🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: Besin zinciri ve enerji Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: Besin zinciri ve enerji Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir orman ekosisteminde bulunan aşağıdaki canlılardan hangisi üretici konumundadır?
A) Tilki
B) Ağaç
C) Mantar
D) Tavşan
💡 Üreticiler, kendi besinlerini kendileri üreten canlılardır. Genellikle bitkiler bu gruptadır.
💡 Üreticiler, kendi besinlerini kendileri üreten canlılardır. Genellikle bitkiler bu gruptadır.
Çözüm:
- Üreticiler: Fotosentez yaparak kendi besinlerini üreten canlılardır. Bitkiler, bazı bakteriler ve algler bu gruba girer.
- Tüketiciler: Besinlerini diğer canlılardan alan canlılardır. Otçullar, etçiller ve hepçiller bu gruba dahildir.
- Ayrıştırıcılar: Ölü canlı kalıntılarını parçalayarak doğaya geri kazandıran canlılardır. Mantarlar ve bazı bakteriler bu gruptadır.
- Verilen seçeneklere baktığımızda, ağaç fotosentez yaparak kendi besinini üretebilen bir bitkidir.
- Tilki (etçil), Mantar (ayrıştırıcı) ve Tavşan (otçul) tüketicidir.
Örnek 2:
Aşağıdaki besin zincirinde enerji kaybı en az hangi canlıdan hangi canlıya doğru olur?
Çimen → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal
👉 Enerji, besin zincirinde basamaktan basamağa geçerken önemli bir kısmı ısı olarak kaybedilir.
Çimen → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal
👉 Enerji, besin zincirinde basamaktan basamağa geçerken önemli bir kısmı ısı olarak kaybedilir.
Çözüm:
- Besin zincirinde enerjinin büyük bir kısmı bir üst trofik düzeye geçerken kaybedilir.
- Genellikle enerjinin sadece %10'u bir üst basamağa aktarılır.
- Bu nedenle enerji kaybı en az, zincirin başlangıcındaki üreticiden birinci dereceden tüketicisine doğru olur.
- Yani, Çimen'den Çekirge'ye doğru olan aktarımda enerji kaybı nispeten daha azdır.
Örnek 3:
Bir ekosistemdeki toplam 10.000 birim enerji, üreticilerden (bitkiler) birinci dereceden tüketicilere (otçullar) aktarıldığında, otçulların sahip olacağı yaklaşık enerji miktarı ne kadardır?
💡 Enerji aktarımında %10'luk kuralı unutmayın!
💡 Enerji aktarımında %10'luk kuralı unutmayın!
Çözüm:
- Besin zincirlerinde enerjinin yaklaşık %10'u bir üst trofik düzeye aktarılır.
- Üreticilerde 10.000 birim enerji varsa,
- Birinci dereceden tüketicilere aktarılacak enerji miktarı: \( 10.000 \times \frac{10}{100} \)
- Bu da \( 10.000 \times 0.10 = 1.000 \) birim enerjiye eşittir.
Örnek 4:
Bir göl ekosisteminde bulunan canlılar şunlardır: Su yosunu, Sinek larvaları, Balıklar, Kurbağalar. Bu canlılarla oluşturulabilecek doğru besin zinciri hangisidir?
A) Sinek larvaları → Su yosunu → Kurbağalar → Balıklar B) Su yosunu → Sinek larvaları → Kurbağalar → Balıklar C) Balıklar → Kurbağalar → Sinek larvaları → Su yosunu D) Su yosunu → Kurbağalar → Sinek larvaları → Balıklar
📌 Unutmayın, besin zinciri üreticiden başlar ve tüketicilere doğru ilerler.
A) Sinek larvaları → Su yosunu → Kurbağalar → Balıklar B) Su yosunu → Sinek larvaları → Kurbağalar → Balıklar C) Balıklar → Kurbağalar → Sinek larvaları → Su yosunu D) Su yosunu → Kurbağalar → Sinek larvaları → Balıklar
📌 Unutmayın, besin zinciri üreticiden başlar ve tüketicilere doğru ilerler.
Çözüm:
- Üretici: Besin zincirinin ilk basamağında yer alır ve kendi besinini üretir. Bu örnekte Su yosunu üreticidir.
- Birinci Dereceden Tüketici: Üreticiyle beslenen canlıdır. Sinek larvaları su yosunu ile beslenebilir.
- İkinci Dereceden Tüketici: Birinci dereceden tüketicilerle beslenen canlıdır. Kurbağalar sinek larvaları ile beslenebilir.
- Üçüncü Dereceden Tüketici: İkinci dereceden tüketicilerle beslenen canlıdır. Balıklar kurbağalarla beslenebilir.
- Bu sıralamaya göre doğru besin zinciri: Su yosunu → Sinek larvaları → Kurbağalar → Balıklar şeklinde olmalıdır.
Örnek 5:
Bir tarla ekosisteminde, buğday (üretici) ile beslenen çekirgelerin sayısında ani bir artış olursa, bu durumun buğday ve çekirgelerle beslenen kurbağalar üzerindeki olası etkileri neler olur?
👉 Ekosistemdeki canlıların birbirleri üzerindeki etkilerini düşünün.
👉 Ekosistemdeki canlıların birbirleri üzerindeki etkilerini düşünün.
Çözüm:
- Buğday üzerindeki etki: Çekirge sayısındaki artış, buğdayla beslenen çekirge sayısını artıracağından, buğdayların tüketimi artar. Bu durum, buğday popülasyonunda azalmaya neden olabilir.
- Kurbağalar üzerindeki etki: Çekirge sayısındaki artış, kurbağalar için daha fazla besin kaynağı anlamına gelir. Bu durum, kurbağa popülasyonunda artışa yol açabilir.
- Ancak, buğday miktarındaki azalma uzun vadede çekirgeler için de besin kıtlığına yol açabilir ve dolaylı olarak kurbağaları da etkileyebilir.
Örnek 6:
Bir çiftçi, tarlasındaki zararlı böcekleri kontrol etmek için doğal yöntemler kullanmak istiyor. Bu amaçla, zararlı böceklerle beslenen uğur böceklerini tarlasına bırakıyor. Bu uygulama, besin zinciri ve enerji akışı prensipleriyle nasıl açıklanabilir?
💡 Doğal dengeyi koruma prensiplerini düşünün.
💡 Doğal dengeyi koruma prensiplerini düşünün.
Çözüm:
- Üreticiler: Çiftçinin tarlasındaki bitkiler (örneğin sebzeler) üretici konumundadır.
- Zararlı Böcekler (Birinci Dereceden Tüketiciler): Bu böcekler bitkilerle beslenerek enerjiyi üreticilerden alırlar.
- Uğur Böcekleri (İkinci Dereceden Tüketiciler): Uğur böcekleri ise zararlı böceklerle beslenerek enerjiyi bu böceklerden alırlar.
- Bu uygulama ile çiftçi, doğal besin zincirini kullanarak zararlı böcek popülasyonunu kontrol altında tutmayı hedefler.
- Uğur böceklerinin varlığı, zararlı böceklerin aşırı çoğalmasını engelleyerek hem bitkilere verilen zararı azaltır hem de ekosistemdeki enerji akışının daha dengeli olmasını sağlar.
Örnek 7:
Bir ekosistemde üreticilerin ürettiği toplam enerji 50.000 kJ'dir. Bu enerjinin %10'u bir üst basamağa aktarılmaktadır. Eğer bu ekosistemde 4 trofik düzey (basamak) varsa, en üst trofik düzeydeki canlıların sahip olabileceği toplam enerji miktarı yaklaşık kaç kJ olur?
\[ \text{Enerji}_{\text{üst}} = \text{Enerji}_{\text{alt}} \times 0.10 \]
\[ \text{Enerji}_{\text{üst}} = \text{Enerji}_{\text{alt}} \times 0.10 \]
Çözüm:
- 1. Trofik Düzey (Üreticiler): 50.000 kJ
- 2. Trofik Düzey (Birinci Dereceden Tüketiciler): \( 50.000 \text{ kJ} \times 0.10 = 5.000 \text{ kJ} \)
- 3. Trofik Düzey (İkinci Dereceden Tüketiciler): \( 5.000 \text{ kJ} \times 0.10 = 500 \text{ kJ} \)
- 4. Trofik Düzey (Üçüncü Dereceden Tüketiciler): \( 500 \text{ kJ} \times 0.10 = 50 \text{ kJ} \)
Örnek 8:
Ormanlık bir alanda yaşayan bir tilkinin beslenme alışkanlıkları, o ekosistemdeki besin zincirinin hangi halkasını oluşturduğunu gösterir?
👉 Tilkinin ne yediğini düşünün.
👉 Tilkinin ne yediğini düşünün.
Çözüm:
- Tilki, genellikle küçük memeliler (fareler, tavşanlar), kuşlar ve böcekler gibi canlılarla beslenen etçil bir hayvandır.
- Bu beslenme alışkanlığı, tilkinin besin zincirinde tüketici konumunda olduğunu gösterir.
- Eğer tilki farelerle besleniyorsa, fareler otçul (birinci dereceden tüketici) ve tilki de bu farelerle beslendiği için ikinci dereceden tüketici olur.
- Eğer tilki, başka etçil hayvanlarla da besleniyorsa, bu durumda daha üst trofik düzeylerdeki bir tüketici konumuna gelebilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-besin-zinciri-ve-enerji/sorular