Soyut somut Ders Notu

Somut ve Soyut İsimler 🧠

Türkçe dersinde varlıkları karşılayan kelimeleri, beş duyu organımızla algılayıp algılayamadığımıza göre iki ana gruba ayırırız. Bu ayrım, kelimelerin cümle içindeki anlam dünyasını anlamamıza yardımcı olur. 6. sınıf müfredatına göre bu iki kavramı detaylıca inceleyelim.

Somut İsimler

Beş duyu organımızdan (göz, kulak, burun, dil, deri) en az biriyle algılayabildiğimiz, yani varlığını fiziksel olarak kanıtlayabildiğimiz isimlere somut isimler denir. Somut isimler dünyada yer kaplayan, dokunabildiğimiz veya gözle görebildiğimiz varlıklardır.

• Gözle görülenler: Ağaç, güneş, masa, kitap, bulut.
• Dokunulanlar: Pamuk, buz, taş, kumaş.
• İşitilenler: Gürültü, müzik, ses, çığlık.
• Koklananlar: Çiçek, parfüm, yemek kokusu.
• Tadılanlar: Tuz, şeker, limon, ekşi elma.

Önemli Not: Bir varlığın somut olması için sadece gözle görülmesi gerekmez. Sadece kokusunu alabildiğimiz bir "parfüm" veya sadece sesini duyabildiğimiz bir "çığlık" da somut isimdir.

Soyut İsimler

Beş duyu organımızın hiçbiriyle algılayamadığımız, varlığını sadece zihnimizle, duygularımızla veya düşüncelerimizle kavradığımız kavramlara soyut isimler denir. Bu kavramlar fiziksel bir maddeye sahip değildir.

• Duygular: Mutluluk, hüzün, korku, sevgi, nefret.
• Düşünceler ve Kavramlar: Akıl, hayal, rüya, özgürlük, cesaret, saygı.

Somut ve Soyut İsim Karşılaştırması

Somut	Soyut
Rüzgar (Hissedilir)	Mutluluk (Hissedilmez)
Işık (Görülür)	Akıl (Düşünülür)
Yemek (Tadılır)	Cesaret (Zihinseldir)

Çözümlü Örnekler

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili kelimelerin somut mu yoksa soyut mu olduğunu belirleyiniz.

A) Bahçedeki ağaç çok büyümüş. (Somut - Gözle görülebilir.)

B) İçimdeki sevinç herkesi etkiledi. (Soyut - Duygu olduğu için duyu organlarıyla algılanamaz.)

C) Uzaktan gelen ses çok yüksekti. (Somut - Kulak ile işitilebilir.)

Soru 2: "Rüya" kelimesi somut mudur, soyut mudur?

Cevap: Rüya, zihnimizde oluşan bir kavramdır. Onu dış dünyada bir nesne gibi tutamayız, göremeyiz veya koklayamayız. Bu nedenle "rüya" kelimesi soyut bir isimdir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bazı kelimeler kullanıldıkları cümleye göre anlam kazanabilir ancak 6. sınıf düzeyinde temel kuralımız şudur: Bir kelime genel anlamda beş duyu organımızdan biriyle algılanabiliyorsa somut, algılanamıyorsa soyuttur. Örneğin "hava" kelimesi, deri ile hissedilebildiği için somut bir isimdir. "Nefret" ise hiçbir duyu organı ile algılanamadığı için soyut bir isimdir.