✅ 6. Sınıf Sosyal Bilgiler: Ulaşım ve teknolojideki gelişmeler kültürümüzü nasıl etkiledi Test Çöz

Geçmişte günlerce süren yolculuklar, günümüzde hızlı tren, uçak ve otoyollar sayesinde birkaç saate inmiştir.

Ulaşım teknolojilerindeki bu gelişmenin kültürümüz üzerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Eskiden bayramlarda uzaktaki sevdiklerimize postaneden aldığımız tebrik kartlarını gönderirdik. Günümüzde ise akıllı telefonlar ve internet sayesinde saniyeler içinde görüntülü arama yapabiliyor veya hazır bayram mesajları gönderebiliyoruz.

Bu durum, teknolojinin aşağıdakilerden hangisi üzerindeki etkisine örnek gösterilebilir?

Teknolojinin gelişmesi ve ülkeler arası ulaşımın kolaylaşmasıyla birlikte, dünyanın farklı yerlerine ait yemek kültürleri (pizza, hamburger, sushi vb.) ülkemizde de yaygınlaşmış ve günlük beslenme alışkanlıklarımızın bir parçası haline gelmiştir.

Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Geçmişte çocuklar mahalle aralarında saklambaç, körebe ve seksek gibi fiziksel hareket gerektiren oyunlar oynarken; günümüzde bilgisayar, tablet ve telefon üzerinden çevrim içi oyunlar oynamayı tercih etmektedirler.

Bu değişim, teknolojinin aşağıdakilerden hangisi üzerindeki etkisini doğrudan gösterir?

Teknolojik gelişmelerin kültürümüz üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri bulunmaktadır.

I. Sanal müzeler sayesinde tarihi ve kültürel eserlerin evden çıkmadan ziyaret edilebilmesi
II. Yüz yüze iletişimin azalarak aile içi bağların zayıflaması
III. Kültürel değerlerimizin (halk oyunları, el sanatları vb.) internet aracılığıyla dünyaya tanıtılması
IV. Dilimize yabancı kelimelerin hızla girmesi ve Türkçe kurallarının bozulması

Yukarıda verilenlerden hangileri teknolojinin kültürümüz üzerindeki "olumlu" etkileri arasında yer alır?

Ülkemizde son yıllarda hızlı tren hatlarının yaygınlaşması ve hava yolu ulaşımının kolaylaşması, Karadeniz'den Akdeniz'e, Ege'den Doğu Anadolu'ya yapılan turistik gezileri büyük ölçüde artırmıştır. İnsanlar farklı şehirlerin tarihi yerlerini, yöresel yemeklerini ve geleneklerini yerinde görme fırsatı bulmaktadır.

Bu durumun, ülkemizdeki kültürel yapıya en önemli katkısı aşağıdakilerden hangidir?

Geleneksel kültürümüzde düğün, nişan veya sünnet gibi törenlere insanlar "okuyucu" adı verilen kişiler aracılığıyla ya da kapı kapı dolaşarak, küçük hediyeler (havlu, sabun vb.) vererek davet edilirdi. Günümüzde ise bu gelenek büyük oranda değişmiş, sosyal medya grupları veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden hazırlanan dijital davetiyeler tek bir tıkla yüzlerce kişiye ulaştırılmaya başlanmıştır.

Bu değişimle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kültürün en önemli taşıyıcısı dildir. Ancak günümüzde sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarında Türkçe kelimelerin kısaltılarak yazılması (selam yerine "slm", teşekkür ederim yerine "tşk"), Türkçe kurallarına dikkat edilmemesi ve yabancı kelimelerin günlük konuşma diline sıkça dahil edilmesi yaygınlaşmıştır.

Bu durumun kültürümüz üzerinde yaratacağı en büyük tehlike aşağıdakilerden hangisidir?

İnternet, televizyon ve sosyal medya sayesinde dünyanın en uzak köşesindeki bir gelişmeden anında haberdar olabiliyoruz. Bu durum dünyayı adeta küçük bir "küresel köy" haline getirmiştir. Ancak bu durum, farklı ülkelerdeki insanların aynı müzikleri dinlemesine, aynı tarz kıyafetleri giymesine ve benzer tüketim alışkanlıkları edinmesine de yol açmaktadır.

Paragrafta bahsedilen durum, teknolojinin kültürel alandaki hangi etkisini açıklamaktadır?

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte hayatımıza giren "Sanal Müze" uygulamaları sayesinde, Şanlıurfa'daki Göbeklitepe'yi, Ankara'daki Kurtuluş Savaşı Müzesi'ni veya İstanbul'daki Topkapı Sarayı'nı internet bağlantısı olan herhangi bir bilgisayardan 3 boyutlu olarak gezebiliyoruz.

Sanal müze uygulamalarının kültürümüze sağladığı faydalar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Anadolu kültüründe köylülerin bir araya gelerek bir kişinin veya köyün ortak işlerini sırayla ve gönüllü olarak yapmasına "imece" denir. Günümüzde ise şehirleşme ve teknolojinin etkisiyle fiziki imece usulü azalmış; bunun yerine internet üzerinden kurulan dijital platformlar, sosyal sorumluluk kampanyaları ve online bağış sistemleri ile yardımlaşma faaliyetleri yürütülmeye başlanmıştır.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Ahmet Dede: "Bizim gençliğimizde bayramlarda köydeki büyüklerimizin elini öpmek için günlerce hazırlık yapar, kamyon kasalarında veya yürüyerek yollara düşerdik. Yolculuk zorluydu ama vardığımızda kucaklaşmanın tadı bir başkaydı. Şimdi siz bir günde uçakla gidip geliyorsunuz ama el öpmek yerine telefondan mesaj atmayı tercih ediyorsunuz."
Torunu Can: "Haklısın dedeciğim ama teknoloji sayesinde ben de uzaktaki arkadaşlarımla bayramlaşabiliyorum, hatta görüntülü arayarak sanki yanlarındaymış gibi hissediyorum. Ayrıca hızlı ulaşım sayesinde tatilimizi sadece yolda harcamamış oluyoruz."

Ahmet Dede ile torunu Can arasında geçen bu diyalogdan yola çıkarak ulaşım ve teknolojinin kültürel etkileri hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir toplumun teknolojik araç gereçleri, ulaşım imkanları ve binaları o toplumun "maddi kültürünü"; inançları, gelenekleri, ahlak kuralları ve değerleri ise "manevi kültürünü" oluşturur. Teknolojik gelişmeler (maddi kültür) çok hızlı değişirken, insanların bu teknolojiye uyum sağlaması ve onunla ilgili görgü kurallarını geliştirmesi (manevi kültür) daha yavaş gerçekleşir. Bu durum toplumda bazı kültürel uyumsuzluklara neden olur.

Aşağıdaki durumlardan hangisi, metinde bahsedilen "maddi kültürün hızlı gelişmesine manevi kültürün aynı hızda uyum sağlayamaması" durumuna örnek gösterilebilir?

Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki baş döndürücü gelişmeler, kültürel unsurların sınırları aşarak hızla yayılmasına (kültürel yayılma) zemin hazırlamıştır. Örneğin; Türkiye'de üretilen bir televizyon dizisi, internet ve uydu teknolojileri sayesinde aynı gün Güney Amerika'da veya Orta Doğu'da milyonlarca insan tarafından izlenebilmektedir. Bu dizileri izleyen yabancı izleyiciler Türk kahvesini, Türk yemeklerini merak etmekte ve ülkemizi ziyaret etmek istemektedir. Aynı şekilde, ülkemizdeki gençler de yabancı müzik gruplarını ve onların yaşam tarzlarını sosyal medya üzerinden takip ederek benimseyebilmektedir.

Bu parçadan hareketle ulaşım ve teknolojinin kültürel etkileri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?