✅ 7. Sınıf Din Kültürü: Etkin vatandaşlık ve demokrasi Test Çöz

İslam dininde bireyin topluma karşı sorumlulukları ve kamu malını koruma bilinci etkin vatandaşlığın önemli bir unsurudur. Kamu malına zarar vermek ve toplumsal hakları ihlal etmek hangi kavramla doğrudan ilişkilidir?

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) önemli kararlar alırken çevresindekilerle görüş alışverişinde bulunması, katılımcı anlayışın açık bir göstergesidir. Kur'an-ı Kerim'de Müslümanların işlerini danışarak yürütmelerini ifade eden ilke aşağıdakilerden hangisidir?

"Dinde zorlama yoktur..." (Bakara suresi, 256. ayet) ifadesi, temel hak ve hürriyetlerden hangisine doğrudan vurgu yapmaktadır?

Hz. Muhammed (s.a.v.) Veda Haccı'nda "Arap'ın Arap olmayana, Arap olmayanın da Arap'a bir üstünlüğü yoktur." buyurmuştur. Hz. Muhammed (s.a.v.) bu sözüyle aşağıdakilerden hangisini vurgulamıştır?

İslam dininde toplumsal duyarlılığı artıran "iyiliği emretmek ve kötülükten alıkoymak" ilkesi bulunmaktadır. Bu ilkeyi benimseyen ve etkin vatandaşlık bilincine sahip bir Müslüman için aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Uhud Savaşı öncesinde Hz. Muhammed (s.a.v.), savunmanın şehir içinde mi yoksa dışarıda mı yapılması gerektiği konusunda ashâbıyla (arkadaşlarıyla) görüş alışverişinde bulunmuştur. Kendisi şehirde kalmayı düşünmesine rağmen, çoğunluğun meydan savaşı istemesi üzerine onların fikrini kabul etmiştir.

Bu durum Hz. Muhammed'in (s.a.v.) yönetimsellik ve karar alma anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini açıkça gösterir?

Bir ülkede kamu hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi vatandaşların vergi vermesi ve devlet imkânlarını koruması ile mümkündür. İslam dininde kamu kaynaklarını haksız yere kullanmak büyük bir kul hakkı ihlali sayılır.

Buna göre, kamu hakkına saygı gösteren etkin bir vatandaşın aşağıdakilerden hangisini yapması BEKLENMEZ?

Hz. Muhammed (s.a.v.) gençlik yıllarında, Mekke'de haksızlığa uğrayan kimsesiz ve tüccar insanların haklarını korumak amacıyla kurulan "Hılfu'l-Fudûl" (Erdemliler İttifakı) cemiyetine aktif olarak katılmıştır.

Hz. Muhammed'in bu cemiyete katılması, etkin vatandaşlık ilkesi açısından aşağıdakilerden hangisini destekler?

Hz. Muhammed (s.a.v.) Medine'ye hicret ettikten sonra Müslümanlar, Yahudiler ve diğer gruplarla "Medine Sözleşmesi" adı verilen bir metin imzalamıştır. Bu metinle şehirde yaşayan tüm grupların dinî ve hukuki hakları güvence altına alınmış, şehrin savunmasında ortak sorumluluk kabul edilmiştir.

Medine Sözleşmesi'nin bu özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

İslam medeniyeti tarihi boyunca, farklı inançlara mensup insanların kendi dinî vecibelerini özgürce yerine getirmelerine ve hukuki anlaşmazlıklarında kendi hukuk kuralları çerçevesinde yargılanmalarına imkân tanınmıştır.

Bu tarihi uygulama, günümüz demokratik ilkelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

İslam'da zekat ve sadaka ibadetleri, ekonomik eşitsizlikleri azaltmayı ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmeyi hedefler. Etkin vatandaşlık bilincine sahip bir birey, bu ibadetlerin toplumsal faydalarını kavrar.

Buna göre, zekat ibadetinin toplumsal yaşama katkısı hakkında aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?

Bir okuldaki "Sosyal Sorumluluk ve Etkin Vatandaşlık Kulübü"nde öğrencilerin sergilediği davranışlar şu şekildedir:

- Ahmet: Okul kütüphanesindeki kitapları özenle korumuş ve kamu malına zarar vermenin bütün toplumun hakkına (kul hakkına) girmek olduğunu belirtmiştir.
- Burak: Kulüp başkanlığı seçiminde grup arkadaşlarının görüşlerini almadan tek başına kararlar alıp uygulamıştır.
- Ceyda: Mahallesindeki parklara çöp atan kişileri nezaketle uyararak çevre bilincinin gelişmesine katkı sağlamıştır.
- Deniz: Okul meclisinde oy çokluğuyla alınan kararlara katılmadığını ve bu kararlara uymayacağını ifade etmiştir.

Bu öğrencilerden hangilerinin sergilediği tutum, İslam'ın "kamu hakkına saygı / şura (istişare)" ilkeleri ve "etkin vatandaşlık" anlayışıyla TAM OLARAK örtüşmektedir?

Hz. Muhammed (s.a.v.) Veda Hutbesi'nde şu hususlara dikkat çekmiştir:
I. "İnsanların canları, malları ve namusları mukaddestir (dokunulmazdır)."
II. "Kadınların haklarını gözetmenizi ve bu hususta Allah'tan korkmanızı tavsiye ederim."
III. "Cahiliye döneminden kalma kan davaları ve faiz tamamen kaldırılmıştır."

Veda Hutbesi'nde yer alan bu ilkelere dayanarak günümüz evrensel insan hakları ve vatandaşlık ilkeleriyle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisine ULAŞILAMAZ?

İslam tarihinden bir olay:
Hz. Ömer (r.a.) halifeliği döneminde hutbe okurken cemaate dönerek: "Eğer bende bir eğrilik veya yanlışlık görürseniz ne yaparsınız?" diye sormuştur. Cemaatten bir sahabi ayağa kalkarak: "Sende bir eğrilik görürsek seni kılıcımızla düzeltiriz!" cevabını vermiştir. Hz. Ömer bu yanıta öfkelenmek yerine, "Beni uyaracak ve düzeltecek dostlar bahşettiği için Allah'a hamdolsun." demiştir.

Bu olaydan hareketle İslam toplum yapısı, adalet anlayışı ve vatandaşlık sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?