Kategorik Veya Nicel (Kesikli) Veriye Dayalı Araştırma Sorusu Oluşturma Ders Notu

Araştırma sorusu, bir konu hakkında bilgi toplamak veya bir durumu anlamak için sorulan açık ve net bir sorudur. Bu sorular, toplanacak verinin türünü belirler. Veriler iki ana kategoriye ayrılır: kategorik ve nicel (kesikli) veriler.

📝 Araştırma Sorusu Nedir?

Bir araştırmaya başlarken, neyi merak ettiğimizi ve hangi bilgilere ulaşmak istediğimizi belirlemek için araştırma soruları oluştururuz. Bu sorular, araştırmamızın yol haritasıdır.

• Açık ve Anlaşılır Olmalı: Herkesin aynı şekilde anlayabileceği netlikte olmalıdır.
• Cevaplanabilir Olmalı: Toplanacak verilerle cevaplanabilir nitelikte olmalıdır.
• Belirli Bir Amacı Olmalı: Ne hakkında bilgi edinmek istediğimizi açıkça belirtmelidir.

📊 Veri Türleri: Kategorik ve Nicel (Kesikli) Veri

Araştırma soruları oluşturmadan önce, hangi tür verilerle çalışacağımızı bilmek önemlidir. Veriler, özelliklerine göre iki ana gruba ayrılır:

Kategorik Veri (Nitel Veri)

Kategorik veri, sayısal olmayan, özellikleri veya nitelikleri belirten verilerdir. Bu veriler, farklı gruplara veya kategorilere ayrılabilir.

• Örnekler:
  • Öğrencinin cinsiyeti (kız, erkek)
  • En sevdiği renk (mavi, kırmızı, yeşil)
  • Yaşadığı şehir (İstanbul, Ankara, İzmir)
  • Tercih ettiği spor dalı (futbol, basketbol, voleybol)
• Özellikleri: Sayılarla ifade edilmezler, gruplama veya sınıflandırma için kullanılırlar.

Nicel (Kesikli) Veri

Nicel veri, sayılarla ifade edilebilen, ölçülebilen veya sayılabilen verilerdir. Kesikli nicel veri, belirli değerler alabilen ve genellikle sayma yoluyla elde edilen verilerdir. Kesirli veya ondalıklı değerler almazlar (en azından 6. sınıf seviyesinde bu şekilde düşünülür).

• Örnekler:
  • Bir sınıftaki öğrenci sayısı (25, 30)
  • Bir günde okunan sayfa sayısı (10, 15, 20)
  • Bir haftada çözülen soru sayısı (50, 75, 100)
  • Bir sepetteki elma sayısı (3, 5, 8)
• Özellikleri: Sayısal değerlerdir, genellikle birimlerle ifade edilirler (adet, sayı, vb.).

🧐 Araştırma Sorusu Oluşturma

Şimdi, farklı veri türlerine göre nasıl araştırma soruları oluşturulacağına bakalım:

Kategorik Veriye Dayalı Araştırma Soruları

Bu tür soruların cevabı bir kategori veya nitelik olacaktır.

• Örnek 1: "6. sınıf öğrencilerinin en sevdiği ders hangisidir?"
  • Beklenen Cevap: Matematik, Türkçe, Fen Bilimleri gibi ders isimleri.
• Örnek 2: "Okulumuzdaki öğrencilerin kaçı hayvan besliyor?"
  • Beklenen Cevap: Evet/Hayır veya beslediği hayvan türü (kedi, köpek vb.).
• Örnek 3: "Sınıfımızdaki öğrencilerin doğum ayları nelerdir?"
  • Beklenen Cevap: Ocak, Şubat, Mart gibi aylar.

Nicel (Kesikli) Veriye Dayalı Araştırma Soruları

Bu tür soruların cevabı sayısal bir değer olacaktır.

• Örnek 1: "6. sınıf öğrencilerinin bir haftada ortalama kaç kitap okuduğu nedir?"
  • Beklenen Cevap: 1 kitap, 2 kitap, 3 kitap gibi sayılar.
• Örnek 2: "Sınıfımızdaki öğrencilerin bir sınavdan aldığı en yüksek puan kaçtır?"
  • Beklenen Cevap: 90, 95, 100 gibi puanlar.
• Örnek 3: "Bir sınıftaki sıra sayısı kaçtır?"
  • Beklenen Cevap: 10, 15, 20 gibi sayılar.

✅ İyi Bir Araştırma Sorusu Nasıl Olmalı?

İyi bir araştırma sorusu oluşturmak için şu adımları düşünebiliriz:

1. Konuyu Belirle: Neyi merak ediyorsun? (Örn: Öğrencilerin spor alışkanlıkları)
2. Veri Türünü Düşün: Bu konuda nasıl bir bilgi toplamak istersin? Sayısal mı, yoksa özellik mi?
   • Eğer sayısal ise (nicel): "Öğrenciler haftada ortalama kaç saat spor yapıyor?"
   • Eğer özellik ise (kategorik): "Öğrencilerin en çok sevdiği spor dalı hangisidir?"
3. Net ve Kısa Tut: Soru ne kadar net olursa, o kadar kolay cevaplanır.

Aşağıdaki tabloda, kategorik ve nicel (kesikli) verilere dayalı araştırma sorularının karşılaştırmalı örneklerini görebilirsiniz:

Veri Türü	Araştırma Sorusu Örneği	Beklenen Cevap Türü
Kategorik	Öğrencilerin favori rengi nedir?	Kırmızı, Mavi, Sarı vb.
Nicel (Kesikli)	Öğrencilerin kaç kardeşi vardır?	0, 1, 2, 3 vb.
Kategorik	Öğretmenler okula hangi ulaşım aracıyla geliyor?	Araba, Otobüs, Yürüyerek vb.
Nicel (Kesikli)	Bir hafta içinde çözülen matematik problem sayısı kaçtır?	10, 20, 30 vb.