Kısaltmalar Ders Notu

Kısaltmalar 📝

Kısaltmalar, kelimelerin veya belirli terimlerin daha kısa bir şekilde ifade edilmesidir. Yazım ve söyleyişte kolaylık sağlamak, yer kazanmak gibi amaçlarla kullanılırlar. 6. sınıf düzeyinde, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bazı kısaltma türlerini ve kullanım kurallarını öğreneceğiz.

1. Kelime ve Terim Kısaltmaları

Bazı kelimeler veya özel isimler, baş harfleri veya belirli bir kısmı alınarak kısaltılır. Bu kısaltmalar genellikle büyük harfle başlar ve sonlarına nokta konulur.

• Örnekler:
  • Sokak: Sok.
  • Cadde: Cad.
  • Mahalle: Mah.
  • Kilogram: Kg.
  • Gram: Gr.
  • Mililitre: Ml.
  • Santimetre: Cm.
  • Profesör: Prof.
  • Doktor: Dr.
  • Almanca: Alm.
  • İngilizce: İng.
  • Türkçe: Tr.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi: TBMM. (Burada TBMM özel bir durumdur, nokta konulmaz.)

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Kısaltmanın sonuna nokta konulup konulmayacağı, kısaltmanın yapısına göre değişir. Genellikle özel isimlerin, unvanların ve ölçü birimlerinin kısaltmalarına nokta konulur.
• TBMM gibi kısaltmalarda, her kelimenin baş harfi alınır ve büyük harfle yazılır. Bu tür kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
• Kısaltmalardan sonra gelen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre değil, kelimenin aslına göre getirilir.

Örnek Cümleler:

• Kitabı Dr. Ahmet Bey yazmış.
• Pazardan 2 kg. elma aldım.
• Okul Sok. üzerinde bulunuyor.
• Bu yıl İng. dersine yeni bir öğretmen gelecekmiş.

2. Sayıların Kısaltılması

Sayıların yazılışında da kolaylık sağlamak amacıyla kısaltmalar kullanılır. Özellikle büyük sayıların yazımında bu durum daha sık görülür.

• Örnekler:
  • Bin: B
  • Milyon: M
  • Milyar: Milyar

Bu tür kısaltmalarda genellikle sayıdan sonra harf eklenir.

Örnek Cümleler:

• Şirketin yıllık geliri 500 B (500 bin) TL'yi aştı.
• Nüfusu 10 M (10 milyon) civarında olan bir ülke.

3. Kurum ve Kuruluş Adlarının Kısaltılması

Resmi veya özel kurum ve kuruluşların adları, genellikle baş harfleri kullanılarak kısaltılır. Bu kısaltmalar büyük harfle yazılır ve sonlarına nokta konulmaz.

• Örnekler:
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi: TBMM
  • Türk Hava Yolları: THY
  • Devlet Su İşleri: DSİ
  • Milli Eğitim Bakanlığı: MEB
  • Türkiye Cumhuriyeti: T.C. (Bu kısaltmada nokta kullanılır.)

Örnek Cümleler:

• MEB yeni eğitim öğretim yılının takvimini açıkladı.
• Uçağımız THY ile İstanbul'a inecek.
• Bu proje DSİ tarafından yürütülecek.

4. Ölçü Birimlerinin Kısaltılması

Uzunluk, ağırlık, hacim gibi ölçü birimleri de uluslararası veya ulusal standartlara göre kısaltılır. Bu kısaltmaların sonuna nokta konulmaz.

• Örnekler:
  • Kilometre: km
  • Metre: m
  • Santimetre: cm
  • Milimetre: mm
  • Kilogram: kg
  • Gram: g
  • Miligram: mg
  • Litre: L
  • Mililitre: ml
  • Saniye: s
  • Dakika: dk
  • Saat: sa

Örnek Cümleler:

• Evimiz okula 2 km uzaklıkta.
• Bu kumaş 1.5 m (1 metre 50 santimetre) uzunluğunda.
• Yemek tarifi için 250 g tereyağı kullanacağız.
• İlacın dozu 5 ml olarak ayarlandı.

Çözümlü Örnek

Aşağıdaki cümlelerdeki kısaltmaları doğru şekilde yazınız.

1. Bu kitabı prof bir yazar yazmış.
2. Yolculuğumuz 3 sa sürdü.
3. Dükkan cad üzerinde yer alıyor.
4. Bir paket şeker 500 gr idi.

Çözümler:

1. Bu kitabı Prof. bir yazar yazmış. (Unvan kısaltması olduğu için nokta konulur.)
2. Yolculuğumuz 3 sa sürdü. (Saat kısaltmasıdır, nokta konulmaz.)
3. Dükkan Cad. üzerinde yer alıyor. (Cadde kısaltmasıdır, nokta konulur.)
4. Bir paket şeker 500 g idi. (Gram kısaltmasıdır, nokta konulmaz.)