🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Türkçe
💡 7. Sınıf Türkçe: Sözcükte anlam Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Türkçe: Sözcükte anlam Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi gerçek anlam ile kullanılmıştır?
1. Annesi ona tatlı bir bakış attı.
2. Çocuğun dudağında tatlı bir gülümseme belirdi.
3. Bu elmalar çok tatlı.
4. Bu iş bana çok tatlı geldi.
1. Annesi ona tatlı bir bakış attı.
2. Çocuğun dudağında tatlı bir gülümseme belirdi.
3. Bu elmalar çok tatlı.
4. Bu iş bana çok tatlı geldi.
Çözüm:
- Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamıdır.
- 1. cümlede "tatlı" kelimesi, lezzet bildiren temel anlamıyla kullanılmıştır.
- 2. cümlede mecaz anlam (hoş, sevimli), 3. cümlede gerçek anlam (lezzet), 4. cümlede ise mecaz anlam (kolay, uygun) ile kullanılmıştır.
- Dolayısıyla, gerçek anlam ile kullanılan seçenek 3'tür. ✅
Örnek 2:
"Yol" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecaz anlam ile kullanılmıştır?
A) Köy yolu karla kapanmıştı.
B) Bu işin sonu nereye varacak bilmiyorum.
C) Kamyon, yolda ağır ağır ilerliyordu.
D) İki şehir arasındaki yol çok uzundu.
A) Köy yolu karla kapanmıştı.
B) Bu işin sonu nereye varacak bilmiyorum.
C) Kamyon, yolda ağır ağır ilerliyordu.
D) İki şehir arasındaki yol çok uzundu.
Çözüm:
- Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
- A, C ve D seçeneklerinde "yol" kelimesi, ulaşım sağlanan fiziksel alanı ifade eden gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
- B seçeneğinde ise "yol" kelimesi, bir olayın veya durumun sonucunu, akışını ifade etmek için kullanılmıştır. Bu, mecaz anlamdır. 👉
- Doğru cevap B şıkkıdır.
Örnek 3:
"Kalp" kelimesi, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sesteş (eş sesli) bir sözcük olarak kullanılmıştır?
A) Kalbim hızla çarpıyordu.
B) Bu zorluğun üstesinden gelmek için çok kalp döktü.
C) Doktor, hastanın kalbini dinledi.
D) Sevgi, insanın kalbinde yeşerir.
A) Kalbim hızla çarpıyordu.
B) Bu zorluğun üstesinden gelmek için çok kalp döktü.
C) Doktor, hastanın kalbini dinledi.
D) Sevgi, insanın kalbinde yeşerir.
Çözüm:
- Sesteş (eş sesli) kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı kelimelerdir.
- A, C ve D seçeneklerinde "kalp" kelimesi, vücudumuzdaki organı ifade eden gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
- B seçeneğinde ise "kalp dökmek" deyimi, çok çaba göstermek, büyük emek harcamak anlamında kullanılmıştır. Bu, mecaz anlamdır.
- Ancak soruda sesteş kelime sorulmuş. "Kalp" kelimesinin başka bir anlamı yoktur. Bu soru aslında "kalp" kelimesinin farklı anlamlarını sorgulamaktadır.
- Bu bağlamda, B şıkkındaki kullanım mecaz anlamdır. Eğer soru sesteş kelimeleri kapsayacak şekilde olsaydı, "yüz" kelimesi gibi örnekler daha uygun olurdu.
- Bu örnekte, mecaz anlam ile kullanılmış olan seçenek B'dir. 📌
Örnek 4:
"Ateş" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "hastalık, hararet" anlamında kullanılmıştır?
A) Ormanda çıkan ateş kısa sürede yayıldı.
B) Aniden başlayan ateşi yükselmişti.
C) Ocakta yakılan ateş etrafı ısıttı.
D) Bu kadar telaşlı olman bana ateş püskürtüyor.
A) Ormanda çıkan ateş kısa sürede yayıldı.
B) Aniden başlayan ateşi yükselmişti.
C) Ocakta yakılan ateş etrafı ısıttı.
D) Bu kadar telaşlı olman bana ateş püskürtüyor.
Çözüm:
- "Ateş" kelimesi birden fazla anlama gelebilir.
- A ve C şıklarında "ateş", yanmayı sağlayan ısı ve ışık kaynağı anlamında, yani gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
- D şıkkında "ateş püskürtmek" bir deyimdir ve öfkelenmek, kızmak anlamında mecaz anlam taşır.
- B şıkkında ise "ateş" kelimesi, vücut sıcaklığının normalin üzerine çıkması durumu olan hastalık, hararet anlamında kullanılmıştır. 👉
- Doğru cevap B şıkkıdır.
Örnek 5:
Bir öğrenci, "açmak" kelimesinin farklı anlamlarını öğrenmek için aşağıdaki gibi bir tablo hazırlıyor:
Açmak
- Kapıyı açmak (fiziksel olarak bir şeyi yerinden oynatarak içeri veya dışarıya doğru ilerletmek)
- Perdeyi açmak (görünmesini engellediği şeyi kaldırmak)
- Yol açmak (bir şeyin geçişini veya olmasını sağlamak)
- Yara açmak (bir şeye zarar vererek zedelemek)
- Konuyu açmak (anlatmaya başlamak)
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "açmak" kelimesi tabloda verilmeyen bir anlamda kullanılmıştır?
A) Kitabı dikkatlice açtı.
B) Sofrayı açtık, herkes yemeğe oturdu.
C) Yeni bir iş yeri açtı.
D) Bütün sırları açığa vurdu.
Çözüm:
- Öğrenci, "açmak" kelimesinin farklı anlamlarını listelemiş.
- A şıkkındaki "kitabı açmak" tabloya uygun, kapalı bir şeyi (kitabı) okumak için hazır hale getirmek.
- B şıkkındaki "sofrayı açmak" da tabloya uygun, yemek için hazırlamak.
- D şıkkındaki "sırları açığa vurmak" ise tabloya uygun, gizli olanı ortaya çıkarmak.
- C şıkkındaki "yeni bir iş yeri açmak" ise, bir işletmeyi faaliyete geçirmek, kurmak anlamındadır. Bu anlam, öğrencinin hazırladığı tabloda bulunmamaktadır. 💡
- Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.
Örnek 6:
Bir markette çalışan Mehmet Bey, ürünlerin fiyat etiketlerini kontrol ederken bir indirim kampanyası fark ediyor. Etikette "Bu ürün, kâr marjı düşülerek satışa sunulmuştur." yazıyor.
Mehmet Bey'in gördüğü bu yazıdaki "kâr" kelimesi, sözlük anlamı ile düşünüldüğünde, hangi durumu ifade eder?
Çözüm:
- Sözlük anlamı, bir kelimenin ilk akla gelen, temel ve tanımda belirtilen anlamıdır.
- "Kâr" kelimesinin sözlük anlamı, bir mal veya hizmetin satışından elde edilen gelirin, maliyetinden fazla olması durumunda ortaya çıkan fazlalıktır. Yani kazanç anlamına gelir.
- Mehmet Bey'in gördüğü etikette, satılan ürünün fiyatının belirlenirken, maliyetinin üzerine eklenen kazanç miktarının azaltıldığı belirtilmiştir.
- Bu durumda "kâr", elde edilen kazanç anlamında kullanılmıştır. ✅
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi terim anlam ile kullanılmıştır?
A) Bu yemeğin tadı çok güzeldi.
B) Öğretmeni, öğrenciden yeni bir şiir yazmasını istedi.
C) Sahada kaleci yoktu.
D) Pencereden dışarıyı seyrediyordu.
A) Bu yemeğin tadı çok güzeldi.
B) Öğretmeni, öğrenciden yeni bir şiir yazmasını istedi.
C) Sahada kaleci yoktu.
D) Pencereden dışarıyı seyrediyordu.
Çözüm:
- Terim anlam, bir bilim, sanat, meslek veya spor dalına özgü özel anlam taşıyan kelimelerdir.
- A, B ve D şıklarındaki "güzel", "şiir" ve "seyrediyordu" kelimeleri genel anlamlarıyla kullanılmıştır.
- C şıkkındaki "kaleci" kelimesi ise spor (futbol) dalına özgü bir terimdir. 👉
- Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Örnek 8:
Resim öğretmeni Ayşe Hanım, öğrencilerine "renk" kelimesinin farklı kullanım alanlarını anlatırken şu örnekleri veriyor:
- "Bu tablo, canlı renklerle dolu." (Görsel algı)
- "Onun yüzündeki renk atmıştı." (Mecaz - Solgunluk)
- "İnsanların farklı renklerde olması doğaldır." (Irk)
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "renk" kelimesi yukarıdaki örneklerde verilmeyen bir anlamda kullanılmıştır?
A) Kıyafetlerinin rengi çok hoşuma gitti.
B) Bu olayın bir de öteki yüzünü görmelisin.
C) Siyasetin renkleri bazen insanı yorabiliyor.
D) Sınav sonuçları açıklandığında rengi atmıştı.
Çözüm:
- Ayşe Hanım'ın verdiği örneklerde "renk" kelimesi; görsel algı, mecaz anlam (solgunluk) ve ırk anlamlarında kullanılmış.
- A şıkkındaki "kıyafetlerin rengi" görsel algı anlamıyla, örneklere uygun.
- D şıkkındaki "rengi atmıştı" ifadesi de mecaz anlamda solgunluk belirtir, örneklere uygun.
- C şıkkındaki "siyasetin renkleri" ise, siyasi görüşleri, farklı yaklaşımları ifade eden bir mecaz anlam taşır. Bu da örneklere yakın bir kullanım.
- B şıkkında ise "renk" kelimesi kullanılmamış, bunun yerine "öteki yüzünü" ifadesiyle bir durumun farklı bir yönü kastedilmiştir. Soru "renk" kelimesinin kullanımını sorduğu için, bu şıkta "renk" kelimesi kullanılmadığından, verilen anlamlarda da kullanılmış olmaz. 💡
- Ancak soru "renk" kelimesinin kullanımını sorduğu için, B şıkkı bu bağlamda doğru cevap olur çünkü "renk" kelimesi hiç geçmemektedir.
- Eğer soru "renk kelimesinin farklı bir mecaz anlamı" şeklinde olsaydı, C şıkkı üzerinde durulabilirdi.
- Bu durumda, "renk" kelimesinin kullanılmadığı şık B'dir.
Örnek 9:
Bir anne, çocuğuna hikaye anlatırken şöyle der: "Bir zamanlar, uzak diyarlarda yaşayan cesur bir savaşçı vardı."
Burada kullanılan "savaşçı" kelimesi, hikaye bağlamında hangi anlamıyla öne çıkmaktadır?
Çözüm:
- "Savaşçı" kelimesinin sözlük anlamı, savaşan kimse, askerdir.
- Ancak hikaye anlatımında, bu kelime genellikle cesareti, kahramanlığı, zorluklarla mücadele etme gücünü ifade etmek için kullanılır.
- Bu bağlamda, "savaşçı" kelimesi burada sadece fiziksel bir mücadele eden kişiyi değil, aynı zamanda cesur, mücadeleci ve kahraman bir karakteri temsil etmektedir. 📌
- Yani kelime, güçlü bir mecaz anlam kazanmıştır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-turkce-sozcukte-anlam/sorular