🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Türkçe
💡 7. Sınıf Türkçe: Anlatım bozuklukları, fiil çekimi, ek-fiil Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Türkçe: Anlatım bozuklukları, fiil çekimi, ek-fiil Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede hangi anlatım bozukluğu vardır?
"Bu olayı daha önce de birkaç kez yaşamıştık, bu yüzden hiç şaşırmadım."
Çözüm:
- Cümleyi dikkatlice okuyalım: "Bu olayı daha önce de birkaç kez yaşamıştık, bu yüzden hiç şaşırmadım."
- "Daha önce" ve "birkaç kez" ifadeleri, olayın tekrar yaşandığını belirtiyor.
- Ancak cümlenin başında "Bu olayı" ifadesiyle olayın tekil olduğu ima ediliyor.
- Bu durum, gereksiz kelime kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğudur.
- Doğrusu: "Bu olayı daha önce birkaç kez yaşamıştık, bu yüzden hiç şaşırmadım." veya "Bu olay daha önce birkaç kez yaşanmıştı, bu yüzden hiç şaşırmadım."
Örnek 2:
"Her zaman derslerine çok çalışır, başarılı olurdu." cümlesindeki ek-fiil türünü ve zamanını belirtiniz.
Çözüm:
- Cümlemiz: "Her zaman derslerine çok çalışır, başarılı olurdu."
- Burada dikkat etmemiz gereken kelime "olurdu" kelimesidir.
- "Ol-" fiili, "-ur" (geniş zaman) eki ve "-du" (hikaye) ek-fiili ile birleşmiştir.
- Bu nedenle, "olurdu" kelimesindeki ek-fiil hikaye kipindedir ve geniş zamanın hikayesidir.
- Bu, geçmişte sürekli tekrarlanan bir durumu ifade eder.
Örnek 3:
"Sınavda bana yardım ettiğin için sana minnettarım." cümlesinde hangi anlatım bozukluğu bulunmaktadır?
Çözüm:
- Cümleyi inceleyelim: "Sınavda bana yardım ettiğin için sana minnettarım."
- "Minnettar" kelimesi zaten "borçlu olma, şükran duyma" anlamını taşır.
- "Yardım ettiğin için" ifadesi, minnettar olmanın sebebini açıkça belirtiyor.
- Bu durumda, "sana" kelimesi gereksizdir çünkü minnettar olunan kişi bellidir.
- Bu, gereksiz kelime kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğudur.
- Doğrusu: "Sınavda bana yardım ettiğin için minnettarım."
Örnek 4:
Aşağıdaki fiillerden hangisi şimdiki zamanın hikayesi ile çekimlenmiştir?
A) Geliyormuş
B) Gelirdi
C) Geliyordu
D) Gelmişti
Çözüm:
- Soruyu dikkatlice okuyalım: Şimdiki zamanın hikayesini arıyoruz.
- Fiillerin zaman ve kip eklerine bakalım:
- A) Geliyormuş: Gel-iyor-muş (Şimdiki zaman + rivayet)
- B) Gelirdi: Gel-ir-di (Geniş zaman + hikaye)
- C) Geliyordu: Gel-iyor-du (Şimdiki zaman + hikaye)
- D) Gelmişti: Gel-miş-ti (Belirli geçmiş zaman + hikaye)
- Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Örnek 5:
Bir arkadaşınız size "Yarınki maçı sabırsızlıkla bekliyorum, gelmezsen çok üzülürüm." dediğinde, cümlede bir anlatım bozukluğu var mıdır? Varsa nedir?
Çözüm:
- Arkadaşınızın cümlesi: "Yarınki maçı sabırsızlıkla bekliyorum, gelmezsen çok üzülürüm."
- Burada "bekliyorum" fiili, "sabırsızlıkla" zarfıyla kullanılmış.
- Ancak "gelmezsen çok üzülürüm" ifadesi, arkadaşınızın gelmesini istediğini ve gelmemesi durumunda üzüleceğini belirtiyor.
- Bu durum, anlam belirsizliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğudur. "Bekliyorum" kelimesi, hem maçın oynanmasını bekleme hem de arkadaşının gelmesini bekleme anlamlarına gelebilir.
- Daha açık bir ifadeyle şöyle denilebilir: "Yarınki maçı sabırsızlıkla bekliyorum. Eğer sen gelmezsen çok üzülürüm." veya "Yarınki maçı sabırsızlıkla bekliyorum, sen de gelirsen harika olur."
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlelerde "idi", "imiş", "ise", "ibil" ek-fiillerinden hangisinin kullanıldığı yerlerde anlatım bozukluğu oluşmuştur?
1. Çocukken çok yaramaz idi.
2. Yarın hava yağmurlu imiş.
3. Sen çalışkan olsan, kazanırdın.
4. O, akıllı bir çocuk olabilirdi.
Çözüm:
- Ek-fiillerin kullanımını ve cümledeki anlamlarını inceleyelim:
- 1. "Çocukken çok yaramaz idi." Bu cümlede "idi" ek-fiili, isim soylu "yaramaz" kelimesine gelerek yüklem yapmıştır. Bu kullanım doğrudur ve geçmişte süreklilik ifade eder.
- 2. "Yarın hava yağmurlu imiş." "İmiş" ek-fiili, duyulan geçmiş zamanı ifade eder. Bu kullanım da doğrudur.
- 3. "Sen çalışkan olsan, kazanırdın." Bu cümlede "olsan" kelimesindeki "olsa" (şart kipi) ve "kazanırdın" kelimesindeki "-rdı" (hikaye) ek-fiilleri bir arada kullanılmıştır. Ancak burada "olsan" zaten bir şart belirtirken, "kazanırdın" geçmişte sürekli olan bir durumu ifade eder. Bu iki kipin bir arada kullanımı mantık hatasına yol açar. Doğrusu "Sen çalışkan olsan, kazanırsın." veya "Sen çalışkan olsaydın, kazanırdın." şeklinde olmalıdır.
- 4. "O, akıllı bir çocuk olabilirdi." "Olabilirdi" kelimesindeki "-abil" yeterlilik fiili ve "-di" hikaye ek-fiili bir aradadır. Bu kullanım doğrudur ve geçmişte bir olasılığın gerçekleşmediğini ifade eder.
- Bu nedenle anlatım bozukluğu 3. cümlede bulunmaktadır.
Örnek 7:
"Her sabah erkenden kalkar, kahvaltısını yapar, sonra okula giderdi." cümlesindeki fiil çekimini inceleyiniz.
Çözüm:
- Cümlemiz: "Her sabah erkenden kalkar, kahvaltısını yapar, sonra okula giderdi."
- Fiillere odaklanalım: "kalkar", "yapar", "giderdi".
- "kalkar": Kalk-ar (Geniş zaman, 3. tekil şahıs)
- "yapar": Yap-ar (Geniş zaman, 3. tekil şahıs)
- "giderdi": Git-er-di (Geniş zamanın hikayesi, 3. tekil şahıs)
- Bu cümledeki fiiller, geçmişte her gün tekrarlanan bir alışkanlığı ifade etmektedir.
- "Kalkar" ve "yapar" şimdiki zaman gibi görünse de, cümlenin genelindeki "giderdi" ifadesiyle geçmişte süreklilik kazandığı anlaşılır.
Örnek 8:
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ek-fiil eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) O, çok iyi bir insandı.
B) Yarınki toplantı iptal oldu.
C) Bu kitap çok sürükleyici.
D) Hava bugün çok güzel.
Çözüm:
- Ek-fiil, isim soylu kelimeleri yüklem yapmak için kullanılır.
- Şıkları inceleyelim:
- A) "O, çok iyi bir insandı." - "insan" ismine "-dı" ek-fiili gelerek yüklem olmuştur. Doğru kullanım.
- B) "Yarınki toplantı iptal oldu." - "iptal" kelimesi fiilimsidir ve "oldu" fiiliyle yüklem olmuştur. Ek-fiil burada gerekmez. Doğru kullanım.
- C) "Bu kitap çok sürükleyici." - "sürükleyici" kelimesi bir sıfattır. Cümlede yüklem olması için ek-fiil alması gerekir. Ek-fiil almadığı için anlatım bozukluğu vardır. Doğrusu: "Bu kitap çok sürükleyiciydi."
- D) "Hava bugün çok güzel." - "güzel" kelimesi bir sıfattır. Cümlede yüklem olması için ek-fiil alması gerekir. Ek-fiil almadığı için anlatım bozukluğu vardır. Doğrusu: "Hava bugün çok güzeldi."
- Bu nedenle hem C hem de D şıklarında ek-fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır. Ancak soruda tek bir şık sorulduğu varsayılırsa, genellikle bu tür sorularda ilk karşılaşılan hata doğru kabul edilir. Sorunun formatına göre C şıkkı doğru kabul edilebilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-turkce-anlatim-bozukluklari-fiil-cekimi-ek-fiil/sorular