🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: Canlılarda Görülen Beslenme İlişkileri Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: Canlılarda Görülen Beslenme İlişkileri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
📌 Bir ekosistemdeki canlılar arasında beslenme ilişkileri çok önemlidir. Aşağıda verilen canlıları kullanarak bir besin zinciri oluşturunuz ve her bir canlının bu zincirdeki rolünü (üretici, tüketici, ayrıştırıcı) açıklayınız.
Canlılar: Ot, Çekirge, Kurbağa, Yılan, Kartal.
Canlılar: Ot, Çekirge, Kurbağa, Yılan, Kartal.
Çözüm:
✅ Besin zinciri, enerjinin bir canlıdan diğerine aktarımını gösteren sıralamadır.
- 👉 Besin Zinciri Oluşturma:
- Ot \( \rightarrow \) Çekirge \( \rightarrow \) Kurbağa \( \rightarrow \) Yılan \( \rightarrow \) Kartal
- 👉 Canlıların Rolleri:
- 🌿 Ot: Kendi besinini ürettiği için üreticidir. Fotosentez yapar.
- 🦗 Çekirge: Ot ile beslendiği için birincil tüketicidir (otçul).
- 🐸 Kurbağa: Çekirge ile beslendiği için ikincil tüketicidir (etçil).
- 🐍 Yılan: Kurbağa ile beslendiği için üçüncül tüketicidir (etçil).
- 🦅 Kartal: Yılan ile beslendiği için dördüncül tüketicidir (etçil).
- 💡 Ayrıca, bu canlıların ölü kalıntılarını veya atıklarını parçalayan ayrıştırıcılar (bakteri ve mantarlar) da ekosistemin önemli bir parçasıdır.
Örnek 2:
💡 Bir orman ekosisteminde, farelerin sayısında ani ve büyük bir artış gözlemlenmiştir. Bu durum, farelerle beslenen yılanları ve yılanlarla beslenen kartalları kısa ve uzun vadede nasıl etkileyebilir? Açıklayınız. 🐭🐍🦅
Çözüm:
✅ Fare sayısındaki artış, besin zincirini doğrudan etkileyecektir.
- 👉 Yılanlar Üzerindeki Etki:
- 🐍 Fareler yılanların temel besin kaynaklarından biri olduğu için, fare sayısındaki artış, yılanlar için daha fazla besin anlamına gelir.
- Bu durum, yılan popülasyonunun artmasına ve daha sağlıklı bireylerin oluşmasına yol açabilir. 📈
- 👉 Kartallar Üzerindeki Etki:
- 🦅 Yılan popülasyonundaki artış, kartallar için de daha fazla besin kaynağı demektir.
- Dolayısıyla, kartal popülasyonu da kısa vadede artış gösterebilir veya mevcut kartallar daha iyi beslenebilir.
- 👉 Uzun Vadeli Etkiler ve Denge:
- Ancak, bu artışlar uzun vadede ekosistemde dengesizliklere yol açabilir. Örneğin, yılan sayısının çok artması, fare dışındaki besinleri de tüketmeye başlamalarına neden olabilir.
- Aşırı artan fare popülasyonu, bitki örtüsüne zarar vererek üretici basamağını olumsuz etkileyebilir. Bu da zincirin en başından itibaren tüm sistemi etkileyebilir. 🔄
Örnek 3:
📊 Bir enerji piramidi, besin zincirindeki enerji akışını gösterir. Bu piramitte, bir basamaktan diğerine aktarılan enerji miktarı önemli ölçüde azalır. Eğer bir ekosistemdeki üreticiler basamağında \( 20000 \text{ Joule} \) enerji bulunuyorsa, bu enerjinin ikincil tüketiciler basamağına ne kadarı aktarılır? Hesaplayınız.
Çözüm:
✅ Enerji piramidinde her beslenme basamağında enerjinin yaklaşık olarak %10'u bir üst basamağa aktarılırken, kalan %90'ı ise canlıların yaşam faaliyetleri (solunum, hareket vb.) ve ısı olarak kaybedilir.
- 👉 Üreticilerdeki Enerji:
- Üreticilerde başlangıç enerjisi = \( 20000 \text{ Joule} \)
- 👉 Birincil Tüketicilere Aktarılan Enerji:
- Birincil tüketiciler (otçullar), üreticilerin enerjisinin %10'unu alır.
- Aktarılan enerji = \( 20000 \text{ Joule} \times 0.10 = 2000 \text{ Joule} \)
- 👉 İkincil Tüketicilere Aktarılan Enerji:
- İkincil tüketiciler (etçiller veya hepçiller), birincil tüketicilerin enerjisinin %10'unu alır.
- Aktarılan enerji = \( 2000 \text{ Joule} \times 0.10 = 200 \text{ Joule} \)
- Sonuç: Üreticilerden ikincil tüketiciler basamağına aktarılan enerji miktarı \( 200 \text{ Joule} \) olur. 📉
Örnek 4:
🔍 Aşağıdaki metinsel olarak betimlenmiş besin ağına göre, hangi canlı hem otçul hem de etçil beslenmektedir?
Oklar enerjinin akış yönünü göstermektedir.
Oklar enerjinin akış yönünü göstermektedir.
- Ot \( \rightarrow \) Çekirge
- Ot \( \rightarrow \) Fare
- Çekirge \( \rightarrow \) Kurbağa
- Fare \( \rightarrow \) Kurbağa
- Kurbağa \( \rightarrow \) Yılan
- Fare \( \rightarrow \) Baykuş
- Yılan \( \rightarrow \) Baykuş
Çözüm:
✅ Besin ağını dikkatlice inceleyerek canlıların beslenme şekillerini belirleyelim.
- 👉 Ot: Üreticidir.
- 👉 Çekirge: Ot ile beslenir, yani otçuldur (birincil tüketici).
- 👉 Fare: Ot ile beslenir, yani otçuldur (birincil tüketici).
- 👉 Kurbağa: Çekirge ve Fare ile beslenir. Çekirge ve Fare otçul olduğu için Kurbağa etçildir (ikincil tüketici).
- 👉 Yılan: Kurbağa ile beslenir, yani etçildir (üçüncül tüketici).
- 👉 Baykuş: Fare ve Yılan ile beslenir. Fare otçul, Yılan etçil olduğu için Baykuş hem otçul (fare yiyerek) hem de etçil (yılan yiyerek) beslenen bir canlıdır.
- Sonuç: Besin ağında hem otçul hem de etçil beslenen canlı Baykuş'tur. Baykuş, fare (otçul) ve yılan (etçil) ile beslendiği için hepçil (hem otçul hem etçil) bir tüketicidir. 🦉🍽️
Örnek 5:
♻️ Evimizde çürüyen sebze ve meyveler zamanla kaybolur ve toprağa karışır. Bahçemizde ölen bir kuşun bedeninin bir süre sonra tamamen yok olduğunu görürüz. Bu olayların doğadaki beslenme ilişkileri açısından önemi nedir? Açıklayınız. 🍎🍂
Çözüm:
✅ Bu olaylar, doğadaki ayrıştırıcıların hayati rolünü göstermektedir.
- 👉 Ayrıştırıcıların Rolü:
- Çürüyen sebze, meyve ve ölü hayvan bedenleri gibi organik maddeler, toprakta yaşayan bakteriler ve mantarlar gibi ayrıştırıcı canlılar tarafından parçalanır. 🦠🍄
- Bu ayrıştırma süreci sonucunda, organik maddelerdeki besin maddeleri (mineraller, azot, fosfor vb.) toprağa geri kazandırılır.
- 👉 Ekosistemdeki Önemi:
- Bu besin maddeleri, topraktan bitkiler (üreticiler) tarafından alınarak tekrar besin zincirine dahil edilir.
- Böylece, ayrıştırıcılar madde döngüsünü sağlayarak ekosistemin sürdürülebilirliğinde kilit bir rol oynar. Eğer ayrıştırıcılar olmasaydı, ölü organizmalar birikirdi ve besin maddeleri döngüye katılamazdı, bu da yaşamın devamlılığını imkansız hale getirirdi. 🌍♻️
Örnek 6:
❓ Aşağıdaki canlılardan hangisi birincil tüketicidir?
a) Aslan
b) Zebra
c) Kartal
d) Mantar
a) Aslan
b) Zebra
c) Kartal
d) Mantar
Çözüm:
✅ Canlıların beslenme şekillerini inceleyelim:
- a) 🦁 Aslan: Etle beslenir, yani etçildir. Bu durumda ikincil veya üçüncül tüketici olabilir.
- b) 🦓 Zebra: Otla beslenir, yani otçuldur. Otçullar, üreticilerle beslendiği için birincil tüketicidir.
- c) 🦅 Kartal: Etle beslenir, yani etçildir. Bu durumda ikincil veya üçüncül tüketici olabilir.
- d) 🍄 Mantar: Ayrıştırıcıdır. Kendi besinini üretmez ve diğer canlılarla beslenmez, ölü organizmaları ayrıştırır.
- Doğru cevap b) Zebra'dır. Çünkü zebra, bitkilerle beslenen birincil tüketicidir. 🌱
Örnek 7:
🧪 Bir göle tarım ilaçları (DDT gibi) karışmıştır. Bu göldeki besin zinciri sırasıyla; algler, küçük balıklar, büyük balıklar ve balıkçıl kuşlardan oluşmaktadır. Bu tarım ilaçlarının en çok hangi canlıda birikmesi beklenir? Bu olayı açıklayan kavram nedir? 🐠🐦
Çözüm:
✅ Bu olay biyolojik birikim (biyomagnifikasyon) olarak adlandırılır ve besin zincirindeki zehirli maddelerin artan yoğunluğunu ifade eder.
- 👉 Biyolojik Birikim Kavramı:
- DDT gibi bazı zehirli maddeler, canlıların vücudundan kolayca atılamaz ve dokularında birikme eğilimindedir.
- Bir besin zincirinde, her bir basamağa geçildiğinde, bu zehirli maddelerin miktarı bir üst basamakta daha fazla yoğunlaşır. 📈
- Bunun nedeni, alt basamaktaki canlıların çok sayıda tüketilerek enerjilerinin üst basamağa aktarılması, ancak zehirli maddelerin vücutlarında kalmasıdır.
- 👉 Göldeki Durum:
- 1. Algler: Tarım ilaçlarını sudan alırlar ve bir miktar biriktirirler.
- 2. Küçük Balıklar: Çok sayıda alg yediklerinde, alglerdeki DDT küçük balıkların vücudunda birikir ve alglerden daha yüksek konsantrasyona ulaşır.
- 3. Büyük Balıklar: Çok sayıda küçük balık yediklerinde, küçük balıklardaki DDT büyük balıkların vücudunda daha da yoğunlaşır.
- 4. Balıkçıl Kuşlar: Besin zincirinin en üst basamağında yer alan balıkçıl kuşlar, çok sayıda büyük balık yediklerinde, DDT'nin en yüksek konsantrasyonuna sahip olurlar.
- Sonuç: Tarım ilaçlarının en çok birikmesi beklenen canlı, besin zincirinin en üst basamağında yer alan balıkçıl kuşlardır. Bu durum, besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılar için ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. ☠️
Örnek 8:
🌳 Bir öğrenci gözlem yaptığı bir ormanda aşağıdaki canlıları tespit etmiştir:
- • Meşe ağacı yaprakları
- • Tırtıl (Meşe yaprakları ile beslenir)
- • Serçe (Tırtıllarla beslenir)
- • Atmaca (Serçelerle beslenir)
Çözüm:
✅ Verilen canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini kullanarak besin zincirini oluşturup basamakları belirleyelim.
- 👉 Besin Zinciri Oluşturma:
- Meşe ağacı yaprakları \( \rightarrow \) Tırtıl \( \rightarrow \) Serçe \( \rightarrow \) Atmaca
- 👉 Canlıların Beslenme Basamakları:
- 🌿 Meşe ağacı yaprakları: Kendi besinini ürettiği için üreticidir.
- 🐛 Tırtıl: Meşe yaprakları ile beslendiği için birincil tüketicidir (otçul).
- 🐦 Serçe: Tırtıllar ile beslendiği için ikincil tüketicidir (etçil).
- 🦅 Atmaca: Serçeler ile beslendiği için üçüncül tüketicidir (etçil).
- Sonuç: Bu besin zincirindeki üçüncül tüketici canlı Atmaca'dır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-canlilarda-gorulen-beslenme-iliskileri/sorular