🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Matematik
💡 6. Sınıf Matematik: Cebirsel İfadeler Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Matematik: Cebirsel İfadeler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
✍️ "Bir sayının 3 katının 5 fazlası" ifadesini cebirsel olarak yazınız.
Çözüm:
Bu tür ifadeleri cebirsel olarak yazarken, bilinmeyen bir sayı için bir harf kullanırız. Genellikle "x" kullanılır.
- 👉 "Bir sayı" yerine \(x\) yazalım.
- 👉 "3 katı" demek, o sayıyı 3 ile çarpmak demektir. Yani \(3 \cdot x\) veya kısaca \(3x\).
- 👉 "5 fazlası" demek, bu ifadeye 5 eklemek demektir. Yani \(+ 5\).
- ✅ Hepsini birleştirdiğimizde, cebirsel ifade \(3x + 5\) olur.
Cevap: \(3x + 5\)
Örnek 2:
💡 Aşağıdaki cebirsel ifadelerin terimlerini, katsayılarını ve sabit terimini belirleyiniz.
a) \(5x + 8\)
b) \(2a - 3\)
c) \(y + 1\)
a) \(5x + 8\)
b) \(2a - 3\)
c) \(y + 1\)
Çözüm:
Cebirsel ifadeleri oluşturan parçaları anlamak önemlidir.
- 📌 Terimler: Bir cebirsel ifadede toplama veya çıkarma işaretleriyle ayrılan her bir parçadır.
- 📌 Katsayı: Bir değişkene (bilinmeyene) çarpan durumunda olan sayıdır.
- 📌 Sabit Terim: Yanında değişken (bilinmeyen) bulunmayan terimdir.
Şimdi ifadeleri inceleyelim:
a) \(5x + 8\)
- Terimler: \(5x\) ve \(8\)
- Katsayı: \(x\)'in katsayısı \(5\)'tir.
- Sabit Terim: \(8\)
b) \(2a - 3\)
- Terimler: \(2a\) ve \(-3\) (Çıkarma işlemi aslında negatif bir sayıyı toplama olarak düşünülebilir: \(2a + (-3)\))
- Katsayı: \(a\)'nın katsayısı \(2\)'dir.
- Sabit Terim: \(-3\)
c) \(y + 1\)
- Terimler: \(y\) ve \(1\)
- Katsayı: \(y\)'nin katsayısı \(1\)'dir (çünkü \(1y = y\)).
- Sabit Terim: \(1\)
Örnek 3:
🚀 \(4a - 6\) cebirsel ifadesinin \(a = 5\) için değerini bulunuz.
Çözüm:
Bir cebirsel ifadenin değerini bulmak için, değişkenin (bilinmeyenin) yerine verilen sayıyı yazarız.
- 👉 İfademiz: \(4a - 6\)
- 👉 \(a = 5\) olduğu için, \(a\) yerine \(5\) yazalım: \(4 \cdot 5 - 6\)
- 👉 Önce çarpma işlemini yaparız: \(4 \cdot 5 = 20\)
- 👉 Sonra çıkarma işlemini yaparız: \(20 - 6 = 14\)
- ✅ İfadenin değeri \(14\)'tür.
Cevap: \(14\)
Örnek 4:
➕ Aşağıdaki cebirsel ifadeyi en sade haline getiriniz:
\(7x + 4 + 2x - 1\)
\(7x + 4 + 2x - 1\)
Çözüm:
Cebirsel ifadeleri sadeleştirirken, benzer terimleri bir araya getiririz. Benzer terimler, aynı değişkene sahip olan (veya hiç değişkeni olmayan) terimlerdir.
- 👉 İfademiz: \(7x + 4 + 2x - 1\)
- 👉 Değişkeni \(x\) olan terimler: \(7x\) ve \(2x\). Bu terimleri toplayabiliriz: \(7x + 2x = (7+2)x = 9x\)
- 👉 Sabit terimler (yanında değişken olmayanlar): \(+4\) ve \(-1\). Bu terimleri toplayıp çıkarabiliriz: \(4 - 1 = 3\)
- ✅ Şimdi sadeleşmiş ifadeyi yazalım: \(9x + 3\)
Cevap: \(9x + 3\)
Örnek 5:
👨👩👧👦 Bir ailede, Ali'nin yaşı \(x\) ile gösterilmektedir. Annesinin yaşı Ali'nin yaşının 3 katından 7 fazladır. Annesinin yaşını cebirsel olarak ifade ediniz. Eğer Ali 10 yaşında ise annesi kaç yaşındadır?
Çözüm:
Bu problemi iki adımda çözelim: Önce annenin yaşını cebirsel olarak ifade edelim, sonra Ali'nin yaşına göre değerini bulalım.
- Annesinin Yaşını Cebirsel Olarak İfade Etme:
- 👉 Ali'nin yaşı: \(x\)
- 👉 Annesinin yaşı, Ali'nin yaşının "3 katı": \(3 \cdot x = 3x\)
- 👉 Annesinin yaşı, Ali'nin yaşının 3 katından "7 fazlası": \(3x + 7\)
- ✅ Annesinin yaşının cebirsel ifadesi: \(3x + 7\)
- Ali 10 Yaşında İse Annesi Kaç Yaşındadır?
- 👉 Annesinin yaşı ifadesinde \(x\) yerine 10 yazalım: \(3 \cdot 10 + 7\)
- 👉 Çarpma işlemini yapalım: \(3 \cdot 10 = 30\)
- 👉 Toplama işlemini yapalım: \(30 + 7 = 37\)
- ✅ Eğer Ali 10 yaşında ise annesi 37 yaşındadır.
Cevap: Annesinin yaşı \(3x + 7\). Ali 10 yaşındaysa annesi 37 yaşındadır.
Örnek 6:
✖️ Aşağıdaki cebirsel ifadeyi dağılma özelliğini kullanarak açınız:
\(5(y + 4)\)
\(5(y + 4)\)
Çözüm:
Dağılma özelliği, bir sayının parantez içindeki her terimle ayrı ayrı çarpılması anlamına gelir.
- 👉 İfademiz: \(5(y + 4)\)
- 👉 \(5\) sayısını parantez içindeki ilk terim olan \(y\) ile çarpalım: \(5 \cdot y = 5y\)
- 👉 \(5\) sayısını parantez içindeki ikinci terim olan \(4\) ile çarpalım: \(5 \cdot 4 = 20\)
- 👉 Çarpımları aradaki işlemle (toplama) birleştirelim.
- ✅ Açılmış hali: \(5y + 20\)
Cevap: \(5y + 20\)
Örnek 7:
🚌 Bir otobüste başlangıçta \(x\) tane yolcu vardır. İlk durakta 7 yolcu otobüsten indi, bir sonraki durakta ise 12 yolcu otobüse bindi. Son durumda otobüsteki yolcu sayısını gösteren cebirsel ifadeyi yazınız.
Çözüm:
Bu tür problemleri adım adım çözmek, doğru sonuca ulaşmamızı sağlar.
- 1. Adım: Başlangıçtaki Yolcu Sayısı
- 👉 Başlangıçta otobüste \(x\) yolcu var.
- 2. Adım: İlk Durakta İnen Yolcular
- 👉 7 yolcu indiği için yolcu sayısı azalır. Bu durumu \(x - 7\) olarak ifade ederiz.
- 3. Adım: Sonraki Durakta Binen Yolcular
- 👉 12 yolcu bindiği için yolcu sayısı artar. Önceki duruma ( \(x - 7\) ) 12 ekleriz.
- 👉 Yani: \((x - 7) + 12\)
- 4. Adım: İfadeyi Sadeleştirme
- 👉 Sabit terimleri birleştirelim: \(-7 + 12 = 5\)
- ✅ Son durumda otobüsteki yolcu sayısını gösteren cebirsel ifade: \(x + 5\)
Cevap: \(x + 5\)
Örnek 8:
📐 Bir dikdörtgenin kısa kenarının uzunluğu \(a\) birimdir. Uzun kenarının uzunluğu ise kısa kenarının 2 katından 3 birim fazladır. Bu dikdörtgenin çevresini gösteren cebirsel ifadeyi yazınız.
Çözüm:
Dikdörtgenin çevresi, tüm kenar uzunluklarının toplamıdır. Bir dikdörtgende karşılıklı kenarların uzunlukları birbirine eşittir.
- 1. Adım: Kenar Uzunluklarını Belirleme
- 👉 Kısa kenar: \(a\) birim
- 👉 Uzun kenar: Kısa kenarın 2 katından 3 birim fazla. Yani \(2 \cdot a + 3 = 2a + 3\) birim.
- 2. Adım: Çevre Formülünü Uygulama
- 👉 Dikdörtgenin çevresi = \(2 \cdot (\text{kısa kenar} + \text{uzun kenar})\)
- 👉 Çevre = \(2 \cdot (a + (2a + 3))\)
- 3. Adım: İfadeyi Sadeleştirme
- 👉 Parantez içindeki benzer terimleri toplayalım: \(a + 2a = 3a\).
- 👉 Böylece parantez içi: \((3a + 3)\) olur.
- 👉 Şimdi dağılma özelliğini kullanalım: \(2 \cdot (3a + 3) = 2 \cdot 3a + 2 \cdot 3\)
- 👉 Çarpma işlemlerini yapalım: \(6a + 6\)
- ✅ Dikdörtgenin çevresini gösteren cebirsel ifade: \(6a + 6\) birimdir.
Cevap: \(6a + 6\)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-matematik-cebirsel-i-fadeler/sorular