💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: Deneyde Değişkenler Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Örnek 1: Bitki Büyümesi ve Işık Miktarı 🌱💡
Bir öğrenci, ışık miktarının bitki büyümesini nasıl etkilediğini araştırmak istiyor. Bunun için aynı türden üç özdeş bitki alıyor. Birinci bitkiyi çok ışık alan bir yere, ikinci bitkiyi az ışık alan bir yere, üçüncü bitkiyi ise tamamen karanlık bir odaya koyuyor. Tüm bitkilere aynı miktarda su veriyor, aynı tür toprak kullanıyor ve odaların sıcaklığını aynı tutuyor. Bir ay sonra bitkilerin boylarını ölçerek karşılaştırıyor.
Bu deneydeki bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirleyiniz.
Çözüm ve Açıklama
Bu deneyde değişkenleri belirlemek için adım adım ilerleyelim:
Bağımsız Değişken (Değiştirdiğimiz Şey): Deneyi yapanın isteyerek değiştirdiği değişkendir. Burada öğrenci neyi değiştiriyor? 👉 Işık Miktarı (çok ışık, az ışık, karanlık).
Bağımlı Değişken (Bağımsız Değişkene Bağlı Olarak Değişen Şey): Bağımsız değişkenin değişmesine bağlı olarak ölçtüğümüz veya gözlemlediğimiz sonuçtur. Işık miktarı değiştiğinde neyi gözlemleyecek? 👉 Bitkinin Boyu (büyüme miktarı).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler (Aynı Tuttuğumuz Şeyler): Deneyin güvenilir olması için aynı tutulan tüm diğer faktörlerdir. Öğrenci neleri aynı tuttu? 👉 Bitki türü, verilen su miktarı, toprak türü, oda sıcaklığı.
✅ Bu değişkenleri doğru belirlemek, deneyin sonucunu doğru yorumlamak için çok önemlidir!
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Örnek 2: Şekerin Suda Çözünme Hızı ☕️🌡️
Ayşe, su sıcaklığının şekerin suda çözünme hızını nasıl etkilediğini merak ediyor. Üç ayrı bardağa eşit miktarda su koyuyor. Birinci bardağa soğuk su, ikinci bardağa ılık su, üçüncü bardağa ise sıcak su dolduruyor. Her bardağa aynı miktarda küp şeker atıyor ve şekerin tamamen çözünmesi için geçen süreyi kronometre ile ölçüyor. Şekerleri aynı hızda karıştırıyor.
Bu deneydeki bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri bulunuz.
Çözüm ve Açıklama
Ayşe'nin deneyindeki değişkenleri inceleyelim:
Bağımsız Değişken: Ayşe'nin özellikle değiştirdiği faktör nedir? 👉 Suyun Sıcaklığı (soğuk, ılık, sıcak).
Bağımlı Değişken: Su sıcaklığı değiştiğinde neyin değişmesini bekliyor ve neyi ölçüyor? 👉 Şekerin Çözünme Süresi.
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin adil olması için neleri aynı tuttu? 👉 Su miktarı, şeker miktarı, şeker türü, karıştırma hızı, bardak türü.
📌 Unutmayın, bir deneyde sadece bir bağımsız değişken değiştirilir ki sonuçlar net anlaşılabilsin!
3
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Örnek 3: Müzik Dinlemenin Tepki Süresine Etkisi 🎶⏱️
Bir bilim kulübü öğrencileri, müzik dinlemenin insanların tepki süresi üzerindeki etkisini araştırmak için bir deney tasarlıyor. Aynı yaş grubundan 20 öğrenciyi iki gruba ayırıyorlar. Birinci gruptaki öğrenciler bir testi sessiz ortamda yaparken, ikinci gruptaki öğrenciler aynı testi pop müzik dinleyerek yapıyorlar. Her iki grup da aynı zorluktaki ve süredeki testi, aynı bilgisayar ve fareyi kullanarak yapıyor. Öğrencilerin testteki tepki süreleri kaydediliyor.
Yukarıdaki deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirleyiniz.
Çözüm ve Açıklama
Bu "Yeni Nesil" deneydeki değişkenleri analiz edelim:
Bağımsız Değişken: Öğrenciler neyi farklılaştırarak etkisini görmek istiyorlar? 👉 Müzik Dinleme Durumu (müzik dinleyerek veya sessiz ortamda).
Bağımlı Değişken: Müzik dinleme durumunun değişmesiyle neyin değişmesi bekleniyor ve ne ölçülüyor? 👉 Tepki Süresi (testteki performansları).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin geçerliliği için nelerin aynı kalması sağlandı? 👉 Yaş grubu, testin zorluğu, testin süresi, kullanılan bilgisayar ve fare, test ortamının genel koşulları (ışık vb.).
💡 Bu tür deneyler, günlük hayattaki davranışlarımızın arkasındaki bilimsel gerçekleri anlamamızı sağlar!
4
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Örnek 4: Deterjanın Bulaşık Temizleme Gücü 🍽️🧼
Bir ev hanımı, mutfakta kullandığı bulaşık deterjanlarından hangisinin yağlı tavaları daha iyi temizlediğini öğrenmek istiyor. Bunun için üç adet aynı büyüklükte ve aynı miktarda yağlanmış tava hazırlıyor. Birinci tavayı A marka deterjanla, ikinci tavayı B marka deterjanla, üçüncü tavayı ise C marka deterjanla yıkıyor. Her tavayı aynı miktarda su ve aynı sürede, aynı fırça ile ovuyor. Sonunda tavaların temizlik derecelerini karşılaştırıyor.
Bu günlük hayat örneğindeki deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri açıklayınız.
Çözüm ve Açıklama
Günlük hayattan bu örnekteki değişkenler şunlardır:
Bağımsız Değişken: Ev hanımının farklılaştırarak etkisini görmek istediği şey nedir? 👉 Kullanılan Deterjan Markası (A, B veya C).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin adil bir karşılaştırma yapması için nelerin aynı tutulduğu? 👉 Tava büyüklüğü, tavalardaki yağ miktarı, kullanılan su miktarı, ovma süresi, ovma fırçasının türü.
✅ Bilimsel düşünme, günlük hayatımızdaki seçimlerimizi yaparken de bize yardımcı olur!
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Örnek 5: Topun Eğik Düzlemdeki Yuvarlanma Mesafesi ⚽️📏
Can, bir topun eğik düzlemden bırakıldığında katettiği mesafeyi etkileyen faktörleri araştırıyor. Aynı topu ve aynı eğik düzlemi kullanarak, eğik düzlemin farklı yüksekliklerinden bırakıyor. Birinci denemede eğik düzlemi alçak bir seviyeye, ikinci denemede orta bir seviyeye, üçüncü denemede ise yüksek bir seviyeye ayarlıyor. Topu her seferinde eğik düzlemin en üst noktasından serbest bırakıyor ve düz zeminde durana kadar yuvarlandığı mesafeyi ölçüyor.
Bu deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirtiniz.
Bağımlı Değişken: Eğik düzlemin yüksekliği değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne ölçülüyor? 👉 Topun Yuvarlandığı Mesafe.
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin doğru sonuç vermesi için neleri aynı tuttu? 👉 Topun türü (ağırlığı, boyutu), eğik düzlemin malzemesi, topun bırakıldığı nokta (her zaman en üst), topun yuvarlandığı düz zeminin yüzeyi.
💡 Deneylerde sadece bir faktörü değiştirerek, o faktörün sonuç üzerindeki etkisini net bir şekilde görebiliriz.
6
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Örnek 6: Mayanın Şeker Miktarına Tepkisi 🍞🎈
Elif, mayanın aktivitesinin şeker miktarına göre nasıl değiştiğini gözlemlemek istiyor. Üç özdeş şişeye eşit miktarda ılık su ve maya koyuyor. Birinci şişeye az şeker, ikinci şişeye orta miktarda şeker, üçüncü şişeye ise çok şeker ekliyor. Her şişenin ağzına bir balon takıyor ve 30 dakika bekledikten sonra balonların ne kadar şiştiğini karşılaştırıyor.
Bu deneydeki bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri açıklayınız.
Çözüm ve Açıklama
Elif'in maya deneyi için değişkenler:
Bağımsız Değişken: Elif'in farklılaştırdığı faktör nedir? 👉 Şeker Miktarı (az, orta, çok).
Bağımlı Değişken: Şeker miktarı değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne gözlemleniyor? 👉 Balonun Şişme Miktarı (mayanın ürettiği gaz miktarı).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin tutarlı olması için nelerin aynı tutulduğu? 👉 Ilık su miktarı, maya miktarı, bekleme süresi, şişe boyutu, su sıcaklığı.
📌 Bu basit deney, mayanın besin maddelerine nasıl tepki verdiğini anlamak için harika bir yoldur!
7
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Örnek 7: Kağıt Uçağın Kanat Şekli ve Uçuş Mesafesi ✈️💨
Bir mühendislik kulübü, kağıt uçakların kanat şeklinin uçuş mesafesini nasıl etkilediğini test etmek istiyor. Aynı tür ve ağırlıkta kağıt kullanarak üç farklı kanat şekline sahip kağıt uçak yapıyorlar (geniş kanatlı, dar kanatlı, üçgen kanatlı). Her uçağı, aynı güçle ve aynı açıyla, rüzgarsız bir ortamda fırlatıyorlar. Her uçağın yere düşene kadar katettiği mesafeyi ölçüp kaydediyorlar.
Bu deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri tespit ediniz.
Çözüm ve Açıklama
Kağıt uçak deneyindeki değişkenleri inceleyelim:
Bağımsız Değişken: Kulüp öğrencileri neyi farklılaştırarak sonucunu görmek istiyor? 👉 Kağıt Uçağın Kanat Şekli.
Bağımlı Değişken: Kanat şekli değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne ölçülüyor? 👉 Uçağın Uçuş Mesafesi.
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin karşılaştırılabilir olması için neleri aynı tuttular? 👉 Kağıt türü ve ağırlığı, fırlatma gücü, fırlatma açısı, fırlatılan ortam (rüzgarsız), uçakların gövde yapısı.
💡 Bu tür deneyler, tasarımların performansını bilimsel yöntemlerle değerlendirmemizi sağlar!
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Örnek 8: Güneş Kreminin Cilt Yanmasına Etkisi ☀️🧴
Yaz tatilinde Ege, güneş kreminin cildi güneş yanığından koruma gücünü merak ediyor. Güneşli bir günde, kolunun bir kısmına yüksek faktörlü güneş kremi sürerken, diğer kısmına daha düşük faktörlü bir krem sürüyor. Kolunun küçük bir bölümüne ise hiç krem sürmüyor. Aynı süre boyunca güneşte kaldıktan sonra, kolunun hangi bölgesinin ne kadar kızardığını gözlemliyor.
Bu günlük hayattaki gözlemde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirleyiniz.
Çözüm ve Açıklama
Ege'nin güneş kremi gözlemindeki değişkenler şunlardır:
Bağımsız Değişken: Ege'nin farklılaştırdığı ve etkisini görmek istediği şey nedir? 👉 Güneş Kreminin Faktörü (SPF değeri) (yüksek faktörlü, düşük faktörlü, kremevetsiz).
Bağımlı Değişken: Güneş kremi faktörü değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne gözlemleniyor? 👉 Cildin Kızarıklık Derecesi (güneş yanığı miktarı).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Gözlemin adil olması için nelerin aynı kalması sağlandı? 👉 Güneşte kalma süresi, güneşte kalma zamanı (güneşin şiddeti), Ege'nin cilt tipi, uygulanan krem miktarı.
✅ Gördüğün gibi, bilimsel düşünce ve değişkenleri anlama yeteneği, günlük hayatta doğru kararlar vermemize de yardımcı olur!
7. Sınıf Fen Bilimleri: Deneyde Değişkenler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Örnek 1: Bitki Büyümesi ve Işık Miktarı 🌱💡
Bir öğrenci, ışık miktarının bitki büyümesini nasıl etkilediğini araştırmak istiyor. Bunun için aynı türden üç özdeş bitki alıyor. Birinci bitkiyi çok ışık alan bir yere, ikinci bitkiyi az ışık alan bir yere, üçüncü bitkiyi ise tamamen karanlık bir odaya koyuyor. Tüm bitkilere aynı miktarda su veriyor, aynı tür toprak kullanıyor ve odaların sıcaklığını aynı tutuyor. Bir ay sonra bitkilerin boylarını ölçerek karşılaştırıyor.
Bu deneydeki bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirleyiniz.
Çözüm:
Bu deneyde değişkenleri belirlemek için adım adım ilerleyelim:
Bağımsız Değişken (Değiştirdiğimiz Şey): Deneyi yapanın isteyerek değiştirdiği değişkendir. Burada öğrenci neyi değiştiriyor? 👉 Işık Miktarı (çok ışık, az ışık, karanlık).
Bağımlı Değişken (Bağımsız Değişkene Bağlı Olarak Değişen Şey): Bağımsız değişkenin değişmesine bağlı olarak ölçtüğümüz veya gözlemlediğimiz sonuçtur. Işık miktarı değiştiğinde neyi gözlemleyecek? 👉 Bitkinin Boyu (büyüme miktarı).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler (Aynı Tuttuğumuz Şeyler): Deneyin güvenilir olması için aynı tutulan tüm diğer faktörlerdir. Öğrenci neleri aynı tuttu? 👉 Bitki türü, verilen su miktarı, toprak türü, oda sıcaklığı.
✅ Bu değişkenleri doğru belirlemek, deneyin sonucunu doğru yorumlamak için çok önemlidir!
Örnek 2:
Örnek 2: Şekerin Suda Çözünme Hızı ☕️🌡️
Ayşe, su sıcaklığının şekerin suda çözünme hızını nasıl etkilediğini merak ediyor. Üç ayrı bardağa eşit miktarda su koyuyor. Birinci bardağa soğuk su, ikinci bardağa ılık su, üçüncü bardağa ise sıcak su dolduruyor. Her bardağa aynı miktarda küp şeker atıyor ve şekerin tamamen çözünmesi için geçen süreyi kronometre ile ölçüyor. Şekerleri aynı hızda karıştırıyor.
Bu deneydeki bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri bulunuz.
Çözüm:
Ayşe'nin deneyindeki değişkenleri inceleyelim:
Bağımsız Değişken: Ayşe'nin özellikle değiştirdiği faktör nedir? 👉 Suyun Sıcaklığı (soğuk, ılık, sıcak).
Bağımlı Değişken: Su sıcaklığı değiştiğinde neyin değişmesini bekliyor ve neyi ölçüyor? 👉 Şekerin Çözünme Süresi.
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin adil olması için neleri aynı tuttu? 👉 Su miktarı, şeker miktarı, şeker türü, karıştırma hızı, bardak türü.
📌 Unutmayın, bir deneyde sadece bir bağımsız değişken değiştirilir ki sonuçlar net anlaşılabilsin!
Örnek 3:
Örnek 3: Müzik Dinlemenin Tepki Süresine Etkisi 🎶⏱️
Bir bilim kulübü öğrencileri, müzik dinlemenin insanların tepki süresi üzerindeki etkisini araştırmak için bir deney tasarlıyor. Aynı yaş grubundan 20 öğrenciyi iki gruba ayırıyorlar. Birinci gruptaki öğrenciler bir testi sessiz ortamda yaparken, ikinci gruptaki öğrenciler aynı testi pop müzik dinleyerek yapıyorlar. Her iki grup da aynı zorluktaki ve süredeki testi, aynı bilgisayar ve fareyi kullanarak yapıyor. Öğrencilerin testteki tepki süreleri kaydediliyor.
Yukarıdaki deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirleyiniz.
Çözüm:
Bu "Yeni Nesil" deneydeki değişkenleri analiz edelim:
Bağımsız Değişken: Öğrenciler neyi farklılaştırarak etkisini görmek istiyorlar? 👉 Müzik Dinleme Durumu (müzik dinleyerek veya sessiz ortamda).
Bağımlı Değişken: Müzik dinleme durumunun değişmesiyle neyin değişmesi bekleniyor ve ne ölçülüyor? 👉 Tepki Süresi (testteki performansları).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin geçerliliği için nelerin aynı kalması sağlandı? 👉 Yaş grubu, testin zorluğu, testin süresi, kullanılan bilgisayar ve fare, test ortamının genel koşulları (ışık vb.).
💡 Bu tür deneyler, günlük hayattaki davranışlarımızın arkasındaki bilimsel gerçekleri anlamamızı sağlar!
Örnek 4:
Örnek 4: Deterjanın Bulaşık Temizleme Gücü 🍽️🧼
Bir ev hanımı, mutfakta kullandığı bulaşık deterjanlarından hangisinin yağlı tavaları daha iyi temizlediğini öğrenmek istiyor. Bunun için üç adet aynı büyüklükte ve aynı miktarda yağlanmış tava hazırlıyor. Birinci tavayı A marka deterjanla, ikinci tavayı B marka deterjanla, üçüncü tavayı ise C marka deterjanla yıkıyor. Her tavayı aynı miktarda su ve aynı sürede, aynı fırça ile ovuyor. Sonunda tavaların temizlik derecelerini karşılaştırıyor.
Bu günlük hayat örneğindeki deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri açıklayınız.
Çözüm:
Günlük hayattan bu örnekteki değişkenler şunlardır:
Bağımsız Değişken: Ev hanımının farklılaştırarak etkisini görmek istediği şey nedir? 👉 Kullanılan Deterjan Markası (A, B veya C).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin adil bir karşılaştırma yapması için nelerin aynı tutulduğu? 👉 Tava büyüklüğü, tavalardaki yağ miktarı, kullanılan su miktarı, ovma süresi, ovma fırçasının türü.
✅ Bilimsel düşünme, günlük hayatımızdaki seçimlerimizi yaparken de bize yardımcı olur!
Örnek 5:
Örnek 5: Topun Eğik Düzlemdeki Yuvarlanma Mesafesi ⚽️📏
Can, bir topun eğik düzlemden bırakıldığında katettiği mesafeyi etkileyen faktörleri araştırıyor. Aynı topu ve aynı eğik düzlemi kullanarak, eğik düzlemin farklı yüksekliklerinden bırakıyor. Birinci denemede eğik düzlemi alçak bir seviyeye, ikinci denemede orta bir seviyeye, üçüncü denemede ise yüksek bir seviyeye ayarlıyor. Topu her seferinde eğik düzlemin en üst noktasından serbest bırakıyor ve düz zeminde durana kadar yuvarlandığı mesafeyi ölçüyor.
Bu deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirtiniz.
Bağımlı Değişken: Eğik düzlemin yüksekliği değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne ölçülüyor? 👉 Topun Yuvarlandığı Mesafe.
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin doğru sonuç vermesi için neleri aynı tuttu? 👉 Topun türü (ağırlığı, boyutu), eğik düzlemin malzemesi, topun bırakıldığı nokta (her zaman en üst), topun yuvarlandığı düz zeminin yüzeyi.
💡 Deneylerde sadece bir faktörü değiştirerek, o faktörün sonuç üzerindeki etkisini net bir şekilde görebiliriz.
Örnek 6:
Örnek 6: Mayanın Şeker Miktarına Tepkisi 🍞🎈
Elif, mayanın aktivitesinin şeker miktarına göre nasıl değiştiğini gözlemlemek istiyor. Üç özdeş şişeye eşit miktarda ılık su ve maya koyuyor. Birinci şişeye az şeker, ikinci şişeye orta miktarda şeker, üçüncü şişeye ise çok şeker ekliyor. Her şişenin ağzına bir balon takıyor ve 30 dakika bekledikten sonra balonların ne kadar şiştiğini karşılaştırıyor.
Bu deneydeki bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri açıklayınız.
Çözüm:
Elif'in maya deneyi için değişkenler:
Bağımsız Değişken: Elif'in farklılaştırdığı faktör nedir? 👉 Şeker Miktarı (az, orta, çok).
Bağımlı Değişken: Şeker miktarı değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne gözlemleniyor? 👉 Balonun Şişme Miktarı (mayanın ürettiği gaz miktarı).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin tutarlı olması için nelerin aynı tutulduğu? 👉 Ilık su miktarı, maya miktarı, bekleme süresi, şişe boyutu, su sıcaklığı.
📌 Bu basit deney, mayanın besin maddelerine nasıl tepki verdiğini anlamak için harika bir yoldur!
Örnek 7:
Örnek 7: Kağıt Uçağın Kanat Şekli ve Uçuş Mesafesi ✈️💨
Bir mühendislik kulübü, kağıt uçakların kanat şeklinin uçuş mesafesini nasıl etkilediğini test etmek istiyor. Aynı tür ve ağırlıkta kağıt kullanarak üç farklı kanat şekline sahip kağıt uçak yapıyorlar (geniş kanatlı, dar kanatlı, üçgen kanatlı). Her uçağı, aynı güçle ve aynı açıyla, rüzgarsız bir ortamda fırlatıyorlar. Her uçağın yere düşene kadar katettiği mesafeyi ölçüp kaydediyorlar.
Bu deneyde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri tespit ediniz.
Çözüm:
Kağıt uçak deneyindeki değişkenleri inceleyelim:
Bağımsız Değişken: Kulüp öğrencileri neyi farklılaştırarak sonucunu görmek istiyor? 👉 Kağıt Uçağın Kanat Şekli.
Bağımlı Değişken: Kanat şekli değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne ölçülüyor? 👉 Uçağın Uçuş Mesafesi.
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Deneyin karşılaştırılabilir olması için neleri aynı tuttular? 👉 Kağıt türü ve ağırlığı, fırlatma gücü, fırlatma açısı, fırlatılan ortam (rüzgarsız), uçakların gövde yapısı.
💡 Bu tür deneyler, tasarımların performansını bilimsel yöntemlerle değerlendirmemizi sağlar!
Örnek 8:
Örnek 8: Güneş Kreminin Cilt Yanmasına Etkisi ☀️🧴
Yaz tatilinde Ege, güneş kreminin cildi güneş yanığından koruma gücünü merak ediyor. Güneşli bir günde, kolunun bir kısmına yüksek faktörlü güneş kremi sürerken, diğer kısmına daha düşük faktörlü bir krem sürüyor. Kolunun küçük bir bölümüne ise hiç krem sürmüyor. Aynı süre boyunca güneşte kaldıktan sonra, kolunun hangi bölgesinin ne kadar kızardığını gözlemliyor.
Bu günlük hayattaki gözlemde bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenleri belirleyiniz.
Çözüm:
Ege'nin güneş kremi gözlemindeki değişkenler şunlardır:
Bağımsız Değişken: Ege'nin farklılaştırdığı ve etkisini görmek istediği şey nedir? 👉 Güneş Kreminin Faktörü (SPF değeri) (yüksek faktörlü, düşük faktörlü, kremevetsiz).
Bağımlı Değişken: Güneş kremi faktörü değiştiğinde neyin değişmesi bekleniyor ve ne gözlemleniyor? 👉 Cildin Kızarıklık Derecesi (güneş yanığı miktarı).
Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Gözlemin adil olması için nelerin aynı kalması sağlandı? 👉 Güneşte kalma süresi, güneşte kalma zamanı (güneşin şiddeti), Ege'nin cilt tipi, uygulanan krem miktarı.
✅ Gördüğün gibi, bilimsel düşünce ve değişkenleri anlama yeteneği, günlük hayatta doğru kararlar vermemize de yardımcı olur!