💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: Eşeys Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Fen Bilimleri: Eşeys Çözümlü Örnekler
Buna göre, bölünerek üreme yapan canlılar hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Sadece çok hücreli canlılarda görülür.
- B) Oluşan yavrular ana canlıdan farklı kalıtsal özelliklere sahiptir.
- C) Tek hücreli canlılarda görülen en hızlı üreme şeklidir.
- D) Üreme sonucunda tek bir yavru oluşur.
Bölünerek üreme, tek hücreli canlılarda görülen temel bir eşeysiz üreme şeklidir.
- Hız: Uygun şartlar sağlandığında (sıcaklık, besin vb.) çok hızlı gerçekleşir.
- Kalıtsal Yapı: Oluşan yavrular ana canlının tıpatıp aynısıdır, yani kalıtsal çeşitlilik sağlanmaz.
- Sayı: Bir hücreden \( 2 \) yeni hücre oluşur.
- Örnekler: Amip, bakteri, paramesyum (terliksi hayvan) ve öglena bu şekilde ürer.
Bu üreme şekliyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Oluşan tomurcuk ana canlıdan ayrılarak bağımsız yaşayabilir.
- B) Oluşan tomurcuk ana canlıya yapışık kalarak koloni oluşturabilir.
- C) Hidra ve deniz anası gibi canlılarda da görülür.
- D) Bu üreme şekli için mutlaka iki ata canlıya ihtiyaç vardır.
Tomurcuklanma ile üremenin temel özellikleri şunlardır:
- Tek Ata: Eşeysiz üreme olduğu için tek bir ata canlı yeterlidir. İki ata canlıya (erkek ve dişi) ihtiyaç yoktur.
- Çıkıntı: Ana canlının vücudunda oluşan küçük bir çıkıntı (tomurcuk) gelişerek yeni canlıyı oluşturur.
- Yaşam Şekli: Yeni oluşan canlı ana gövdeden ayrılıp tek başına yaşayabildiği gibi, ayrılmayıp koloni de oluşturabilir.
- Örnekler: Bira mayası, hidra, mercan ve süngerler.
Buna göre, başlangıçta \( 1 \) tane olan planaryadan toplam kaç yeni canlı oluşmuştur?
Rejenerasyon ile üremede, canlıdan kopan parçaların her biri kendini tamamlayarak yeni bir birey oluşturur.
- Başlangıçtaki canlı sayısı: \( 1 \)
- Kesilen parça sayısı: \( 3 \)
- Her bir parça yeni bir canlıya dönüştüğü için: \( 1 \times 3 = 3 \) yeni canlı oluşur.
👉 Sonuç olarak \( 3 \) yeni canlı oluşmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi menekşe örneğindeki gibi vejetatif üreme çeşitlerinden biri değildir?
- A) Çileğin sürünücü gövdesi ile yeni bitkiler oluşturması.
- B) Patatesin üzerindeki "göz" adı verilen kısımlardan yeni filizlerin çıkması.
- C) Gül dalının toprağa dikilerek yeni bir gül fidanı elde edilmesi.
- D) Fasulye tohumunun çimlenerek yeni bir fasulye bitkisi oluşturması.
Vejetatif üreme, gelişmiş bitkilerin dal, yaprak, kök veya gövde gibi kısımlarından yeni bitki oluşmasıdır.
- Çelikle Üreme: Gül, menekşe, söğüt gibi bitkilerde görülür (C seçeneği).
- Sürünücü Gövde: Çilek bitkisinde görülür (A seçeneği).
- Yumru ile Üreme: Patates ve yer elmasında görülür (B seçeneği).
- Tohumla Üreme: Tohum, eşeyli üreme sonucu oluşur. Fasulyenin tohumla çoğalması eşeysiz değil, eşeyli üremedir (D seçeneği).
Başlangıçta \( 1 \) adet olan canlı, her \( 20 \) dakikada bir bölünerek sayısını iki katına çıkarmaktadır.
Buna göre, \( 1 \) saat sonunda ortamdaki toplam canlı sayısı kaç olur?
Canlı sayısının artışını adım adım hesaplayalım:
- Toplam süre: \( 1 \) saat \( = 60 \) dakika.
- Bölünme periyodu: \( 20 \) dakika.
- Toplam bölünme sayısı: \( 60 \div 20 = 3 \) kez bölünme gerçekleşir.
Canlı sayısını hesaplayalım:
- Başlangıç: \( 1 \) canlı.
- 20. dakika (1. bölünme): \( 1 \times 2 = 2 \) canlı.
- 40. dakika (2. bölünme): \( 2 \times 2 = 4 \) canlı.
- 60. dakika (3. bölünme): \( 4 \times 2 = 8 \) canlı.
Kısa yol: \( 2^n \) formülü ile (burada \( n \) bölünme sayısıdır):
\[ 2^3 = 8 \] 👉 \( 1 \) saat sonunda ortamda toplam 8 canlı bulunur.I. Durum: Kopan parçaların her biri eksik kısımlarını tamamlayarak iki yeni deniz yıldızı oluşturuyor.
II. Durum: Oluşan yeni deniz yıldızlarının genetik yapıları birbirinin ve ana canlının aynısıdır.
Yukarıdaki gözlemlerden yola çıkarak eşeysiz üreme ile ilgili hangi temel sonuca ulaşılabilir?
Bu deney, eşeysiz üremenin en temel özelliklerini kanıtlar:
- Kalıtsal Devamlılık: II. durumda belirtildiği gibi, eşeysiz üremede genetik yapı değişmez. Bu, üremenin mitoz bölünme temelinde gerçekleştiğini gösterir.
- Birey Sayısı Artışı: I. durumda bir canlıdan iki yeni canlı oluşması, olayın bir "yenilenme"den ziyade "üreme" olduğunu kanıtlar.
- Adaptasyon: Eşeysiz üremede çeşitlilik olmadığı için canlıların değişen çevre şartlarına uyum sağlama yeteneği, eşeyli üremeye göre daha düşüktür.
1. Tek bir ata canlı vardır.
2. Kalıtsal çeşitlilik sağlanır.
3. Kısa sürede çok sayıda yavru oluşur.
4. Temeli mitoz bölünmeye dayanır.
Maddeleri tek tek inceleyelim:
- 1. Madde: Doğrudur. Eşeysiz üremede dişi ve erkek birey ayrımı yoktur, tek ata yeterlidir. ✅
- 2. Madde: Hatalıdır. Eşeysiz üremede yavrular ana canlının kopyasıdır. Kalıtsal çeşitlilik (varyasyon) sadece eşeyli üremede görülür. ❌
- 3. Madde: Doğrudur. Özellikle bölünerek üreme gibi türler çok hızlı gerçekleşir. ✅
- 4. Madde: Doğrudur. Eşeysiz üremenin biyolojik temeli mitozdur. ✅
Bu olayla ilgili;
I. Yumru ile üremedir.
II. Vejetatif üreme çeşididir.
III. Oluşan yeni patateslerin tadı ve genetik yapısı ana patatesle aynıdır.
- I. İfade: Patates, yer altı gövdesi olan bir bitkidir ve bu gövdelere "yumru" denir. Bu yüzden yumru ile üremedir. (Doğru)
- II. İfade: Bitkilerin vücut kısımlarından (kök, gövde, yaprak) yeni bitki oluşması vejetatif üremedir. (Doğru)
- III. İfade: Eşeysiz üreme olduğu için kalıtsal yapı değişmez, dolayısıyla tat ve genetik özellikler aynı kalır. (Doğru)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-fen-bilimleri-eseys/sorular