💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: Karışımlar Çözümlü Örnekler

• a) Hava: Azot, oksijen, karbondioksit gibi farklı gazların oluşturduğu bir karışımdır. ✅
• b) Tuzlu su: Tuz ve suyun bir araya gelmesiyle oluşan bir karışımdır. Tuz, suda çözünse de kimyasal yapısı değişmez. ✅
• c) Demir: Demir, tek bir elementtir ve saf maddedir. Farklı maddelerden oluşmaz. ❌
• d) Salata: Marul, domates, salatalık gibi farklı sebzelerin bir araya gelmesiyle oluşan bir karışımdır. Her sebze kendi özelliğini korur. ✅

Bu nedenle doğru cevap "c) Demir"dir.

• 1. Gazoz: Gazoz, su, şeker ve karbondioksit gazının birleşimiyle oluşur. İçindeki maddeler her yere eşit dağılmış gibi görünür. Bu nedenle homojen (çözelti) bir karışımdır. ✨
• 2. Ayran: Ayran, yoğurt ve suyun karışımıdır. Bekletildiğinde yoğurt parçacıkları dibe çökebilir veya gözle görülebilir. Bu, bileşenlerin her yere eşit dağılmadığını gösterir. Bu nedenle heterojen bir karışımdır (süspansiyon). 🥛
• 3. Toprak: Toprak, kum, kil, çakıl, humus gibi birçok farklı madde içerir. Bu maddeler toprağın her yerinde eşit dağılmamıştır, farklı bölgelerde farklı oranlarda bulunabilirler. Bu nedenle heterojen bir karışımdır. 🍂
• 4. Şekerli su: Şeker, suda tamamen çözündüğünde, şeker tanecikleri gözle görülemez hale gelir ve karışımın her yerinde eşit dağılır. Bu nedenle homojen (çözelti) bir karışımdır. 💧

• Adım 1: Maddelerin Özelliklerini Anlama 🤔
  Demir, manyetik özellik gösteren bir maddedir, yani mıknatıs tarafından çekilir. Un ise manyetik özellik göstermeyen bir maddedir ve mıknatıs tarafından çekilmez.
• Adım 2: Ayırma Yönteminin Seçimi 🧲
  Bu özellik farkından faydalanarak, mıknatısla ayırma yöntemi kullanılabilir.
• Adım 3: Uygulama ✨
  Ahmet, karışımın üzerine bir mıknatıs yaklaştırdığında, sadece demir tozları mıknatısa yapışacak ve undan ayrılacaktır. Un ise mıknatıstan etkilenmeden kalacaktır.

Böylece demir tozları ve un birbirinden kolayca ayrılmış olur. ✅

• Adım 1: Karışımın Türünü Belirleme 🧐
  Çamurlu su, katı (çamur) ve sıvı (su) maddelerden oluşan bir heterojen karışımdır. Çamur partikülleri suda çözünmez ve gözle görülebilir. Bu tür karışımlara süspansiyon denir.
• Adım 2: Ayırma Yönteminin Seçimi 💧
  Süzme yöntemi, katı-sıvı heterojen karışımlardaki katı tanecikleri sıvıdan ayırmak için kullanılır. Bu yöntemde, katı taneciklerin geçemeyeceği ancak sıvının geçebileceği gözenekli bir malzeme (süzgeç, tülbent, filtre kağıdı) kullanılır.
• Adım 3: Uygulama 🧤
  Elif, çamurlu suyu bir süzgeç veya tülbentten geçirdiğinde, çamur partikülleri süzgeçte kalacak, temizlenmiş su ise süzgeçten geçerek ayrılacaktır.

Böylece Elif, sudaki çamurdan kurtulmuş olur. ✅

• Adım 1: Karışımın Özelliği 🧂💧
  Tuzlu su, tuzun suda çözünmesiyle oluşan homojen bir karışımdır (çözeltidir). Tuz, suda çözündüğü için süzme gibi yöntemlerle ayrılamaz.
• Adım 2: Buharlaştırma Prensibi 🔥
  Buharlaştırma yöntemi, bir sıvının ısı etkisiyle gaz haline geçerek ortamdan uzaklaşması ve geriye katı maddenin kalması prensibine dayanır. Burada suyun kaynama noktası tuzdan çok daha düşüktür.
• Adım 3: Uygulama 🌡️
  Tuzlu su ısıtıldığında, su buharlaşarak havaya karışır. Tuz ise buharlaşmadığı için kabın dibinde katı halde kalır. Bu sayede tuz ve su birbirinden ayrılmış olur.

Bu yöntemle deniz suyundan tuz elde edilmesi de mümkündür. 💡

• Kap 1: Zeytinyağı ve Su Karışımı 🫒💧
  Zeytinyağı ve su birbirine karışmayan (çözünmeyen) sıvılardır ve yoğunlukları farklıdır. Yağ suyun üzerinde yüzer. Bu tür sıvı-sıvı heterojen karışımları ayırmak için ayırma hunisi kullanılır. Ayırma hunisi ile alttaki su tabakası boşaltılır, üstteki yağ kalır.
• Kap 2: Kum ve Küçük Çakıl Taşları Karışımı 🏖️
  Kum ve çakıl taşları, katı-katı heterojen bir karışımdır. Tanecik boyutları birbirinden farklıdır. Bu tür karışımları ayırmak için eleme yöntemi kullanılır. Uygun boyutta delikleri olan bir elek kullanılarak kum alttan geçerken, çakıl taşları eleğin üzerinde kalır.
• Kap 3: Suda Çözünmüş Kahve Karışımı ☕
  Kahve (çözünebilen kısmı) suda çözünerek homojen bir karışım (çözelti) oluşturur. Bu tür katı-sıvı homojen karışımları ayırmak için buharlaştırma yöntemi kullanılır. Su buharlaştığında, geriye kahvenin katı kısmı kalır.

Buna göre Ayşe'nin seçeceği yöntemler:
Kap 1: Ayırma Hunisi
Kap 2: Eleme
Kap 3: Buharlaştırma

• Adım 1: Karışımın Özelliği 🔍
  Nohut ve taş, katı-katı heterojen bir karışımdır. Her ikisi de katı halde bulunur ve birbirine karışmamıştır. Ayrıca, nohutlar ile taşlar arasında boyut, şekil, renk ve yoğunluk gibi belirgin farklar vardır.
• Adım 2: Elle Ayıklamanın Avantajı 🙌
  Bu tür farklılıklar sayesinde, insan gözüyle kolayca ayırt edilebilirler. Elle ayıklama, bu tür büyük ve belirgin farkları olan katı-katı karışımları ayırmak için en basit ve en eski yöntemlerden biridir.
• Adım 3: Uygulama ✨
  Nohut ve taş karışımını geniş bir yüzeye sererek, tek tek taşları ayırıp bir kenara koyabilir, nohutları ise ayrı bir kaba toplayabilirsiniz.

Bu yöntem, özellikle gıda maddelerinin içindeki istenmeyen yabancı cisimleri ayırmak için sıkça kullanılır. ✅

• Adım 1: Demir Tozunu Ayırma (Mıknatısla Ayırma) 🧲
  Karışımda bulunan demir tozu, manyetik özellik gösteren tek maddedir. Bu nedenle, ilk olarak bir mıknatıs yardımıyla demir tozlarını karışımdan ayırmalıyız. Mıknatısı karışıma yaklaştırdığımızda, sadece demir tozları mıknatısa yapışacak ve kolayca ayrılacaktır. Geriye talaş ve tuz karışımı kalır.
• Adım 2: Talaşı Ayırma (Suda Yüzdürme / Yoğunluk Farkı) 🪵💧
  Şimdi elimizde talaş ve tuz karışımı var. Talaşın yoğunluğu sudan daha azdır ve suda yüzme eğilimindedir. Tuz ise suda çözünür. Bu özellikten faydalanarak:
  1. Kalan karışıma su ekleriz.
  2. Talaş suyun yüzeyine çıkarak yüzerken, tuz suda çözünmeye başlar.
  3. Yüzeydeki talaşı bir kepçe veya süzgeç yardımıyla kolayca toplayarak ayırırız.
  Geriye, içinde çözünmüş tuz bulunan su kalır (tuzlu su çözeltisi).
• Adım 3: Tuzu Ayırma (Buharlaştırma) ☀️🧂
  Son olarak, elimizde kalan tuzlu suyu ayırmamız gerekiyor. Tuz, suda çözündüğü için süzme gibi yöntemlerle ayrılamaz. Tuzlu suyu bir kaba alıp ısıttığımızda veya açık havada beklettiğimizde, su buharlaşarak gaz haline geçer ve ortamdan uzaklaşır. Kabın dibinde ise katı halde tuz kalır.

Bu adımlar sayesinde, demir tozu, talaş ve tuz bileşenlerine ayrılmış olur. ✅