💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: Eşeyli eşeysiz üreme Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir öğrenci, laboratuvar ortamında mikroskopla inceleme yaparken amip canlısının belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra ortadan ikiye boğumlanarak ayrıldığını ve \( 2 \) yeni amip oluştuğunu gözlemlemiştir.
Bu gözleme göre, amipte gerçekleşen üreme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir? 🔬
A) Tomurcuklanma
B) Bölünerek Üreme
C) Rejenerasyon
D) Vejetatif Üreme
Çözüm ve Açıklama
Amip, paramesyum ve bakteri gibi tek hücreli canlılarda görülen en basit üreme şekli bölünerek üremedir.
Çözüm Adımları:
Canlı belirli bir büyüklüğe ulaşır.
Çekirdek ve sitoplazma bölünmesi gerçekleşir.
Sonuçta ana canlı ile aynı kalıtsal özelliklere sahip \( 2 \) yeni birey oluşur.
Bu olay bir eşeysiz üreme tipidir.
✅ Doğru Cevap: B Şıkkı
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Hidra ve maya mantarı gibi canlılarda, ana canlının vücudunda oluşan küçük bir çıkıntının gelişerek yeni bir canlıyı oluşturmasına ne ad verilir? 🍄
Çözüm ve Açıklama
Bu üreme şekli tomurcuklanma ile üreme olarak adlandırılır.
Özellikleri:
Ana canlının vücudunda bir tomurcuk (çıkıntı) oluşur.
Bu tomurcuk gelişerek ana canlıya bağlı kalabilir (koloni oluşturur) veya ayrılarak bağımsız yaşayabilir.
Oluşan yeni canlı, ana canlının tıpatıp aynısıdır.
Deniz anası, mercan ve süngerlerde de bu üreme tipi görülür.
👉 Bu süreçte temel olay mitoz bölünmedir.
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir deniz yıldızının kopan kolundan yeni bir deniz yıldızı oluşması süreci aşağıda açıklanmıştır:
I. Kopan parça kendini tamamlar.
II. Ana gövde eksilen kolunu yeniler.
III. Sonuçta \( 2 \) tam canlı oluşur.
Bu olay hangi eşeysiz üreme çeşidine örnektir? ⭐
Çözüm ve Açıklama
Bu olay rejenerasyon (yenilenme) ile üremedir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Her yenilenme olayı üreme değildir. Örneğin; kertenkelenin kopan kuyruğunu yenilemesi sadece onarımdır, üreme değildir.
Ancak planarya (yassı solucan) ve deniz yıldızı gibi canlılarda kopan parçalardan yeni canlılar oluşuyorsa bu bir üreme faaliyetidir.
Bu süreçte kalıtsal çeşitlilik sağlanmaz, oluşan canlılar ana canlının kopyasıdır.
4
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Annesinin saksıdaki menekşesinden bir yaprak koparıp suya koyan ve köklendikten sonra toprağa diken Elif, bir süre sonra yeni bir menekşe bitkisi elde etmiştir. 🌱
Elif'in uyguladığı bu yöntem bitkilerde görülen hangi üreme şeklidir?
Çözüm ve Açıklama
Elif'in yaptığı bu işlem vejetatif üreme olarak adlandırılır.
Açıklama:
Bitkilerin dal, yaprak, kök veya sürünücü gövde gibi kısımlarından yeni bir bitki oluşturulmasına denir.
Tohum kullanılmadığı için bu bir eşeysiz üremedir.
Örnekler: Çileğin sürünücü gövdesi, patatesin üzerindeki gözler, gülün dalından üretilmesi.
Bu yöntem sayesinde tarımda kısa sürede ve istenilen özellikte bitkiler üretilebilir.
5
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Aşağıdaki tabloda eşeyli ve eşeysiz üremeye ait bazı özellikler verilmiştir:
1. Temeli mitoz bölünmeye dayanır.
2. Kalıtsal çeşitlilik (varyasyon) sağlanır.
3. Tek bir ata canlı yeterlidir.
4. Döllenme olayı gerçekleşir.
Bu özelliklerden hangileri eşeyli üremeye aittir? 🧬
Çözüm ve Açıklama
Eşeyli üreme, farklı iki cinsiyete ait üreme hücrelerinin birleşmesiyle gerçekleşir.
Özelliklerin Analizi:
1. Madde: Yanlış. Eşeyli üremenin temeli mayoz bölünmeye dayanır.
2. Madde: Doğru. Sperm ve yumurtanın birleşmesiyle genetik yapı değişir, çeşitlilik oluşur.
3. Madde: Yanlış. Eşeyli üreme için genellikle \( 2 \) ata canlı (dişi ve erkek) gereklidir.
4. Madde: Doğru. Sperm ve yumurta hücresinin çekirdeklerinin birleşmesine döllenme denir.
✅ Cevap: 2 ve 4 numaralı özellikler eşeyli üremeye aittir.
6
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Çiçekli bir bitkide eşeyli üreme sırasında gerçekleşen olayların doğru sıralaması nasıl olmalıdır? 🌸
I. Döllenme
II. Tozlaşma
III. Tohum ve Meyve Oluşumu
IV. Zigot ve Embriyo Oluşumu
Çözüm ve Açıklama
Çiçekli bitkilerde üreme süreci belirli bir sırayla gerçekleşir:
2. Döllenme (I): Polen çekirdeği ile yumurta hücresinin birleşmesidir.
3. Zigot ve Embriyo Oluşumu (IV): Döllenmiş yumurta (zigot) gelişerek embriyoyu oluşturur.
4. Tohum ve Meyve Oluşumu (III): Embriyonun etrafı besin ve koruyucu kabukla sarılarak tohum, yumurtalık ise gelişerek meyve oluşur.
✅ Doğru Sıralama: II - I - IV - III
7
Çözümlü Örnek
Zor Seviye
Bir araştırmacı, bir canlı türünün neslini devam ettirirken ortam koşullarına karşı daha dayanıklı bireyler oluşturduğunu fark etmiştir.
Buna göre bu canlı türü ile ilgili;
I. Eşeyli üreme yapmaktadır.
II. Yavru bireyler ata canlı ile aynı genetik yapıdadır.
III. Üreme hücreleri (gametler) görev almaktadır.
ifadelerinden hangileri doğrudur? 💡
Çözüm ve Açıklama
Ortam koşullarına dayanıklılık ve değişen çevre şartlarına uyum, kalıtsal çeşitlilik ile mümkündür.
Değerlendirme:
I. İfade: Doğrudur. Eşeyli üreme kalıtsal çeşitlilik sağladığı için canlıların değişen ortama uyum şansını artırır.
II. İfade: Yanlıştır. Yavru bireyler ana ve babadan gelen farklı genlerin birleşimi olduğu için ata canlıdan farklıdır.
III. İfade: Doğrudur. Eşeyli üremede yumurta ve sperm gibi üreme hücreleri görev alır.
✅ Doğru Cevap: I ve III
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Mutfakta bekletilen bir patatesin üzerinde küçük yeşil filizlerin oluştuğu görülmektedir. Bu filizlenen kısımlar kesilip toprağa dikildiğinde yeni patates bitkileri elde edilir. 🥔
Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Bu bir vejetatif üreme örneğidir.
B) Oluşan yeni patateslerin tadı ana patates ile aynıdır.
C) Bu olayda döllenme gerçekleşmiştir.
D) Temelinde mitoz bölünme vardır.
Çözüm ve Açıklama
Patatesin üzerindeki "göz" adı verilen kısımlardan yeni bitki oluşması bir eşeysiz üreme türüdür.
Analiz:
A) Doğru. Yumru ile üreme bir vejetatif üreme çeşididir.
B) Doğru. Eşeysiz üremede kalıtsal yapı değişmediği için tat, renk gibi özellikler aynı kalır.
C) Yanlış. Eşeysiz üremede döllenme (sperm ve yumurta birleşmesi) olmaz.
7. Sınıf Fen Bilimleri: Eşeyli eşeysiz üreme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir öğrenci, laboratuvar ortamında mikroskopla inceleme yaparken amip canlısının belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra ortadan ikiye boğumlanarak ayrıldığını ve \( 2 \) yeni amip oluştuğunu gözlemlemiştir.
Bu gözleme göre, amipte gerçekleşen üreme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir? 🔬
A) Tomurcuklanma
B) Bölünerek Üreme
C) Rejenerasyon
D) Vejetatif Üreme
Çözüm:
Amip, paramesyum ve bakteri gibi tek hücreli canlılarda görülen en basit üreme şekli bölünerek üremedir.
Çözüm Adımları:
Canlı belirli bir büyüklüğe ulaşır.
Çekirdek ve sitoplazma bölünmesi gerçekleşir.
Sonuçta ana canlı ile aynı kalıtsal özelliklere sahip \( 2 \) yeni birey oluşur.
Bu olay bir eşeysiz üreme tipidir.
✅ Doğru Cevap: B Şıkkı
Örnek 2:
Hidra ve maya mantarı gibi canlılarda, ana canlının vücudunda oluşan küçük bir çıkıntının gelişerek yeni bir canlıyı oluşturmasına ne ad verilir? 🍄
Çözüm:
Bu üreme şekli tomurcuklanma ile üreme olarak adlandırılır.
Özellikleri:
Ana canlının vücudunda bir tomurcuk (çıkıntı) oluşur.
Bu tomurcuk gelişerek ana canlıya bağlı kalabilir (koloni oluşturur) veya ayrılarak bağımsız yaşayabilir.
Oluşan yeni canlı, ana canlının tıpatıp aynısıdır.
Deniz anası, mercan ve süngerlerde de bu üreme tipi görülür.
👉 Bu süreçte temel olay mitoz bölünmedir.
Örnek 3:
Bir deniz yıldızının kopan kolundan yeni bir deniz yıldızı oluşması süreci aşağıda açıklanmıştır:
I. Kopan parça kendini tamamlar.
II. Ana gövde eksilen kolunu yeniler.
III. Sonuçta \( 2 \) tam canlı oluşur.
Bu olay hangi eşeysiz üreme çeşidine örnektir? ⭐
Çözüm:
Bu olay rejenerasyon (yenilenme) ile üremedir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Her yenilenme olayı üreme değildir. Örneğin; kertenkelenin kopan kuyruğunu yenilemesi sadece onarımdır, üreme değildir.
Ancak planarya (yassı solucan) ve deniz yıldızı gibi canlılarda kopan parçalardan yeni canlılar oluşuyorsa bu bir üreme faaliyetidir.
Bu süreçte kalıtsal çeşitlilik sağlanmaz, oluşan canlılar ana canlının kopyasıdır.
Örnek 4:
Annesinin saksıdaki menekşesinden bir yaprak koparıp suya koyan ve köklendikten sonra toprağa diken Elif, bir süre sonra yeni bir menekşe bitkisi elde etmiştir. 🌱
Elif'in uyguladığı bu yöntem bitkilerde görülen hangi üreme şeklidir?
Çözüm:
Elif'in yaptığı bu işlem vejetatif üreme olarak adlandırılır.
Açıklama:
Bitkilerin dal, yaprak, kök veya sürünücü gövde gibi kısımlarından yeni bir bitki oluşturulmasına denir.
Tohum kullanılmadığı için bu bir eşeysiz üremedir.
Örnekler: Çileğin sürünücü gövdesi, patatesin üzerindeki gözler, gülün dalından üretilmesi.
Bu yöntem sayesinde tarımda kısa sürede ve istenilen özellikte bitkiler üretilebilir.
Örnek 5:
Aşağıdaki tabloda eşeyli ve eşeysiz üremeye ait bazı özellikler verilmiştir:
1. Temeli mitoz bölünmeye dayanır.
2. Kalıtsal çeşitlilik (varyasyon) sağlanır.
3. Tek bir ata canlı yeterlidir.
4. Döllenme olayı gerçekleşir.
Bu özelliklerden hangileri eşeyli üremeye aittir? 🧬
Çözüm:
Eşeyli üreme, farklı iki cinsiyete ait üreme hücrelerinin birleşmesiyle gerçekleşir.
Özelliklerin Analizi:
1. Madde: Yanlış. Eşeyli üremenin temeli mayoz bölünmeye dayanır.
2. Madde: Doğru. Sperm ve yumurtanın birleşmesiyle genetik yapı değişir, çeşitlilik oluşur.
3. Madde: Yanlış. Eşeyli üreme için genellikle \( 2 \) ata canlı (dişi ve erkek) gereklidir.
4. Madde: Doğru. Sperm ve yumurta hücresinin çekirdeklerinin birleşmesine döllenme denir.
✅ Cevap: 2 ve 4 numaralı özellikler eşeyli üremeye aittir.
Örnek 6:
Çiçekli bir bitkide eşeyli üreme sırasında gerçekleşen olayların doğru sıralaması nasıl olmalıdır? 🌸
I. Döllenme
II. Tozlaşma
III. Tohum ve Meyve Oluşumu
IV. Zigot ve Embriyo Oluşumu
Çözüm:
Çiçekli bitkilerde üreme süreci belirli bir sırayla gerçekleşir:
2. Döllenme (I): Polen çekirdeği ile yumurta hücresinin birleşmesidir.
3. Zigot ve Embriyo Oluşumu (IV): Döllenmiş yumurta (zigot) gelişerek embriyoyu oluşturur.
4. Tohum ve Meyve Oluşumu (III): Embriyonun etrafı besin ve koruyucu kabukla sarılarak tohum, yumurtalık ise gelişerek meyve oluşur.
✅ Doğru Sıralama: II - I - IV - III
Örnek 7:
Bir araştırmacı, bir canlı türünün neslini devam ettirirken ortam koşullarına karşı daha dayanıklı bireyler oluşturduğunu fark etmiştir.
Buna göre bu canlı türü ile ilgili;
I. Eşeyli üreme yapmaktadır.
II. Yavru bireyler ata canlı ile aynı genetik yapıdadır.
III. Üreme hücreleri (gametler) görev almaktadır.
ifadelerinden hangileri doğrudur? 💡
Çözüm:
Ortam koşullarına dayanıklılık ve değişen çevre şartlarına uyum, kalıtsal çeşitlilik ile mümkündür.
Değerlendirme:
I. İfade: Doğrudur. Eşeyli üreme kalıtsal çeşitlilik sağladığı için canlıların değişen ortama uyum şansını artırır.
II. İfade: Yanlıştır. Yavru bireyler ana ve babadan gelen farklı genlerin birleşimi olduğu için ata canlıdan farklıdır.
III. İfade: Doğrudur. Eşeyli üremede yumurta ve sperm gibi üreme hücreleri görev alır.
✅ Doğru Cevap: I ve III
Örnek 8:
Mutfakta bekletilen bir patatesin üzerinde küçük yeşil filizlerin oluştuğu görülmektedir. Bu filizlenen kısımlar kesilip toprağa dikildiğinde yeni patates bitkileri elde edilir. 🥔
Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Bu bir vejetatif üreme örneğidir.
B) Oluşan yeni patateslerin tadı ana patates ile aynıdır.
C) Bu olayda döllenme gerçekleşmiştir.
D) Temelinde mitoz bölünme vardır.
Çözüm:
Patatesin üzerindeki "göz" adı verilen kısımlardan yeni bitki oluşması bir eşeysiz üreme türüdür.
Analiz:
A) Doğru. Yumru ile üreme bir vejetatif üreme çeşididir.
B) Doğru. Eşeysiz üremede kalıtsal yapı değişmediği için tat, renk gibi özellikler aynı kalır.
C) Yanlış. Eşeysiz üremede döllenme (sperm ve yumurta birleşmesi) olmaz.