Sıfatlar Ders Notu

Sıfatlar (Ön Adlar) 6. Sınıf Türkçe 📚

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları renk, durum, biçim, sıra, nicelik gibi çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten kelimelerdir. Sıfatlar, isimlere anlam katan, onları daha belirgin hale getiren sözcük türleridir. Türkçede sıfatlar iki ana gruba ayrılır: Niteleme Sıfatları ve Belirtme Sıfatları.

1. Niteleme Sıfatları

İsimlerin renklerini, durumlarını, biçimlerini, hareketlerini veya özelliklerini bildiren sıfatlardır. "Nasıl?" sorusuna cevap verirler.

Örnekler:

• Kırmızı araba (Araba nasıl? Kırmızı.)
• Yorgun adam (Adam nasıl? Yorgun.)
• Yuvarlak masa (Masa nasıl? Yuvarlak.)
• Soğuk hava (Hava nasıl? Soğuk.)
• Akıllı çocuk (Çocuk nasıl? Akıllı.)

Çözümlü Örnek:

Cümle: "Bahçedeki güzel çiçekler açmıştı."

Bu cümlede "çiçekler" ismini niteleyen kelime "güzel" kelimesidir. "Çiçekler nasıl?" sorusuna cevap verdiği için "güzel" kelimesi bir niteleme sıfatıdır.

2. Belirtme Sıfatları

İsimleri işaret yoluyla, sayılarını, belirsiz bir şekilde veya kime/neye ait olduklarını belirten sıfatlardır. Belirtme sıfatları kendi içinde dört gruba ayrılır:

a) İşaret Sıfatları

İsimleri işaret ederek belirten sıfatlardır. "Hangi?" sorusuna cevap verirler.

• Bu ev (Ev hangisi? Bu.)
• Şu ağaç (Ağaç hangisi? Şu.)
• O çocuk (Çocuk hangisi? O.)
• Öteki sokak (Sokak hangisi? Öteki.)

b) Sayı Sıfatları

İsimlerin sayısını, sırasını, ölçüsünü veya kesrini bildiren sıfatlardır.

• Asıl Sayı Sıfatları: Bir, iki, üç... (Kaç? sorusuna cevap verir.)
  • Üç elma (Elma kaç? Üç.)
  • On kişi (Kişi kaç? On.)
• Sıra Sayı Sıfatları: Birinci, ikinci, üçüncü... (-inci, -nci ekleriyle yapılır.) (Kaçıncı? sorusuna cevap verir.)
  • İkinci kat (Kat kaçıncı? İkinci.)
  • Beşinci sıra (Sıra kaçıncı? Beşinci.)
• Üleştirme Sayı Sıfatları: Birer, ikişer, üçer... (-er, -ar ekleriyle yapılır.) (Kaçar? sorusuna cevap verir.)
  • Üçer kalem (Kalem kaçar? Üçer.)
  • Beşer kişilik grup (Grup kaçar kişilik? Beşer.)
• Kesir Sayı Sıfatları: Yarım, çeyrek, onda bir... (Ne kadar? sorusuna cevap verir.)
  • Yarım ekmek (Ekmek ne kadar? Yarım.)
  • Çeyrek saat (Saat ne kadar? Çeyrek.)

c) Belgisiz Sıfatlar

İsimleri nicelik veya nitelik yönünden belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır. "Bazı", "birkaç", "her", "hiçbir", "bir", "çok", "az", "birçok", "bütün" gibi kelimelerle yapılır.

• Bazı insanlar (İnsanlar belli değil.)
• Birkaç gün (Gün sayısı tam değil.)
• Her öğrenci (Tüm öğrenciler kastediliyor.)
• Hiçbir sorun (Sorun yok.)
• Bir adam (Belirli olmayan bir adam.)
• Çok para (Para miktarı belirsiz.)

ç) Soru Sıfatları

İsimlere sorulan soruları sıfat görevinde kullanarak oluşturulan sıfatlardır. "Nasıl", "hangi", "kaç", "ne kadar" gibi soru kelimeleri isimlerden önce gelerek yapılır.

• Nasıl bir ev? (Ev nasıl soruluyor.)
• Hangi kitap? (Kitap belli değil, soruluyor.)
• Kaç elma? (Elma sayısı soruluyor.)
• Ne kadar su? (Su miktarı soruluyor.)

Çözümlü Örnek:

Cümle: "Şu çocuk birkaç kitap okudu."

Bu cümlede "çocuk" isminin önüne gelerek onu işaret eden "şu" kelimesi işaret sıfatıdır. "Kitap" isminin önüne gelerek sayısını belirsiz olarak belirten "birkaç" kelimesi ise belgisiz sıfattır.

Günlük Hayattan Örnekler 🍎

Sıfatlar hayatımızın her alanında karşımıza çıkar:

• Alışveriş yaparken: "İki kilo kırmızı elma lütfen." (Sayı sıfatı ve niteleme sıfatı)
• Yol tarifi alırken: "Şu sokaktan dönün." (İşaret sıfatı)
• Bir olay anlatırken: "Bazı insanlar çok gürültülüydü." (Belgisiz sıfat)
• Birini tanımlarken: "Uzun boylu bir adam gördüm." (Niteleme sıfatı)

Önemli Not ❗

Sıfatlar, isimlerden önce gelerek onları niteler veya belirtir. Eğer bir kelime isimden sonra geliyorsa ve onu niteliyorsa, o kelime artık sıfat değil, yüklem görevinde olabilir.

Örnek:

• Kırmızı araba (Sıfat)
• Araba kırmızı. (Yüklem)