🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Fen Bilimleri
💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: Işığın kırılması ve mercekler Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Fen Bilimleri: Işığın kırılması ve mercekler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir ışık ışını, havadan suya geçerken izlediği yolu çizelim. Suya girerken ışık ne tarafa doğru sapar? 💡
Çözüm:
Işığın kırılması, ışığın bir ortamdan başka bir ortama geçerken doğrultu değiştirmesidir.
- Işık, yoğunluğu daha az olan bir ortamdan (hava) yoğunluğu daha fazla olan bir ortama (su) geçerken normale yaklaşır.
- Bu durumda, ışık ışını yüzeye dik olan çizgiye (normale) doğru kırılır.
Örnek 2:
Bir kaşık, su dolu bardağın içine konulduğunda neden daha yakında ve kırılmış gibi görünür? 🥄
Çözüm:
Bu durum, ışığın kırılması prensibiyle açıklanır.
- Kaşıktan çıkan ışık ışınları, sudan havaya geçerken normale yaklaşarak kırılır.
- Gözümüze ulaşan bu kırılmış ışınlar, beynimiz tarafından düz bir çizgide geliyormuş gibi algılanır.
- Bu nedenle, kaşık suyun içinde olduğundan daha yakında ve kırıkmış gibi görünür.
Örnek 3:
Kalın kenarlı bir mercek, düzlem aynanın önüne konulduğunda, düzlem aynadan yansıyan görüntü nasıl olur?
Çözüm:
Kalın kenarlı mercekler (ıraksak mercekler), ışığı dağıtma özelliğine sahiptir.
- Düzlem ayna bir görüntü oluşturur.
- Kalın kenarlı mercek, bu görüntüden gelen ışınları dağıtır.
- Dolayısıyla, kalın kenarlı mercek düzlem aynanın önündeyken, aynanın oluşturduğu görüntünün daha küçük ve net olmayan bir şekilde görülmesi beklenir.
Örnek 4:
İnce kenarlı bir mercek, okumakta zorlandığımız küçük yazıları yaklaştırmak için nasıl kullanılır?
Çözüm:
İnce kenarlı mercekler (yakınsak mercekler), ışığı toplama ve yaklaştırma özelliğine sahiptir.
- İnce kenarlı merceği, okumak istediğimiz yazının yakınına getiririz.
- Yazı, ince kenarlı merceğin odak uzaklığı içinde bir yerdeyse, mercek bu yazının büyütülmüş ve düz bir görüntüsünü oluşturur.
- Bu sayede küçük yazıları daha rahat okuyabiliriz.
Örnek 5:
Bir öğrenci, su dolu bir bardağın içindeki kalemin bükülmüş gibi görünmesinin sebebini araştırıyor. Bu olayın fen bilimleri dersindeki hangi kavramla doğrudan ilişkili olduğunu ve bu kavramın temel prensibini açıklayınız.
Çözüm:
Bu olayın fen bilimleri dersindeki ilgili kavramı "Işığın Kırılması"dır.
- Temel Prensip: Işık, bir saydam ortamdan (örneğin hava) başka bir saydam ortama (örneğin su) geçerken, iki ortam arasındaki sınırda doğrultu değiştirir. Bu olaya ışığın kırılması denir.
- Bardağın İçindeki Kalem: Kalemden yansıyan ışık, sudan havaya geçerken kırılır. Gözümüze ulaşan bu kırılmış ışınlar, beynimiz tarafından düz bir çizgide geliyormuş gibi algılandığı için kalem bükülmüş gibi görünür.
Örnek 6:
Gözlükler, görme kusurlarını düzeltmek için farklı türdeki mercekler kullanır. Miyop (uzağı görememe) rahatsızlığı olan bir kişinin gözlüğü, genellikle hangi tür mercekten yapılır ve bu mercek, ışığı nasıl etkileyerek görmeyi düzeltir?
Çözüm:
Miyop rahatsızlığı olan kişilerin gözlükleri genellikle kalın kenarlı (ıraksak) merceklerden yapılır.
- Işığın Etkisi: Miyopta, ışık göz küresine girerken normalden daha erken odaklanır. Kalın kenarlı mercek, gelen ışınları dağıtarak odak noktasını geriye doğru kaydırır.
- Görme Düzeltme: Bu dağıtma etkisi sayesinde, ışık göz küresinde doğru noktada (retina üzerinde) odaklanır ve kişi uzağı net görebilir.
Örnek 7:
Fotoğraf makinelerindeki objektifler, uzak veya yakındaki nesnelerin net görüntülerini oluşturmak için hangi tür mercekleri kullanır ve bu mercekler ışığı nasıl toplar?
Çözüm:
Fotoğraf makinelerindeki objektifler, genellikle ince kenarlı (yakınsak) merceklerden veya birden fazla merceğin birleşiminden oluşur.
- Işığı Toplama: İnce kenarlı mercekler, üzerlerine gelen paralel ışık ışınlarını bir noktada (odak noktasında) toplama özelliğine sahiptir.
- Görüntü Oluşturma: Nesnelerden gelen ışınlar objektiften geçerken kırılır ve film veya sensör üzerine düşerek net bir görüntü oluşturur. Merceklerin farklı odak uzaklıkları, farklı mesafelerdeki nesnelerin netlenmesini sağlar.
Örnek 8:
Bir havuzun dibindeki taşlar, sudan bakıldığında olduğundan daha sığ görünür. Bu durumun temel sebebi nedir ve hangi optik prensiple açıklanır?
Çözüm:
Bu durumun temel sebebi "Işığın Kırılması" prensibidir.
- Kırılma Olayı: Havuzun dibindeki taşlardan yansıyan ışık, havuzun içindeki sudan dışarıdaki havaya geçerken kırılır.
- Algı Yanılması: Işık, yoğunluğu fazla olan ortamdan (su) yoğunluğu az olan ortama (hava) geçerken normale yaklaşarak kırılır. Gözümüze gelen bu kırılmış ışınlar, beynimiz tarafından düz bir çizgide geliyormuş gibi algılanır.
- Sonuç: Bu nedenle, taşlar olduğundan daha sığ bir derinlikteymiş gibi görünür.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-fen-bilimleri-isigin-kirilmasi-ve-mercekler/sorular