🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Fen Bilimleri
💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: Ampullerin seri ve paralel bağlanması Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Fen Bilimleri: Ampullerin seri ve paralel bağlanması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir elektrik devresinde özdeş \( 2 \) adet ampul birbirine seri olarak bağlanmıştır. Bu devreye özdeş bir ampul daha seri olarak eklenirse devredeki ampullerin parlaklığı nasıl değişir? 💡
Çözüm:
Ampullerin seri bağlanması durumunda devre ile ilgili şu adımlar takip edilir:
- Direnç Artışı: Seri bağlı devrelerde ampul sayısı arttıkça devrenin toplam direnci artar.
- Akım Azalışı: Toplam direnç arttığı için devreden geçen elektrik akımı miktarı azalır.
- Parlaklık: Ampullerin üzerinden geçen akım azaldığı için her bir ampulün parlaklığı azalır.
Örnek 2:
Özdeş \( 3 \) ampulün paralel bağlı olduğu bir devrede, ampullerden bir tanesi duyundan çıkarılırsa veya patlarsa, diğer ampullerin yanma durumu ve parlaklığı hakkında ne söylenebilir? 🔌
Çözüm:
Paralel bağlı devrelerin özellikleri şunlardır:
- Bağımsız Yollar: Paralel bağlamada her ampul, pilin uçlarına ayrı kollarla bağlıdır. Akım her bir kol için ayrı yollar izler.
- Devrenin Devamlılığı: Bir ampul patladığında veya çıkarıldığında sadece o kolun akımı kesilir. Diğer kollar üzerinden akım geçmeye devam eder.
- Parlaklık: Paralel kollardaki gerilim değişmediği için diğer ampullerin parlaklığı değişmez ve yanmaya devam ederler.
Örnek 3:
Yılbaşı ağacı süslemelerinde kullanılan küçük renkli lambalar genellikle birbirine nasıl bağlanır? Eğer bu lambalardan biri bozulduğunda tüm şeritteki lambalar sönüyorsa, bu hangi bağlama türüne örnektir? 🎄
Çözüm:
Günlük hayattan bu örnek şu şekilde açıklanır:
- Bağlantı Türü: Eğer bir lambanın bozulması tüm devreyi etkiliyor ve diğerlerinin de sönmesine neden oluyorsa, bu seri bağlama yöntemidir.
- Neden: Seri bağlı devrelerde elektrik akımı tek bir yol izler. Yol üzerindeki herhangi bir kopukluk (bozuk lamba), akımın devresini tamamlamasını engeller.
- Güncel Durum: Modern süslemelerde bir lamba sönse de diğerlerinin yanması için paralel bağlama veya özel sigortalı sistemler de kullanılabilmektedir.
Örnek 4:
Bir öğrenci özdeş pil ve ampullerle iki farklı devre kuruyor:
1. Düzenek: \( 2 \) ampul seri bağlı.
2. Düzenek: \( 2 \) ampul paralel bağlı.
Öğrenci her iki devredeki ampullerin parlaklıklarını karşılaştırdığında nasıl bir gözlem yapar? (Pillerin iç direnci ihmal ediliyor.) 🧐
1. Düzenek: \( 2 \) ampul seri bağlı.
2. Düzenek: \( 2 \) ampul paralel bağlı.
Öğrenci her iki devredeki ampullerin parlaklıklarını karşılaştırdığında nasıl bir gözlem yapar? (Pillerin iç direnci ihmal ediliyor.) 🧐
Çözüm:
Devreleri karşılaştıralım:
- Seri Devre (1. Düzenek): Pilden çıkan akım iki ampulün direncini de aşmak zorundadır. Bu yüzden akım düşüktür ve ampuller sönük yanar.
- Paralel Devre (2. Düzenek): Her ampul pile doğrudan bağlı gibidir. Ampuller pilden gelen tam gerilimi kullanır ve seri devreye göre çok daha parlak yanarlar.
- Kıyaslama: 2. düzenekteki ampullerin parlaklığı, 1. düzenekteki ampullerin parlaklığından fazladır.
Örnek 5:
Bir elektrik devresinde akım şiddetini ölçmek için kullanılan ampermetre ve gerilimi ölçmek için kullanılan voltmetre devreye nasıl bağlanmalıdır? Yanlış bağlama durumunda ne olur? 📏
Çözüm:
Ölçüm araçlarının bağlanma kuralları şöyledir:
- Ampermetre: Devreye her zaman seri bağlanır. Üzerinden akım geçmesine izin verir. Eğer paralel bağlanırsa kısa devreye neden olabilir.
- Voltmetre: Devreye her zaman paralel bağlanır. İki nokta arasındaki potansiyel farkı ölçer. İç direnci çok yüksek olduğu için seri bağlanırsa üzerinden akım geçmesini engeller ve lamba yanmaz.
Örnek 6:
Evlerimizde bulunan odaların lambaları, prizler ve beyaz eşyalar birbirine hangi yöntemle bağlanmıştır? Neden seri bağlama tercih edilmez? 🏠
Çözüm:
Ev tesisatları hakkında bilmemiz gerekenler:
- Bağlantı Şekli: Evlerdeki tüm elektrikli araçlar birbirine paralel bağlıdır.
- Neden Paralel?: Çünkü bir odanın ışığını kapattığımızda veya bir cihaz bozulduğunda diğer odalardaki cihazların çalışmaya devam etmesini isteriz.
- Seri Olsaydı: Eğer seri bağlı olsaydı, televizyonu kapattığımızda buzdolabı ve lambalar da sönerdi. Ayrıca her yeni cihaz eklendiğinde direnç artacağı için lambaların parlaklığı azalırdı.
Örnek 7:
Özdeş \( K \), \( L \) ve \( M \) ampulleri kullanılarak bir devre kuruluyor. \( K \) ve \( L \) ampulleri birbirine paralel, bu ikili grup ise \( M \) ampulüne seri bağlanıyor. Devredeki anahtar kapatıldığında ampullerin parlaklık sıralaması nasıl olur? ⚡
Çözüm:
Akım takibi yaparak çözelim:
- Ana Kol Akımı: Pilden çıkan toplam akımın tamamı \( M \) ampulünün üzerinden geçmek zorundadır.
- Akımın Paylaşılması: \( M \)'den çıkan akım, paralel kollara geldiğinde \( K \) ve \( L \) ampulleri arasında ikiye bölünür.
- Parlaklık Karşılaştırması: En çok akım \( M \) ampulünden geçtiği için en parlak \( M \) yanar. \( K \) ve \( L \) ampullerinden ise ana koldaki akımın yarısı geçtiği için onlar daha sönük ve birbirine eşit parlaklıkta yanar.
Örnek 8:
Bir araştırmacı, bir devredeki ampul sayısını sabit tutarak sadece bağlama şeklini değiştiriyor. Seri bağlamadan paralel bağlamaya geçtiğinde;
I. Devrenin toplam direnci azalır.
II. Pilden çekilen toplam akım artar.
III. Pilin kullanım ömrü kısalır.
ifadelerinden hangileri doğru olur? 🔋
I. Devrenin toplam direnci azalır.
II. Pilden çekilen toplam akım artar.
III. Pilin kullanım ömrü kısalır.
ifadelerinden hangileri doğru olur? 🔋
Çözüm:
Bağlama şekli değişiminin etkilerini inceleyelim:
- I. İfade: Paralel bağlamada toplam direnç, seri bağlamaya göre her zaman daha küçüktür. Bu ifade doğrudur.
- II. İfade: Toplam direnç azaldığı için pilden çekilen toplam akım miktarı artar. Bu ifade doğrudur.
- III. İfade: Pilden ne kadar çok akım çekilirse, pil o kadar çabuk biter. Dolayısıyla pilin ömrü kısalır. Bu ifade de doğrudur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-fen-bilimleri-ampullerin-seri-ve-paralel-baglanmasi/sorular