💡 6. Sınıf Türkçe: Sözcükte yapı Çözümlü Örnekler

Bu soruda kelimelerin köklerini bulmamız gerekiyor. Kök, bir kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır.

• A seçeneğinde "gözlükçü" kelimesinin kökü "göz"dür. "lük" ve "çü" ekleri gelmiştir.
• B seçeneğinde "gözlem" kelimesinin kökü "göz"dür. "lem" eki gelmiştir.
• C seçeneğinde "gözcü" kelimesinin kökü "göz"dür. "cü" eki gelmiştir.
• D seçeneğinde "gözyaşı" kelimesinin kökü "göz"dür. "yaşı" kelimesiyle birleşerek kalıplaşmıştır.

Hepsinin kökü "göz" kelimesidir. Ancak soruda tek bir doğru cevap bekleniyor gibi görünüyor. Bu tür sorularda genellikle kelimenin ilk anlamıyla bağlantısı en güçlü olan veya en basit türemeye sahip olan tercih edilir. Bu bağlamda, "gözlük" ve "gözcü" daha doğrudan "göz" ile ilişkilidir.
Ancak MEB müfredatına göre, kök bulma becerisi önemlidir. Eğer soru tek doğru cevaplı ise, muhtemelen "gözlükçü" kelimesindeki "göz" kökü ve aldığı ekler en temel örnektir. Sorunun netliği açısından, bu tür bir sorunun tek doğru cevabı "gözlükçü" olabilir. Eğer birden fazla doğru cevap seçilebiliyorsa, A, B, C ve D şıklarının hepsi doğrudur.
Doğru Cevap: A, B, C, D (Sorunun yapısına göre tek doğru cevap değişebilir.) 💡

Altı çizili kelime: kitaplar
Bu kelimenin yapısını inceleyelim:

• Kitap: Bu kelimenin köküdür. Anlamlı en küçük parçasıdır.
• -lar: Bu kelimeye gelen ektir. Çoğul ekidir.

Kelime, kök ve yapım eki almamıştır. Sadece çekim eki almıştır. Bu nedenle kelimenin yapısı basittir. ✅

"Kalemler" kelimesinin kökü, kelimenin anlamlı en küçük parçası olan "kalem"dir.
"-ler" eki ise çoğul anlamı katan bir çekim ekidir.
Kök: kalem ✍️

Türemiş kelimeler, köklerine yapım ekleri alarak yeni anlamlar kazanan kelimelerdir.
İnceleyelim:

• A) Masa: Tek başına bir kelimedir, kökü kendisidir. Basit yapılıdır.
• B) Bilgisayar: Kökü "bil-" (bilmek fiili) fiilidir. "-gisayar" yapım ekini alarak yeni bir kelime oluşturmuştur. Bu nedenle türemiş yapılıdır.
• C) Okul: Tek başına bir kelimedir, kökü kendisidir. Basit yapılıdır.
• D) Ev: Tek başına bir kelimedir, kökü kendisidir. Basit yapılıdır.

Bu durumda doğru cevap B) Bilgisayar'dır. 💻

"Çiçekçi" kelimesinin yapısını adım adım inceleyelim:

• Kök: Kelimenin kökü "çiçek"tir. Anlamlı en küçük parçasıdır. 🌸
• Ekler: Kelimeye "-çi" eki gelmiştir.
• Ek Türü: "-çi" eki, "çiçek" kelimesine yeni bir anlam katarak onu "çiçek satan kimse" anlamına gelen "çiçekçi" kelimesine dönüştürmüştür. Bu nedenle yapım ekidir.
• Yapısı: Köküne yapım eki aldığı için "çiçekçi" kelimesi türemiş yapılı bir kelimedir.

👉 Sonuç: "Çiçekçi" kelimesi, kökü "çiçek" olan ve yapım eki alan türemiş bir kelimedir.

"Sebzeler" kelimesinin kökü, kelimenin anlamını taşıyan en temel parçası olan "sebze"dir.
"-ler" eki ise çoğul anlamı katan bir çekim ekidir.
Kök: sebze 🥕🥬

Bu soruda, kelimelerin hem yapım hem de çekim eki alıp almadığını kontrol etmeliyiz.

• A) Kitaplar: Kökü "kitap". "-lar" çoğul ekidir (çekim eki). Basit yapılıdır.
• B) Gözlükçülük: Kökü "göz". "-lük" yapım eki (gözlük). "-çü" yapım eki (gözlükçü). "-lük" yapım eki (gözlükçülük). Bu kelime sadece yapım eki almıştır.
• C) Kalemim: Kökü "kalem". "-im" iyelik ekidir (çekim eki). Basit yapılıdır.
• D) Evler: Kökü "ev". "-ler" çoğul ekidir (çekim eki). Basit yapılıdır.

Soruda bir hata olabilir. Eğer "gözlükçülük" kelimesini ele alırsak, bu kelime "göz" kökünden türemiş ve birden fazla yapım eki almıştır. Ancak çekim eki almamıştır.

Eğer seçenekleri tekrar gözden geçirirsek ve soru "hem yapım hem de çekim eki almış bir kelime" şeklinde ise, seçeneklerde bu duruma uyan bir kelime bulunmamaktadır.

Ancak, eğer soru "yapım eki almış bir kelime" olsaydı, B seçeneği doğru olurdu.

Müfredat dahilinde, örneğin "simitçi" kelimesi hem yapım eki ("-çi") hem de çekim eki ("-ler" -> simitçiler) alabilir.

Bu seçenekler arasında, eğer bir kelimenin birden fazla yapım eki alması "yapım eki almış" sayılacaksa ve soruda "hem yapım hem de çekim eki" şeklinde bir ifade varsa, seçenekler yetersizdir.

Varsayımsal olarak, eğer "gözlükçüler" kelimesi olsaydı, bu hem yapım hem de çekim eki almış olurdu.

Bu seçenekler arasında doğru cevap bulunmamaktadır. Ancak en yakın türemiş kelime B seçeneğidir.
Bu sorunun seçeneklerinde hata bulunmaktadır. ❌

"Oyun" kelimesinin kökü, kelimenin anlamını veren en temel parçası olan "oy-" fiilidir.
"-un" eki ise bu fiilden isim türeten bir yapım ekidir.
Kök: oy- 🎮

"Duvarlar" kelimesinin kökü, kelimenin temel anlamını taşıyan "duvar" kelimesidir.
"-lar" eki ise kelimeye çoğul anlamı katan bir çekim ekidir.
Kök: duvar 🧱