🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Fen Bilimleri
💡 7. Sınıf Fen Bilimleri: 4 ve 5. Üniteler Çözümlü Örnekler
7. Sınıf Fen Bilimleri: 4 ve 5. Üniteler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir masa üzerine konulan kitabın masaya uyguladığı basınç ile ilgili bir durum düşünelim. Kitabın masaya yaptığı basıncın büyüklüğünü etkileyen faktörler nelerdir? 💡
Çözüm:
Kitabın masaya uyguladığı basıncın büyüklüğünü etkileyen iki temel faktör vardır:
- Ağırlık (Kuvvet): Kitabın ağırlığı arttıkça, yani üzerine uyguladığı kuvvet arttıkça basınç da artar. Daha ağır bir kitap, aynı yüzey alanına daha fazla kuvvet uygular.
- Yüzey Alanı: Kitabın masaya temas eden yüzey alanı azaldıkça basınç artar. Eğer kitabı daha ince bir kenarı üzerine koyarsak, temas eden yüzey alanı küçülür ve basınç yükselir.
Örnek 2:
Bir çaydanlıkta su kaynatıyoruz. Çaydanlığın içindeki suyun sıcaklığı arttıkça, su moleküllerinin hareket enerjisi nasıl değişir? 🌡️
Çözüm:
Suyun sıcaklığı arttıkça, su moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi de artar. Bu durum şu şekilde açıklanabilir:
- Sıcaklık ve Molekül Hareketi: Sıcaklık, bir maddenin taneciklerinin ortalama kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür.
- Enerji Aktarımı: Çaydanlığın altındaki ısı kaynağı (ocak), çaydanlığa ve dolayısıyla suya ısı enerjisi aktarır.
- Hareketlenme: Bu enerji, su moleküllerinin daha hızlı titreşmesine ve hareket etmesine neden olur. Daha hızlı hareket eden moleküllerin kinetik enerjisi daha yüksektir.
Örnek 3:
Basit bir elektrik devresi kuruyoruz. Devrede bir ampul, bir pil ve anahtar var. Anahtarı kapattığımızda ampulün yanmasının sebebi nedir? 💡
Çözüm:
Anahtarı kapattığımızda ampulün yanmasının sebebi, devrenin tamamlanması ve elektrik akımının oluşmasıdır:
- Devrenin Tamamlanması: Anahtar kapandığında, pilin artı kutbundan çıkan ve eksi kutbuna doğru ilerleyen kapalı bir yol oluşur.
- Elektrik Akımı: Bu kapalı yol boyunca, elektronlar hareket etmeye başlar ve bir elektrik akımı oluşur.
- Ampulün Işık Vermesi: Elektrik akımı ampulün içindeki ince telden (flaman) geçerken, bu telin direnci nedeniyle ısınıp ışık yaymasına neden olur.
Örnek 4:
Bir inşaat işçisi, elindeki çiviyi çekiçle çakarken, çivinin sivri ucunun tahtaya uyguladığı basınç ile çivinin başının işçinin eline uyguladığı basıncı karşılaştırınız. Bu iki basınç arasındaki ilişki nedir? 🤔
Çözüm:
Bu durumda, çivinin tahtaya uyguladığı basınç ile çivinin eline uyguladığı basınç arasında önemli bir ilişki vardır:
- Basınç Kuvvet ve Yüzey Alanına Bağlıdır: Basınç, birim alana düşen kuvvettir. Yani 𝑃 = 𝐹/𝐴 formülüyle ifade edilir.
- Çivinin Tahtaya Uyguladığı Basınç: Çivinin sivri ucu çok küçük bir yüzey alanına sahiptir (𝐴_küçük). Çekiçle uygulanan kuvvet (𝐹) bu küçük alana uygulandığında, tahtaya uygulanan basınç çok yüksek olur (𝑃_tahta = 𝐹/𝐴_küçük). Bu yüksek basınç, çivinin tahtaya kolayca girmesini sağlar.
- Çivinin Ele Uyguladığı Basınç: Çivinin başı ise daha geniş bir yüzey alanına sahiptir (𝐴_büyük). Aynı kuvvet (𝐹) bu geniş alana uygulandığında, işçinin eline uygulanan basınç daha düşük olur (𝑃_el = 𝐹/𝐴_büyük).
Örnek 5:
Kışın kalın giysiler giymemizin temel sebebi nedir? Isı iletimi ve yalıtım kavramlarıyla açıklayınız. 🧥
Çözüm:
Kışın kalın giysiler giymemizin temel sebebi, vücudumuzun ısı kaybetmesini önlemektir. Bu durum ısı yalıtımı ile ilgilidir:
- Isı İletkenliği: Giysilerimizdeki kumaşlar (özellikle yün, pamuk gibi doğal lifler) genellikle ısıyı iyi iletmeyen (yalıtkan) malzemelerdir.
- Hava Boşlukları: Kalın giysilerin lifleri arasında sıkışmış olan hava, ısıyı iletmekte çok daha zayıf bir maddedir. Bu hava boşlukları, vücudumuzdan yayılan ısının dışarı çıkmasını engeller.
- Isı Kaybını Azaltma: Kalın giysiler, vücudumuz ile dış ortam arasındaki ısı köprülerini azaltarak ısı kaybını minimize eder. Böylece vücut ısımız daha dengede kalır ve üşümeyiz.
Örnek 6:
Bir elektrik devresinde 3 adet özdeş ampul seri bağlıdır. Eğer devredeki pilin gerilimi 6 Volt ise, her bir ampulün uçları arasındaki gerilim kaç Volt olur? ⚡
Çözüm:
Seri bağlı devrelerde gerilim, devredeki elemanlar arasında paylaşılır. Bu durumu şu adımlarla açıklayabiliriz:
- Seri Bağlantı Prensibi: Seri bağlı devrelerde toplam gerilim, her bir elemanın üzerindeki gerilimlerin toplamına eşittir.
- Özdeş Ampuller: Ampuller özdeş olduğu için, devredeki toplam gerilim (6 Volt) bu 3 ampul arasında eşit olarak paylaşılacaktır.
- Hesaplama: Her bir ampulün uçları arasındaki gerilimi bulmak için toplam gerilimi ampul sayısına böleriz: \[ V_{ampul} = \frac{V_{toplam}}{n_{ampul}} \] \[ V_{ampul} = \frac{6 \text{ Volt}}{3} \] \[ V_{ampul} = 2 \text{ Volt} \]
Örnek 7:
Bir buz kalıbına 100 gram su koyup derin dondurucuya yerleştiriyoruz. Suyun donmaya başladığı sıcaklık 0°C'dir. Eğer buz kalıbından çıkan buzun sıcaklığı -5°C ise, bu durum bize suyun iç enerjisi hakkında ne söyler? 🧊
Çözüm:
Bu durum, suyun iç enerjisinin sadece sıcaklığa değil, aynı zamanda hal değişimine de bağlı olduğunu gösterir:
- İç Enerji ve Sıcaklık: Bir maddenin iç enerjisi, taneciklerinin kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamıdır. Sıcaklık arttıkça kinetik enerji artar, bu da iç enerjiyi yükseltir.
- Hal Değişimi (Donma): Su 0°C'de donarak buza dönüşür. Bu bir hal değişimi olayıdır. Hal değişimi sırasında madde dışarıya ısı verir (donmada olduğu gibi) ancak sıcaklığı sabit kalır.
- Enerji Kaybı: Buzun sıcaklığının -5°C olması, suyun 0°C'de donduktan sonra daha da soğuduğunu gösterir. Yani, su önce 0°C'ye kadar soğumuş, sonra 0°C'de donarak buz haline geçmiş ve bu süreçte dışarıya ısı vererek iç enerjisini kaybetmiştir. Son olarak da buz 0°C'den -5°C'ye soğuyarak iç enerjisini daha da azaltmıştır.
Örnek 8:
Bir bisikletin lastiklerini pompalarken, lastiğin içindeki hava basıncı neden artar? Bu durumu basınç prensipleriyle açıklayınız. 🚴
Çözüm:
Bisiklet lastiklerini pompalarken hava basıncının artmasının nedeni, lastiğin içine daha fazla hava molekülü eklenmesidir:
- Basınç Kavramı: Basınç, birim alana uygulanan kuvvettir. Hava molekülleri sürekli hareket halindedir ve lastiğin iç çeperlerine çarparak bir basınç oluştururlar.
- Molekül Sayısının Artması: Pompalama işlemiyle, dışarıdaki hava molekülleri lastiğin içine zorlanır. Bu, lastiğin belirli bir hacmi içinde bulunan hava molekülü sayısını artırır.
- Çarpışma Sıklığının Artması: Daha fazla molekül, lastiğin iç çeperlerine daha sık çarpar. Bu sık çarpışmalar, lastiğin içindeki toplam basıncın artmasına neden olur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/7-sinif-fen-bilimleri-4-ve-5-uniteler/sorular