Söz varlığı Ders Notu

Söz Varlığı: Kelime Bilgimizi Geliştirelim! 📚

Dilimizin zenginliği, kelime hazinemizle doğru orantılıdır. 7. sınıf Türkçe dersinde söz varlığı konusunu öğrenerek, kelimelerin anlamlarını daha iyi kavrayacak, eş anlamlı, zıt anlamlı ve sesteş kelimeleri tanıyacak, ayrıca deyimler ve atasözleri ile anlatımımızı güçlendireceğiz. Bu konu, hem okuduğumuzu daha iyi anlamamıza hem de kendimizi daha etkili ifade etmemize yardımcı olacaktır.

1. Eş Anlamlı Kelimeler (Anlamdaş Kelimeler) 🤝

Yazılışları ve okunuşları farklı, anlamları aynı veya çok yakın olan kelimelere eş anlamlı kelimeler denir. Bu kelimeler birbirinin yerine kullanılabilir.

Kelime	Eş Anlamlısı
Ak	Beyaz
Al	Kırmızı
Yıl	Sen
Konuk	Misafir
Öğrenci	Talebe

2. Zıt Anlamlı Kelimeler (Karşıt Anlamlı Kelimeler) ↔️

Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelere zıt anlamlı kelimeler denir. Her kelimenin zıt anlamlısı olmayabilir.

Kelime	Zıt Anlamlısı
Aşağı	Yukarı
Genç	Yaşlı
İyi	Kötü
Sıcak	Soğuk
Boş	Dolu

3. Sesteş Kelimeler (Eş Sesli Kelimeler) 🔊

Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan kelimelere sesteş kelimeler denir. Bu kelimelerin anlamları, kullanıldıkları cümleye göre değişir.

• Yüz: (Sayı) Yüz lira verdim.
• Yüz: (Vücudun bölümü) Yüzü bembeyaz oldu.
• Yüz: (Suya dalma eylemi) Yüzme biliyor musun?
• Yüz: (Bir şeyin bir tarafı) Masaya yüzünü döndü.

• Çil: (Ciltte oluşan leke) Yüzünde çiller vardı.
• Çil: (Gözden düşmüş, itibarını kaybetmiş) Çil yemiş bir adam.

4. Deyimler ve Atasözleri 🗣️

Deyimler, kalıplaşmış söz gruplarıdır ve genellikle mecaz anlam taşırlar. Atasözleri ise, atalarımızın deneyimlerinden ders çıkarılarak söylenmiş, öğüt veren kısa ve özlü sözlerdir.

Deyim Örnekleri:

• Eli Açık: Cömert, bol para harcayan.
• Gözü Açık: Kurnaz, fırsatçı.
• Etekleri Zil Çalmak: Çok sevinmek.
• Burnu Havada: Kibirli, kendini beğenmiş.

Atasözü Örnekleri:

• Damlaya damlaya göl olur: Küçük şeylerin birikerek büyük bir şeye dönüşebileceğini anlatır.
• Sakla samanı, gelir zamanı: İşimize yaramayacak gibi görünen şeylerin ileride faydalı olabileceğini ifade eder.
• Acele işe şeytan karışır: Bir işi acele yapmanın hatalara yol açabileceğini belirtir.

5. İkilemeler 💫

Anlamı güçlendirmek, pekiştirmek veya çeşitli anlatım özellikleri kazandırmak amacıyla aynı kelimenin tekrarıyla veya birbirine yakın anlamlı, zıt anlamlı ya da ses bakımından benzer kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşan söz gruplarına ikileme denir.

• Aynı kelimenin tekrarıyla: Yavaş yavaş, ağır ağır, köşe bucak.
• Eş anlamlı kelimelerle: Akıllı uslu, dürüst söz.
• Zıt anlamlı kelimelerle: Az çok, iyi kötü, alt üst.
• Biri anlamlı, diğeri anlamsız kelimelerle: Pıtır pıtır, mırın kırın.
• Ses veya harf benzerliğiyle: Eğri büğrü, çoluk çocuk.