🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Sosyal Bilgiler
💡 6. Sınıf Sosyal Bilgiler: Ülkemizin yer altı kaynakları Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Sosyal Bilgiler: Ülkemizin yer altı kaynakları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Türkiye, dünyadaki toplam rezervinin yaklaşık % 72 gibi büyük bir oranına sahip olduğu stratejik bir madene ev sahipliği yapmaktadır. Roket yakıtından cam sanayisine, temizlik ürünlerinden ilaç yapımına kadar çok geniş bir kullanım alanı olan bu maden aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bakır
B) Bor
C) Demir
D) Linyit
A) Bakır
B) Bor
C) Demir
D) Linyit
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için madenlerimizin özelliklerini hatırlayalım:
- Bor Madeni: Türkiye, dünya bor rezervlerinin yaklaşık % 72 payına sahiptir. Bu oran dünyadaki en yüksek paydır. 🌍
- Kullanım Alanları: Jet ve roket yakıtı, cam, seramik, deterjan ve gübre yapımı gibi \( 400 \) den fazla alanda kullanılır. 🚀
- Çıkarıldığı Yerler: Balıkesir (Bigadiç), Kütahya (Emet), Eskişehir (Kırka) ve Bursa (Mustafakemalpaşa). 📍
Bu bilgiler ışığında, dünya rezervinde birinci olduğumuz ve kullanım alanı çok geniş olan maden Bor madenidir. ✅
Doğru Cevap: B
Örnek 2:
Sanayinin temel ham maddelerinden biri olan demir madeni hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) İnşaat sektöründe ve ray yapımında yaygın olarak kullanılır.
B) En önemli çıkarım alanları Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan) çevresidir.
C) Ülkemizde çıkarılan demir madeninin tamamı ihraç edilmektedir.
D) Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarında işlenmektedir.
A) İnşaat sektöründe ve ray yapımında yaygın olarak kullanılır.
B) En önemli çıkarım alanları Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan) çevresidir.
C) Ülkemizde çıkarılan demir madeninin tamamı ihraç edilmektedir.
D) Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarında işlenmektedir.
Çözüm:
Demir madeni ile ilgili maddeleri inceleyelim:
- A Şıkı: Demir, dayanıklılığı nedeniyle inşaat, köprü ve ray yapımında ana maddedir. (Doğru) 🏗️
- B Şıkkı: Sivas-Divriği ve Malatya-Hekimhan Türkiye'nin en büyük demir yataklarıdır. (Doğru) ⛏️
- C Şıkkı: Türkiye'de çıkarılan demir, ülkemizdeki ağır sanayi kollarında (Karabük, İskenderun vb.) yoğun olarak kullanılır. Tamamının ihraç edilmesi söz konusu değildir; iç tüketim çok fazladır. (Yanlış) ❌
- D Şıkkı: Karabük ve Ereğli, taş kömürüne yakınlığı nedeniyle demirin işlendiği önemli merkezlerdir. (Doğru) 🏭
Bu durumda yanlış olan bilgi C seçeneğidir. 💡
Doğru Cevap: C
Örnek 3:
Mutfaklarımızda kullandığımız tencerelerden, içecek kutularına; uçak gövdelerinden otomobil parçalarına kadar hayatımızın her yerinde olan, boksit madeninden elde edilen hafif ve dayanıklı metal hangisidir?
A) Altın
B) Gümüş
C) Alüminyum
D) Krom
A) Altın
B) Gümüş
C) Alüminyum
D) Krom
Çözüm:
Günlük hayatımızda sıkça karşılaştığımız bu metalin özelliklerini inceleyelim:
- Boksit: Alüminyumun ham maddesidir. Doğada boksit cevheri olarak bulunur. 🪨
- Özellikleri: Çok hafif olması, paslanmaması ve kolay şekil alması nedeniyle uçak ve otomobil sanayisinde tercih edilir. ✈️
- Türkiye'deki Merkezi: Konya (Seydişehir) en önemli boksit çıkarma ve işleme merkezidir. 📍
- Mutfaktaki Yeri: Alüminyum folyolar ve bazı tencere türleri bu madenden üretilir. 🍳
Dolayısıyla boksit madeninden elde edilen metal Alüminyumdur. ✅
Doğru Cevap: C
Örnek 4:
Elektriği çok iyi iletmesi nedeniyle elektrik-elektronik sanayisinin vazgeçilmez madenidir. Mutfak eşyası ve süs eşyası yapımında da kullanılır. Artvin (Murgul), Kastamonu (Küre) ve Elazığ (Maden) çevresinde yoğun olarak çıkarılır.
Yukarıda özellikleri verilen maden hangisidir?
A) Bakır
B) Bor
C) Linyit
D) Mermer
Yukarıda özellikleri verilen maden hangisidir?
A) Bakır
B) Bor
C) Linyit
D) Mermer
Çözüm:
Verilen ipuçlarını değerlendirelim:
- Elektrik İletkenliği: Bakır, gümüşten sonra elektriği en iyi ileten metaldir ve çok daha ucuz olduğu için kablolarda kullanılır. ⚡
- Çıkarım Yerleri: Karadeniz Bölgesi (Artvin, Kastamonu) ve Doğu Anadolu (Elazığ) bakır üretiminde öncüdür. 🗺️
- Kullanım Alanı: Mutfaklarda geleneksel bakır tencereler ve süs eşyaları hala popülerdir. 🏺
Bu özelliklerin tamamı Bakır madenine aittir. 💡
Doğru Cevap: A
Örnek 5:
Bir araştırmacı, Türkiye'deki enerji kaynaklarını incelerken şu notları almıştır:
I. Isı enerjisi düşük olduğu için genellikle evlerde ısınma ve termik santrallerde elektrik üretimi için kullanılır.
II. Ülkemizin hemen hemen her bölgesinde yatakları bulunmaktadır.
III. Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan) ve Manisa (Soma) en büyük yatakların olduğu yerlerdir.
Bu araştırmacının incelediği enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Taş Kömürü
B) Linyit
C) Doğal Gaz
D) Petrol
I. Isı enerjisi düşük olduğu için genellikle evlerde ısınma ve termik santrallerde elektrik üretimi için kullanılır.
II. Ülkemizin hemen hemen her bölgesinde yatakları bulunmaktadır.
III. Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan) ve Manisa (Soma) en büyük yatakların olduğu yerlerdir.
Bu araştırmacının incelediği enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Taş Kömürü
B) Linyit
C) Doğal Gaz
D) Petrol
Çözüm:
Araştırmacının notlarını analiz edelim:
- Isı Enerjisi ve Kullanım: Taş kömürüne göre ısı değeri daha düşüktür, bu yüzden ağır sanayiden ziyade elektrik üretimi (termik santral) ve ısınmada tercih edilir. 🔥
- Yaygınlık: Türkiye, oluşum bakımından genç bir ülke olduğu için Linyit yatakları ülkenin geneline yayılmıştır. 🇹🇷
- Konumlar: Afşin-Elbistan, Soma, Tunçbilek ve Yatağan gibi yerler en önemli linyit merkezleridir. 📍
Taş kömürü sadece Zonguldak çevresinde bulunurken, linyit her bölgede vardır. Bu bilgiler bizi Linyit cevabına götürür. ✅
Doğru Cevap: B
Örnek 6:
Taş kömürü yüksek kalori verdiği için demir-çelik fabrikalarında demiri eritmek amacıyla yakıt olarak kullanılır. Türkiye'de taş kömürü yatakları sadece Zonguldak ve çevresinde bulunmaktadır.
Buna göre, Karabük Demir-Çelik Fabrikası'nın Karabük'e kurulmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ulaşım imkanlarının gelişmiş olması
B) Bölgede demir madeninin çok çıkması
C) Enerji kaynağına (taş kömürüne) yakınlık
D) İş gücü potansiyelinin yüksek olması
Buna göre, Karabük Demir-Çelik Fabrikası'nın Karabük'e kurulmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ulaşım imkanlarının gelişmiş olması
B) Bölgede demir madeninin çok çıkması
C) Enerji kaynağına (taş kömürüne) yakınlık
D) İş gücü potansiyelinin yüksek olması
Çözüm:
Fabrikaların yer seçiminde farklı faktörler etkilidir. Bu sorudaki durumu inceleyelim:
- Demir Madeni Nereden Geliyor? Karabük'te demir madeni çıkmaz, demir buraya Sivas gibi uzak yerlerden getirilir. 🚂
- Neden Karabük? Demir madenini eritmek için çok yüksek ısıya ihtiyaç vardır. Bu ısıyı sağlayan Taş Kömürü ise Zonguldak ve çevresindedir. 💎
- Strateji: Ağır olan kömürü taşımak yerine, demiri kömürün yanına götürmek daha ekonomiktir. 🏭
Bu durum, sanayide enerji kaynağına yakınlık ilkesi ile açıklanır. 💡
Doğru Cevap: C
Örnek 7:
Paslanmaz çelik üretiminde kullanılan, çok sert ve dayanıklı bir madendir. Türkiye bu madenin dünyadaki önemli üreticilerinden biridir. Elazığ (Guleman) ve Muğla (Fethiye-Köyceğiz) en önemli çıkarım alanlarıdır.
Hakkında bilgi verilen bu maden aşağıdakilerden hangisidir?
A) Altın
B) Krom
C) Boksit
D) Mermer
Hakkında bilgi verilen bu maden aşağıdakilerden hangisidir?
A) Altın
B) Krom
C) Boksit
D) Mermer
Çözüm:
Madenin özelliklerini ve kullanım alanlarını eşleştirelim:
- Paslanmaz Çelik: Çeliğin sertleşmesini ve paslanmaya karşı dirençli olmasını sağlayan madde Kromdur. 🍴
- Kullanım Alanları: Mutfak eşyaları (çatal, bıçak), gemi yapımı, uçak sanayisi ve otomobil parçaları. 🚗
- Üretim: Türkiye dünya krom üretiminde üst sıralardadır ve önemli bir kısmını ihraç eder. 🚢
- İşleme: Elazığ ve Antalya'daki Ferrokrom fabrikalarında işlenir. 🏭
Bu bilgiler Krom madenini işaret etmektedir. ✅
Doğru Cevap: B
Örnek 8:
Günümüzde ulaşım araçlarının çalışması için en çok ihtiyaç duyulan enerji kaynağıdır. Ülkemizde ihtiyacı karşılama oranı oldukça düşüktür ve büyük bir kısmı ithal (dışarıdan satın alma) edilmektedir.
Türkiye'de ilk kez 1940 yılında Batman (Raman Dağı)'da çıkarılmaya başlanan bu kaynak hangisidir?
A) Doğal Gaz
B) Petrol
C) Taş Kömürü
D) Güneş Enerjisi
Türkiye'de ilk kez 1940 yılında Batman (Raman Dağı)'da çıkarılmaya başlanan bu kaynak hangisidir?
A) Doğal Gaz
B) Petrol
C) Taş Kömürü
D) Güneş Enerjisi
Çözüm:
Bu enerji kaynağının Türkiye'deki durumuna bakalım:
- Önemli Merkez: Türkiye'de çıkarılan petrolün neredeyse tamamı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden, özellikle Batman ve çevresinden elde edilir. 📍
- Dışa Bağımlılık: Ürettiğimiz petrol, ihtiyacımızın sadece yaklaşık % 10 kadarını karşılar. Kalan % 90 kısmını dışarıdan alırız. ⛽
- Rafineri: Çıkarılan ham petrol; Batman, Kırıkkale, İzmir ve İzmit'teki rafinerilerde işlenerek yakıta dönüştürülür. ⚙️
Batman ve Raman Dağı denilince akla gelen ilk enerji kaynağı Petroldür. 🛢️
Doğru Cevap: B
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-sosyal-bilgiler-ulkemizin-yer-alti-kaynaklari/sorular