📝 6. Sınıf Türkçe: Amaç sonuç cümleleri Ders Notu
Amaç Sonuç Cümleleri 🎯
Türkçede bazı cümleler, bir eylemin gerçekleştirilme nedenini veya o eylemin neyi hedeflediğini açıkça belirtir. Bu tür cümlelere amaç sonuç cümleleri denir. Amaç bildiren bu cümleler, genellikle "-mek, -mak" fiilimsileriyle veya "için" edatıyla kurulur. Bu yapılar, cümlenin ikinci kısmında belirtilen eylemin hangi amaçla yapıldığını gösterir.
Amaç Sonuç Cümlelerinin Özellikleri
- Bir eylemin neden yapıldığını veya neyi hedeflediğini bildirir.
- Genellikle "-mek, -mak" mastar ekleriyle veya "için" edatıyla kurulur.
- Cümlede bir sebep-sonuç ilişkisi vardır ancak bu ilişki, sebep sonuç cümlelerindeki gibi kesin bir neden-sonuç bağı değildir. Amaç sonuçta, eylem gerçekleşmemiş olabilir veya gerçekleşmesi hedeflenmiştir.
Amaç Sonuç Cümlelerini Anlama Yöntemleri
Bir cümlenin amaç sonuç cümlesi olup olmadığını anlamak için şu soruları sorabiliriz:
- "Neden?" sorusunu sorduğumuzda cümlenin ikinci kısmındaki eylemin amacı ortaya çıkıyorsa.
- "Hangi amaçla?" sorusunu sorduğumuzda cümlenin ikinci kısmındaki eylemin amacı ortaya çıkıyorsa.
Amaç Sonuç Cümlelerinin Yapısal Özellikleri
Amaç sonuç cümleleri genellikle şu şekillerde kurulur:1. "-mek, -mak" Fiilimsileriyle Kurulan Cümleler
Bu yapıda, fiiller mastar halinde kullanılarak bir amacın belirtilmesi sağlanır. Cümlenin birinci kısmı, ikinci kısmındaki eylemin amacını ifade eder.
Örnek 1: Sınavdan yüksek almak için çok çalıştı.Bu cümlede "yüksek almak" amacı için "çok çalıştı" eylemi gerçekleştirilmiştir. "Neden çalıştı?" sorusunun cevabı "yüksek almak için"dir.
Örnek 2: Kardeşini görmeye gitti.Burada "görmek" amacı ile "gitti" eylemi yapılmıştır. "Neden gitti?" sorusunun cevabı "kardeşini görmeye"dir.
2. "İçin" Edatıyla Kurulan Cümleler
"İçin" edatı, kendinden önceki kelime veya kelime grubunu, kendinden sonraki eylemin amacı haline getirir.
Örnek 3: Sağlıklı olmak için spor yapıyor."Spor yapıyor" eyleminin amacı "sağlıklı olmak"tır. "Hangi amaçla spor yapıyor?" sorusu "sağlıklı olmak için" cevabını verir.
Örnek 4: Tatil yapmak üzere yola çıktılar."Yola çıktılar" eyleminin amacı "tatil yapmak"tır. "Neden yola çıktılar?" sorusunun cevabı "tatil yapmak üzere"dir. Burada "üzere" de "için" edatı gibi amaç bildirmektedir.