🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Türkçe
💡 7. Sınıf Türkçe: Basit, birleşik ve türemiş kelimeler Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Türkçe: Basit, birleşik ve türemiş kelimeler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki kelimelerden hangisi basit yapılı bir kelimedir?
A) Gözlük
B) Bilgisayar
C) Kitap
D) Kapıcı
Çözüm:
Basit yapılı kelimeler, yapım eki almamış ve başka kelimelerle birleşerek yeni bir anlam oluşturmamış kelimelerdir.
- A şıkkındaki "gözlük" kelimesi "göz" kelimesine yapım eki alarak türemiştir.
- B şıkkındaki "bilgisayar" kelimesi "bilgi" ve "sayar" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş birleşik yapılıdır.
- D şıkkındaki "kapıcı" kelimesi "kapı" kelimesine yapım eki alarak türemiştir.
- C şıkkındaki "kitap" kelimesi ise kök halindedir, yani yapım eki almamıştır ve başka bir kelimeyle birleşmemiştir. Bu yüzden basit yapılıdır.
Örnek 2:
"Mavi" kelimesi, Türkçede hangi kelime türüne girer?
A) Türemiş Kelime
B) Basit Kelime
C) Birleşik Kelime
D) Özel İsim
Çözüm:
Kelimelerin yapıları incelenirken köklerine ve aldıkları eklere bakılır.
- Kök halindeki ve yapım eki almamış kelimeler basit yapılı kelimelerdir.
- Köküne yapım eki almış veya birden fazla kelimenin birleşmesiyle oluşmuş kelimeler ise farklı kategorilere ayrılır.
- "Mavi" kelimesi, tek başına bir anlamı olan ve herhangi bir ek almamış bir kelimedir. Bu nedenle basit yapılı bir kelimedir.
Örnek 3:
Aşağıdaki kelimelerden hangisi birleşik yapılı bir kelimedir?
A) Umut
B) Bilgi
C) Hanımeli
D) Sevgi
Çözüm:
Birleşik yapılı kelimeler, iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturmasıyla meydana gelir.
- A şıkkındaki "umut" kelimesi kök halindedir.
- B şıkkındaki "bilgi" kelimesi kök halindedir.
- D şıkkındaki "sevgi" kelimesi kök halindedir.
- C şıkkındaki "hanımeli" kelimesi ise "hanım" ve "eli" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Bu yüzden birleşik yapılıdır.
Örnek 4:
"Gözlükçü" kelimesi, hangi yapıdadır?
A) Basit Yapılı
B) Birleşik Yapılı
C) Türemiş Yapılı
D) Yansıma Kelime
Çözüm:
Kelimelerin yapısını belirlerken köklerine ve aldıkları eklere dikkat etmeliyiz.
- "Gözlükçü" kelimesinin kökü "göz"dür.
- "Göz" köküne "-lük" yapım eki gelerek "gözlük" kelimesi türemiştir.
- Daha sonra "gözlük" kelimesine "-çü" yapım eki gelerek "gözlükçü" kelimesi türemiştir.
- İki veya daha fazla yapım eki aldığı için bu kelime türemiş yapılı bir kelimedir.
Örnek 5:
Ayşe Hanım, evindeki çiçeklerin bakımı için bir kitap okuyordu. Kitapta, "yaprakları" dökülen bir çiçeğin canlandırılması için özel bir karışımdan bahsediliyordu. Bu metinde geçen "yaprakları" kelimesinin yapısını inceleyelim.
Çözüm:
Metindeki "yaprakları" kelimesini inceleyelim:
- Kelimenin kökü "yaprak"tır.
- "Yaprak" köküne "-ları" iyelik eki gelmiştir.
- Kök halindeki "yaprak" kelimesi, herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılı bir kelimedir. "ları" eki çekim ekidir, yapıyı değiştirmez.
Örnek 6:
Bir zeytin ağacından toplanan zeytinler, önce fabrikaya götürülerek "zeytinyağı"na dönüştürülüyor. Ardından bu zeytinyağı, sofralarımızda salatalarımızın lezzetini artırmak için kullanılıyor. Bu metinde geçen "zeytinyağı" kelimesinin yapısı nedir?
Çözüm:
Metindeki "zeytinyağı" kelimesinin yapısını analiz edelim:
- "Zeytinyağı" kelimesi, "zeytin" ve "yağı" kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur.
- Bu iki kelime, anlamlarını koruyarak yeni bir varlığı (zeytinyağı) ifade etmektedir.
- Bu tür kelimeler, birleşik yapılı kelimeler olarak adlandırılır.
Örnek 7:
Manavdan taze meyveler almak için her sabah "manav"a uğruyorum. Manav amca, en güzel meyveleri seçip bana veriyor. Buradaki "manav" kelimesi hangi yapıdadır?
Çözüm:
Günlük hayatımızda sıkça kullandığımız kelimelerin yapısını bilmek önemlidir.
- "Manav" kelimesinin kökü "manav"dır.
- Bu kelime, kendi başına bir anlamı olan ve herhangi bir yapım eki almamış bir kelimedir.
- Dolayısıyla, "manav" kelimesi basit yapılı bir kelimedir.
Örnek 8:
Okulda verilen ödevleri yapmak için kütüphaneye gittim. Kütüphanede sessizce ders çalışan arkadaşlarımdan biri, "kitaplık"tan bir kitap seçti. "Kitaplık" kelimesinin yapısı hakkında ne söyleyebiliriz?
Çözüm:
Kelimelerin kökleri ve aldıkları ekler, yapılarını belirler.
- "Kitaplık" kelimesinin kökü "kitap"tır.
- "Kitap" köküne "-lık" yapım eki gelerek "kitaplık" kelimesi türemiştir.
- "-lık" eki, yeni bir anlam (kitapların konulduğu yer) kazandırdığı için yapım ekidir.
- Bu nedenle, "kitaplık" kelimesi türemiş yapılı bir kelimedir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-turkce-basit-birlesik-ve-turemis-kelimeler/sorular