı, top negatif yüklenirdi.
- Eğer top, çubuğun negatif yüklenmiş tarafına dokundurulsaydı, top pozitif yüklenirdi.
- Soruda "nötr tarafına" ifadesi biraz muğlak olsa da, genellikle bu tür sorularda topun çubuğun pozitif yüklenmiş tarafına dokunduğu varsayılır (çünkü negatif çubuk, pozitif yükleri çeker ve bu çekim alanında top dokunursa pozitif yüklenir).
- Bu durumda, top iletken olduğu için çubuktaki pozitif yüklerden bir kısmını alarak pozitif (+) yüklenir.
- Top ve çubuk ayrıldığında, top pozitif yükünü korur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-elektriklenme-cesitleri/sorular