💡 6. Sınıf Türkçe: Kökler ve ekler Çözümlü Örnekler

Bu soruda kelimelerin köklerini bularak doğru cevabı tespit edeceğiz.

• Kök, bir kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır.
• Ekler ise köke gelerek kelimeyi türeten veya çekimleyen yapım ve çekim ekleridir.
• Şıklara bakalım:
• A) Güneş: Kökü "gün"dür. Güneş, günün ışık veren halidir.
• B) Güler: Kökü "gül"dür. Gülen kişi anlamındadır.
• C) Güven: Kökü "güven"dir.
• D) Gürültü: Kökü "gür"dür.

Bu durumda kökü "gül" olan kelime B şıkkındaki "Güler"dir. ✅

"Kitaplarımı" kelimesini inceleyelim:

• Kelimenin kökü: kitap (Anlamlı en küçük parçasıdır.)
• Aldığı ekler:
• -lar: Çoğul ekidir. (Kitap kelimesini çoğul yapmıştır.)
• -ım: İyelik ekidir. (Benim kitabım anlamını katar.)
• -ı: Belirtme durum ekidir. (Kitapları belirtir.)

Yani kök kitap, ekler ise -lar (çoğul), -ım (iyelik) ve -ı (belirtme durum) ekleridir. 📚

Yapım ekleri, köke gelerek yeni bir anlam taşıyan kelimeler türeten eklerdir. Çekim ekleri ise kelimenin anlamını değiştirmeden cümlenin içinde kullanılmasını sağlayan eklerdir.

• Şıkları inceleyelim:
• A) Gözlükçü: Kökü "göz". "lük" yapım eki (gözlük), "çü" yapım eki (gözlük satan kişi).
• B) Simitçi: Kökü "simit". "çi" yapım eki (simit satan kişi).
• C) Balıkçı: Kökü "balık". "çı" yapım eki (balık tutan veya satan kişi).
• D) Bilgisayar: Kökü "bil". "gisayar" ise yapım ekidir (bilmek eylemini yapan alet anlamı katar).

Bu soruda bir hata var gibi görünüyor. Şıklardaki tüm kelimeler yapım eki almıştır. Ancak, eğer soru "hangisi çekim eki almamıştır?" şeklinde olsaydı ve şıklar farklı olsaydı, daha net bir cevap verilebilirdi. Mevcut haliyle, tüm şıklar yapım eki almıştır. 🧐

"Gözlükçü" kelimesinin kelime değerini hesaplayalım:

• Kelimenin kökü: göz (1 kök)
• Aldığı yapım ekleri:
• -lük: Gözlük kelimesini türetmiş. (1. yapım eki)
• -çü: Gözlükçü kelimesini türetmiş. (2. yapım eki)

Toplam yapım eki sayısı = 2 Kelime değeri = Kök sayısı + Yapım eki sayısı Kelime değeri = 1 + 2 = 3 ✅

"Domateslerin" kelimesini analiz edelim:

• Kelimenin kökü: domates (Bu kelime Türkçeye başka dillerden geçmiş ve kök kabul edilir.)
• Aldığı ekler:
• -ler: Çoğul ekidir. (Birden fazla domates olduğunu belirtir.)
• -in: Tamlayan ekidir. (Kimin domatesleri? sorusuna cevap verir.)

Kök domates, ekler ise -ler (çoğul) ve -in (tamlayan) ekleridir. 🍅

"Çalışkan" kelimesinin kökünü bulmak için kelimeyi anlamlı en küçük parçalarına ayırırız.

• Kelimenin kökü: çalış (Bir işi yapma eylemi.)
• Aldığı ek: -kan (Bu ek, isimden isim veya fiilden isim yapım ekidir ve o işi yapan kişiyi belirtir.)

Dolayısıyla, "çalışkan" kelimesinin kökü çalış'tır. 💪

Bu soruda, kelimelerin köklerini ve aldıkları eklerin türlerini incelememiz gerekiyor.

• A) Evler: Kökü "ev". "-ler" çoğul ekidir (çekim eki). Sadece çekim eki almıştır.
• B) Gözlük: Kökü "göz". "-lük" yapım ekidir. Sadece yapım eki almıştır.
• C) Kitapları: Kökü "kitap". "-ları" kelimesi "-lar" (çoğul - çekim eki) ve "-ı" (belirtme durumu - çekim eki) eklerinin birleşimidir. Sadece çekim eki almıştır.
• D) Masada: Kökü "masa". "-da" bulunma durum ekidir (çekim eki). Sadece çekim eki almıştır.

Bu soruda da bir hata bulunmaktadır. Şıklardaki kelimelerin hiçbiri hem yapım hem de çekim eki almamıştır. Eğer "Kitaplarımı" gibi bir şık olsaydı, o zaman hem yapım (çoğul) hem de çekim (iyelik, durum) ekleri almış olurdu. 🤔

"Güzellik" kelimesini analiz edelim:

• Kelimenin kökü: güzel (Bu kelime hem kök hem de isimdir.)
• Aldığı yapım eki:
• -lik: "Güzel" kelimesine gelerek soyut bir isim türetmiştir (güzellik). Bu bir yapım ekidir.

Kök sayısı = 1 (güzel) Yapım eki sayısı = 1 (-lik) Çarpım sonucu = Kök sayısı \times Yapım eki sayısı Çarpım sonucu = 1 \times 1 = 1 ✅