Yazım Kuralları Ders Notu

Türkçede doğru ve anlaşılır bir iletişim kurmak için yazım kurallarına uymak çok önemlidir. Bu kurallar, yazılarımızın hem okunaklı olmasını sağlar hem de anlam karışıklıklarını önler. Bu ders notunda 6. sınıf Türkçe müfredatına uygun olarak en temel yazım kurallarını öğreneceğiz.

Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler 📝

Cümlelerin başında, özel adların yazımında ve bazı özel durumlarda büyük harf kullanılır. İşte başlıca kurallar:

• Cümle Başında

  Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.

  Örnek: Yarın okula gideceğim. Kitabı okumayı çok seviyorum.

• Özel Adlarda

  Kişi adları, soyadları, takma adlar, yer adları (ülke, şehir, mahalle, cadde vb.), kurum ve kuruluş adları, din ve mezhep adları, dil adları, millet adları, hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.

  Örnekler: Mustafa Kemal Atatürk, Ayşe Öğretmen, Türkiye, Ankara, Gaziantep, Türk Dili, Müslümanlık, Tekir (kedi adı), Çankaya Caddesi, Türk Dil Kurumu.

• Saygı ve Unvan Sözlerinde

  Kişi adlarından önce veya sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar ve meslek adları büyük harfle başlar.

  Örnekler: Doktor Ayşe Hanım, Bey Ali, Avukat Mehmet Bey, Nene Hatun.

• Tarih ve Ay Adlarında

  Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.

  Örnekler: 29 Ekim 1923, 19 Mayıs Salı günü, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı.

  (Belirli bir tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar: "Okullar genellikle eylül ayında açılır.")

• Kitap, Dergi, Eser Adlarında

  Kitap, dergi, gazete, tablo, heykel ve müzik eseri gibi özel adların her kelimesi büyük harfle başlar. Ancak aradaki "ve, ile, de, da, ki, mı, mi, mu, mü" gibi bağlaç ve edatlar küçük harfle yazılır (tamamı büyük harfle yazıldığında onlar da büyük yazılır).

  Örnekler: Nutuk, Milliyet Gazetesi, Varlık Dergisi, Sinekli Bakkal.

Sayıların Yazımı 🔢

Sayılar metin içinde genellikle yazıyla yazılır. Ancak bazı durumlarda rakamla da yazılabilirler.

• Rakamla Yazım

  Saat, para miktarı, ölçü, istatistiksel veriler gibi durumlarda rakam kullanılır.

  Örnekler: Saat \( 14.30 \)'da, \( 5 \) kilogram, \( 120 \) TL, \( 15 \) metre, \( 1000 \) kişi.

• Yazıyla Yazım

  Metin içinde geçen sayılar genellikle yazıyla yazılır.

  Örnekler: Sınavdan yüz aldım. Yarışmaya beş kişi katıldı.

• Sıra Sayıları

  Sıra sayıları hem yazıyla hem de rakamla yazılabilir. Rakamla yazıldığında ya sonuna nokta konur ya da kesme işaretiyle ek ayrılır.

  Örnekler: Birinci, ikinci, üçüncü.

  1., 2., 3. veya 1.'inci, 2.'nci, 3.'üncü.

"De"nin Yazımı (Bağlaç Olan -de ve Ek Olan -de) 🤔

Türkçede "de" iki farklı şekilde kullanılır ve yazımı da buna göre değişir.

• Bağlaç Olan "De" (-da / -de)

  Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. Genellikle "bile, dahi" anlamlarına gelir ve kendisinden önceki kelimeye bitişmez.

  Örnekler: Ben de geldim. (Cümleden çıkar: "Ben geldim." Anlam bozulmadı.)

  Kitap da defter de aldım. (Cümleden çıkar: "Kitap defter aldım." Anlam bozulmadı.)

• Ek Olan "De" (-da / -de)

  Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa bu bir ektir ve kelimeye bitişik yazılır. Bulunma hal eki veya zaman anlamı katar.

  Örnekler: Kitaplar masada duruyor. (Cümleden çıkar: "Kitaplar masa duruyor." Anlam bozuldu.)

  Evde kimse yok. (Cümleden çıkar: "Ev kimse yok." Anlam bozuldu.)

"Ki"nin Yazımı (Bağlaç Olan -ki ve Ek Olan -ki) 👀

"Ki" de "de" gibi iki farklı şekilde kullanılır ve yazımı farklıdır.

• Bağlaç Olan "Ki"

  Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar.

  Örnekler: Duydum ki geliyormuşsun. (Cümleden çıkar: "Duydum geliyormuşsun." Anlam bozulmadı.)

  Biliyorum ki başarılı olacaksın. (Cümleden çıkar: "Biliyorum başarılı olacaksın." Anlam bozulmadı.)

• Ek Olan "Ki"

  Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ektir ve kelimeye bitişik yazılır. İlgi zamiri olan "-ki" ve sıfat yapan "-ki" olmak üzere iki çeşidi vardır.

  Örnekler: Benimki daha güzel. (Cümleden çıkar: "Benim daha güzel." Anlam bozuldu. İlgi zamiri)

  Evdeki hesap çarşıya uymaz. (Cümleden çıkar: "Ev hesap çarşıya uymaz." Anlam bozuldu. Sıfat yapan)

  Yarınki toplantı ertelendi. (Cümleden çıkar: "Yarın toplantı ertelendi." Anlam bozuldu. Sıfat yapan)

"Mi" Soru Ekinin Yazımı ❓

"Mi" soru eki, kendisinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. Kendisinden sonra gelen ekler ise "mi"ye bitişik yazılır.

Örnekler: Geliyor musun? Okudun mu? Güzel mi güzel bir gün. (Pekiştirme anlamı)

İkilemelerin Yazımı ✨

İkilemeler, anlamı pekiştirmek veya güçlendirmek amacıyla iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşur ve her zaman ayrı yazılır. İkilemelerin arasına noktalama işareti konmaz.

Örnekler: Koşa koşa geldi. Güzel güzel konuştu. Eğri büğrü yollar. Az çok biliyorum.

Kısaltmaların Yazımı ✂️

Kelime veya kelime gruplarının daha kısa bir şekilde ifade edilmesi için kısaltmalar kullanılır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.

Örnekler: T.C. (Türkiye Cumhuriyeti), TDK'ye (Türk Dil Kurumu'na), TBMM'den (Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden).

(Bazı kısaltmaların sonunda nokta bulunur: "T.C." gibi. Noktalı kısaltmalara ek geldiğinde nokta kullanılmaz, sadece kesme işaretiyle ayrılır: "T.C.'ye".)