Yazım kuralları ve noktalama işaretleri Ders Notu

Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri ✍️

Bu ders notunda, 6. sınıf Türkçe müfredatında yer alan yazım kuralları ve noktalama işaretlerini öğreneceğiz. Doğru yazım ve noktalama, düşüncelerimizi açık ve anlaşılır bir şekilde ifade etmemizi sağlar.

Büyük Harflerin Kullanımı

1. Cümle Başlangıcı

Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.

• Bugün okulda çok eğlendim.
• Yarın hava yağmurlu olacakmış.

2. Dizeler (Şiirler)

Şiirlerin her dizesi büyük harfle başlar.

• Mavi gökyüzü,
• Uçan kuşlar,
• Ne güzel manzara.

3. Özel İsimler

Kişi adları, soyadları, yer adları (kıtalar, ülkeler, şehirler, semtler, mahalleler, köyler, sokaklar, caddeler vb.), dil ve lehçeler, din ve mezhep adları, millet ve ırk adları büyük harfle başlar.

• Kişi Adları ve Soyadları: Alı Kara, Zeynep Yılmaz
• Yer Adları: Avrupa, Türkiye, İstanbul, Beyoğlu, Cumhuriyet Caddesi
• Dil ve Lehçeler: Türkçe, İngilizce, Kürtçe
• Din ve Mezhep Adları: Müslümanlık, Hristiyanlık, Budizm
• Millet ve Irk Adları: Türk, Avrupalı, Asya

4. Kurum ve Kuruluş Adları

Her türlü kurum, kuruluş, dernek, vakıf, şirket, oda, borsa, sendika, parti, federasyon, konfederasyon, vakıf, dernek, kulüp vb. adları büyük harfle başlar.

• Milli Eğitim Bakanlığı
• Türkiye Büyük Millet Meclisi
• Ankara Üniversitesi

5. Kitap, Dergi, Gazete ve Sanat Eseri Adları

Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, müzik eseri vb.) her kelimesi (bağlaçlar ve edatlar hariç) büyük harfle başlar.

• İstiklal Marşı
• Kağnı (Oyun)
• Sanat Dergisi

6. Tarih Belirtilen Gün ve Ay Adları

Belirli bir olayın tarihini bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.

• 29 Ekim 1923 (Kuruluş tarihi)
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

7. Unvanlar

Kişi adlarından önce veya sonra gelen saygı unvanları, rütbe ve meslek adları büyük harfle başlar.

• Öğretmen Alı Bey
• Doktor Mehmet Soylu
• Profesör Ayla Kaya

8. Kıtalar, Ülkeler, Bölgeler

Kıtaların, ülkelerin, bölgelerin, illerin, ilçelerin, semtlerin, mahallelerin, köylerin, kentlerin ve yerleşim yerlerinin adları büyük harfle başlar.

• Avrupa
• İç Anadolu
• Marmara Bölgesi

Noktalama İşaretleri

1. Nokta (.)

Nokta, çeşitli görevlerde kullanılır:

• Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  • Çocuklar bahçede oynuyor.
  • Kitabı bitirdim.
• Bazı kısaltmaların sonuna konur.
  • Dr. (Doktor)
  • Prof. (Profesör)
  • Cad. (Caddesi)
  • Sok. (Sokağı)
• Tarihlerin gün, ay ve yıl bölümlerini ayırmak için kullanılır.
  • 05.11.2023
• Sıra bildiren sayılardan sonra konur (bazı kullanımlarda).
  • 1. kat
  • 2. sınıf

2. Virgül (,)

Virgül, aşağıdaki durumlarda kullanılır:

• Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
  • Sınıfa Ali, Veli, Ayşe ve Fatma geldi.
  • Kitap, defter, kalem ve silgi aldım.
• Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
  • Güneş doğdu, kuşlar ötmeye başladı.
• Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri belirtmek için kullanılır.
  • Annem, en sevdiğim insan, bana bir hediye aldı.
• Hitaplardan sonra kullanılır.
  • Sevgili öğretmenim,
  • Sayın müdür,
• Anlamı güçlendirmek veya karışıklığı önlemek için kullanılır.
  • Bu, çocukların oynayacağı bir park.

3. Soru İşareti (?)

Soru bildiren cümlelerin sonuna konur.

• Bugün hava nasıl?
• Nereye gidiyorsun?
• Bu kitabı okudun mu?

4. Ünlem İşareti (!)

Sevinç, korku, şaşma, hitap, seslenme gibi duyguları belirten cümlelerin sonuna konur.

• Eyvah, otobüsü kaçırdım!
• Ne kadar güzel bir manzara!
• Yaşasın, kazandık!
• Hey, oraya bak!

5. Kesme İşareti (')

Özel adlara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.

• Ankara'ya
• Mehmet'ten
• Türkiye'nin
• Beyoğlu'nda

6. Noktalı Virgül (;)

Noktalı virgül, virgülün yetersiz kaldığı durumlarda ve bazı sıralamalarda kullanılır:

• Öğeler arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
  • Bugün Ali geldi, biraz oturdu; yarın Ayşe gelecek, o da bir süre kalacak.
• Öğeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları belirtmek için kullanılır.
  • Erkek çocuklara: Can, Erhan, Cem; kız çocuklara: Ayşe, Fatma, Berna adları verilir.

7. İki Nokta (:)

İki nokta, çeşitli yerlerde kullanılır:

• Kendi açıklamasını getiren bir sözün başında kullanılır.
  • Şair şöyle der: "Hayat bir rüya gibidir."
• Örnekleri sıralamak için kullanılır.
  • Meyvelerden en çok şunları severim: elma, armut, çilek.
• Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır.
  • Öğretmen: Çocuklar, dersimiz bitti.
  • Öğrenci: Teşekkür ederiz.

8. Tırnak İşareti (" ")

Başkalarından alınan sözleri veya yazıları belirtmek için kullanılır.

• Atatürk, "En büyük eserimdir." diyerek Cumhuriyeti ilan etmiştir.
• "Yaz geldiğinde havalar ısınır." dedi.

9. Kısa Çizgi (-)

Kısa çizgi, bazı durumlarda kullanılır:

• Dize sonundaki kelime bölünürse, satır sonuna kısa çizgi konur.
• "Benim adım Cemil. Cemil..."
• İki veya daha çok sözcükten oluşan özel adlarda yer adları hariç kullanılır.
  • güneş-ay takvimi
• Ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
  • Bu kitap -bence- çok faydalı.