Yazım ve noktalama kuralları Ders Notu

Yazım ve Noktalama Kuralları 📝

Türkçede kelimelerin doğru yazılması ve cümlelerin anlam bütünlüğünü sağlamak için noktalama işaretlerinin doğru kullanılması büyük önem taşır. Bu kurallar, iletişimimizi daha açık ve anlaşılır hale getirir. 7. sınıf düzeyinde bu kuralları öğrenmek, dilimizi etkili kullanmamızı sağlar.

Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler ⬆️

• Cümle Başlangıcı: Her cümle büyük harfle başlar.
  • Örnek: Bugün hava çok güzel.
• Mısra Başlangıcı: Şiirlerde her mısra büyük harfle başlar.
  • Örnek: Kış geldi, yapraklar dökülüyor.
• Özel İsimler: Kişi adları, soyadları, yer adları (ülke, şehir, mahalle, cadde, sokak), dil ve lehçeler, din ve mezhep adları, yıldız ve gezegen adları büyük harfle başlar.
  • Örnekler: Ali Vefa, Türkiye, İstanbul, İstiklal Caddesi, Türkçe, İslam, Ay, Mars.
• Kurum ve Kuruluş Adları: Bakanlık, üniversite, okul, dernek, vakıf, şirket gibi kurum ve kuruluş adları büyük harfle başlar.
  • Örnekler: Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara Üniversitesi, Türk Kızılayı.
• Tabela ve Levha Adları: Yer ve yön bildiren tabelalarla iş yerlerinin ve kamu kuruluşlarının adları büyük harfle başlar.
  • Örnekler: Giriş, Çıkış, Hastane, Postane.
• Tarihi Olay, Çağ ve Dönem Adları: Belirli bir tarihsel olayı, çağ veya dönem adları büyük harfle başlar.
  • Örnekler: Kurtuluş Savaşı, İlk Çağ, Orta Çağ.
• Dini ve Mitolojik İsimler: Tanrı, ilah, peygamber, melek gibi adlar büyük harfle başlar.
  • Örnekler: Allah, Hz. Muhammed, Cebrail.
• Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adları: Başlıkları büyük harfle başlar.
  • Örnekler: Nutuk, Sinekli Bakkal, Milliyet.

Noktalama İşaretleri ve Kullanım Alanları 📍

• Nokta (.)
  • Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
    • Örnek: Kitabımı okudum.
  • Bazı kısaltmaların sonuna konur.
    • Örnek: Dr., Prof., Cad., Sok.
  • Tarihlerin yazımında gün, ay ve yıl arasına konur.
    • Örnek: 23.04.1920
  • Sıra bildiren sayılardan sonra konur (kesirli sayılarda kesirden önce kullanılır).
    • Örnek: 1. sınıf, 2. kat, 3. kişi
    • Örnek: 0.5
• Virgül (,)
  • Eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.
    • Örnek: Pazardan elma, armut, çilek aldım.
  • Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için konur.
    • Örnek: Annem, o gün çok yorgundu, bana yardım edemedi.
  • Hitaplardan sonra konur.
    • Örnek: Sevgili öğretmenim, size minnettarım.
  • Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
    • Örnek: Akşam, akşam, yine akşam.
  • Tırnak içine alınmayan alıntıların sonuna konur.
    • Örnek: Babam, "Hemen geliyorum." dedi.
• Noktalı Virgül (;)
  • Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için konur.
    • Örnek: Ali geldi; Ayşe gitti.
  • İkiden fazla eş öğeli grupları ayırmak için kullanılır.
    • Örnek: Türkiye'nin şehirlerinden bazıları; Ankara, İzmir, Bursa, Antalya'dır.
• Soru İşareti (?)
  • Soru bildiren cümlelerin sonuna konur.
    • Örnek: Okula gittin mi?
  • Bilinmeyen veya kesin olmayan yer, tarih vb. durumlar için yay ayraç içinde kullanılır.
    • Örnek: Yunus Emre (1240?-1320)
• Ünlem İşareti (!)
  • Sevinç, korku, şaşma, acı, heyecan gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
    • Örnek: Ne güzel bir manzara!
    • Örnek: Aman Tanrım!
  • Seslenme veya uyarı sözlerinden sonra konur.
    • Örnek: Dikkat!
    • Örnek: Hey!
• Kesme İşareti (')
  • Özel adlara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
    • Örnek: Türkiye'nin, Ali'nin, Türkçe'nin
  • Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, iş yeri adlarına gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
    • Örnek: TBMM'nin, Türk Dil Kurumu'na
  • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
    • Örnek: 23 Nisan'da, 10 Kasım'da
  • Kısaltmalara gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
    • Örnek: TÜBİTAK'ın, BM'ye
• İki Nokta (:)
  • Kendi açıklamasını yapan bir sözün veya cümlenin sonunda kullanılır.
    • Örnek: Kendini tanıtmak için şunları söyledi: "Ben bir öğrenciyim."
  • Sesli bir söyleyişten veya bir konuşmadan önce kullanılır.
    • Örnek: Öğretmen: "Çocuklar, ders zamanı!"
  • Örneklerden önce kullanılır.
    • Örnek: Renklerin en sevimlileri: Mavi, yeşil ve sarı.
• Üç Nokta (...)
  • Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
    • Örnek: Yarın ne yapacağımı bilmiyorum...
  • Kaba veya anlamca eksik bırakılan kelime ve bölümlerin yerine konur.
    • Örnek: Kitapta... gibi bir bölüm vardı.
  • Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur.
    • Örnek: "... bir zamanlar ben de buralarda gezerdim."

Yazım Kuralları Örnekleri ✍️

• "de" ve "da" Bağlaçları: Ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır.
  • Örnek: Sen de mi geliyorsun? (Sen mi geliyorsun? - Anlam bozulmadı, ayrı yazılır.)
  • Örnek: Kitap da masanın üstünde. (Kitap masanın üstünde. - Anlam bozulmadı, ayrı yazılır.)
• "ki" Bağlacı: Ayrı yazılır.
  • Örnek: Öyle ki, bu durum hepimizi şaşırttı.
  • Unutma: "Sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, illaki, çünkü, anlaşılan ki" kelimeleri daima bitişik yazılır.
• Sayıların Yazımı:
  • Bitişik yazılan sayılar: İki veya daha çok basamaklı sayılarla kurallı olarak bitişik yazılır.
    • Örnek: 150 (yüz elli), 2000 (iki bin)
  • Ayrı yazılan sayılar: Tek basamaklı sayılar ayrı yazılır.
    • Örnek: Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz.
  • Sıra bildiren sayılar: Genellikle sonlarına nokta (.) konarak yazılır.
    • Örnek: 1. (birinci), 2. (ikinci)
• Peşin, Peşin Hüküm, Peşin Satış: Bu tür ifadelerde "peşin" kelimesi ayrı yazılır.
  • Örnek: Peşin ödeme yaptım.
• Her Gün: Ayrı yazılır.
  • Örnek: Her gün spor yapıyorum.

Çözümlü Örnekler 💡

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

A) Bu yılki tatilimiz çok güzel geçti.

B) Oysaki seninle gelmek istemiştim.

C) Yarınki toplantıya mutlaka katılacağım.

D) Hava kararınca eve döndük.

Çözüm: Cevap B şıkkıdır. "Oysaki" kelimesi daima bitişik yazılır. Diğer şıklarda yazım doğrudur.

Soru 2: "Bugün okulda çok eğlendik" cümlesinde hangi noktalama işareti eksiktir?

Çözüm: Bu cümle bir yargı bildirdiği için sonuna nokta (.) konulmalıdır. Cümle: "Bugün okulda çok eğlendik."

Soru 3: "Ali ve Ayşe parkta oynuyorlardı." cümlesinde virgül nerede kullanılmalıdır?

Çözüm: Bu cümlede virgül kullanılması gereken bir yer yoktur. Eş görevli kelime veya ara söz bulunmamaktadır.