🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Fen Bilimleri
💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Yoğunluğa İlişkin Hesaplamalar Yaparak Bilimsel Veriye Dayalı Tahmin Edebilme Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Fen Bilimleri: Yoğunluğa İlişkin Hesaplamalar Yaparak Bilimsel Veriye Dayalı Tahmin Edebilme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
📌 Bir taşın kütlesi 60 g, hacmi ise 20 cm³'tür.
Bu taşın yoğunluğunu hesaplayarak, su içinde yüzüp yüzmeyeceğini bilimsel veriye dayalı olarak tahmin ediniz. (Suyun yoğunluğu = \( 1 \text{ g/cm}^3 \))
Bu taşın yoğunluğunu hesaplayarak, su içinde yüzüp yüzmeyeceğini bilimsel veriye dayalı olarak tahmin ediniz. (Suyun yoğunluğu = \( 1 \text{ g/cm}^3 \))
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için yoğunluk formülünü kullanacağız:
👉 Yoğunluk \( = \text{Kütle} / \text{Hacim} \)
👉 Yoğunluk \( = \text{Kütle} / \text{Hacim} \)
- 1. Adım: Verilenleri Not Alalım
Kütle (m) = \( 60 \text{ g} \)
Hacim (V) = \( 20 \text{ cm}^3 \) - 2. Adım: Yoğunluğu Hesaplayalım
Yoğunluk = \( 60 \text{ g} / 20 \text{ cm}^3 \)
Yoğunluk = \( 3 \text{ g/cm}^3 \) - 3. Adım: Tahmin Edelim
Hesapladığımız taşın yoğunluğu \( 3 \text{ g/cm}^3 \)'tür.
Suyun yoğunluğu ise \( 1 \text{ g/cm}^3 \)'tür.
Taşın yoğunluğu (\( 3 \text{ g/cm}^3 \)), suyun yoğunluğundan (\( 1 \text{ g/cm}^3 \)) daha büyüktür. - Sonuç: ✅ Yoğunluğu sudan büyük olan cisimler suda batar. Bu nedenle taş, su içinde batacaktır.
Örnek 2:
💡 Yoğunluğu \( 0,8 \text{ g/cm}^3 \) olan bir sıvıdan 150 cm³ hacminde alınırsa, bu sıvının kütlesi kaç gram olur?
Çözüm:
Yoğunluk, kütle ve hacim arasındaki ilişkiyi biliyoruz:
👉 Yoğunluk \( = \text{Kütle} / \text{Hacim} \)
Buradan kütleyi bulmak için formülü yeniden düzenleyebiliriz:
👉 Kütle \( = \text{Yoğunluk} \times \text{Hacim} \)
👉 Yoğunluk \( = \text{Kütle} / \text{Hacim} \)
Buradan kütleyi bulmak için formülü yeniden düzenleyebiliriz:
👉 Kütle \( = \text{Yoğunluk} \times \text{Hacim} \)
- 1. Adım: Verilenleri Belirleyelim
Yoğunluk (D) = \( 0,8 \text{ g/cm}^3 \)
Hacim (V) = \( 150 \text{ cm}^3 \) - 2. Adım: Kütleyi Hesaplayalım
Kütle = \( 0,8 \text{ g/cm}^3 \times 150 \text{ cm}^3 \)
Kütle = \( 120 \text{ g} \) - Sonuç: ✅ Yoğunluğu \( 0,8 \text{ g/cm}^3 \) olan 150 cm³ sıvının kütlesi 120 gramdır.
Örnek 3:
📌 Kütlesi 240 g olan bir cismin yoğunluğu \( 3 \text{ g/cm}^3 \)'tür. Bu cismin hacmi kaç cm³'tür?
Çözüm:
Yoğunluk formülünden hacmi bulmak için formülü düzenleyeceğiz:
👉 Yoğunluk \( = \text{Kütle} / \text{Hacim} \)
Buradan hacmi bulmak için:
👉 Hacim \( = \text{Kütle} / \text{Yoğunluk} \)
👉 Yoğunluk \( = \text{Kütle} / \text{Hacim} \)
Buradan hacmi bulmak için:
👉 Hacim \( = \text{Kütle} / \text{Yoğunluk} \)
- 1. Adım: Verilenleri Yazalım
Kütle (m) = \( 240 \text{ g} \)
Yoğunluk (D) = \( 3 \text{ g/cm}^3 \) - 2. Adım: Hacmi Hesaplayalım
Hacim = \( 240 \text{ g} / 3 \text{ g/cm}^3 \)
Hacim = \( 80 \text{ cm}^3 \) - Sonuç: ✅ Kütlesi 240 g ve yoğunluğu \( 3 \text{ g/cm}^3 \) olan cismin hacmi 80 cm³'tür.
Örnek 4:
🧪 Laboratuvarda, hacimleri eşit olan (aynı büyüklükteki) iki farklı madde inceleniyor.
Birinci madde olan X maddesinin kütlesi 90 g iken, ikinci madde olan Y maddesinin kütlesi 150 g geliyor.
Bu iki maddenin yoğunluklarını karşılaştırarak hangisinin daha yoğun olduğunu açıklayınız.
Birinci madde olan X maddesinin kütlesi 90 g iken, ikinci madde olan Y maddesinin kütlesi 150 g geliyor.
Bu iki maddenin yoğunluklarını karşılaştırarak hangisinin daha yoğun olduğunu açıklayınız.
Çözüm:
Yoğunluk, birim hacimdeki kütle miktarıdır. Yani aynı hacimde, kütlesi fazla olan maddenin yoğunluğu da fazla olur.
- 1. Adım: Verilen Bilgileri Anlayalım
Her iki maddenin de hacimleri eşit (aynı büyüklükte).
X maddesinin kütlesi = \( 90 \text{ g} \)
Y maddesinin kütlesi = \( 150 \text{ g} \) - 2. Adım: Kütleleri Karşılaştıralım
Y maddesinin kütlesi (\( 150 \text{ g} \)), X maddesinin kütlesinden (\( 90 \text{ g} \)) daha büyüktür. - 3. Adım: Yoğunluk Tahmini Yapalım
Hacimleri eşit olan maddelerde, kütlesi daha fazla olan madde daha yoğundur. Çünkü aynı hacme daha fazla madde sığdırılmıştır. - Sonuç: ✅ Bu durumda, Y maddesinin kütlesi daha fazla olduğu için Y maddesi, X maddesinden daha yoğundur.
Örnek 5:
🍳 Annemiz yemek yaparken bir bardağa önce su, sonra zeytinyağı koyduğunda zeytinyağının suyun üstünde kaldığını görürüz.
Bu durumu yoğunluk kavramıyla açıklayınız. (Suyun yoğunluğu yaklaşık \( 1 \text{ g/cm}^3 \), zeytinyağının yoğunluğu yaklaşık \( 0,9 \text{ g/cm}^3 \)'tür.)
Bu durumu yoğunluk kavramıyla açıklayınız. (Suyun yoğunluğu yaklaşık \( 1 \text{ g/cm}^3 \), zeytinyağının yoğunluğu yaklaşık \( 0,9 \text{ g/cm}^3 \)'tür.)
Çözüm:
Bu durum, maddelerin yoğunluklarının farklı olmasından kaynaklanır.
- 1. Adım: Yoğunlukları Karşılaştıralım
Suyun yoğunluğu yaklaşık \( 1 \text{ g/cm}^3 \)'tür.
Zeytinyağının yoğunluğu yaklaşık \( 0,9 \text{ g/cm}^3 \)'tür. - 2. Adım: Karşılaştırma Sonucunu Değerlendirelim
Zeytinyağının yoğunluğu (\( 0,9 \text{ g/cm}^3 \)), suyun yoğunluğundan (\( 1 \text{ g/cm}^3 \)) daha küçüktür. - 3. Adım: Bilimsel Açıklama Yapalım
Sıvılar karıştırıldığında, yoğunluğu daha az olan sıvı, yoğunluğu daha fazla olan sıvının üzerinde kalır. Bu yüzden zeytinyağı suyun üstünde yüzer. - Sonuç: ✅ Zeytinyağının yoğunluğu sudan az olduğu için, zeytinyağı suyun üzerinde yüzer ve iki ayrı katman oluşturur.
Örnek 6:
🔬 Elinizde yoğunlukları farklı üç sıvı bulunmaktadır:
Sıvı A'nın yoğunluğu \( 0,7 \text{ g/cm}^3 \).
Sıvı B'nin yoğunluğu \( 1,2 \text{ g/cm}^3 \).
Sıvı C'nin yoğunluğu \( 1,0 \text{ g/cm}^3 \).
Yoğunluğu \( 1 \text{ g/cm}^3 \) olan bir top bu üç sıvıya ayrı ayrı bırakıldığında, hangi sıvıda batar, hangi sıvıda yüzer ve hangi sıvıda askıda kalır (tam ortada durur)? Tahmin ediniz.
Sıvı A'nın yoğunluğu \( 0,7 \text{ g/cm}^3 \).
Sıvı B'nin yoğunluğu \( 1,2 \text{ g/cm}^3 \).
Sıvı C'nin yoğunluğu \( 1,0 \text{ g/cm}^3 \).
Yoğunluğu \( 1 \text{ g/cm}^3 \) olan bir top bu üç sıvıya ayrı ayrı bırakıldığında, hangi sıvıda batar, hangi sıvıda yüzer ve hangi sıvıda askıda kalır (tam ortada durur)? Tahmin ediniz.
Çözüm:
Bir cismin bir sıvıda yüzmesi, batması veya askıda kalması, cismin yoğunluğu ile sıvının yoğunluğunun karşılaştırılmasına bağlıdır.
- 1. Adım: Topun Yoğunluğunu Belirleyelim
Topun yoğunluğu = \( 1 \text{ g/cm}^3 \). - 2. Adım: Sıvı A ile Karşılaştıralım
Sıvı A'nın yoğunluğu = \( 0,7 \text{ g/cm}^3 \).
Topun yoğunluğu (\( 1 \text{ g/cm}^3 \)), Sıvı A'nın yoğunluğundan daha büyüktür.
Tahmin: ✅ Top, Sıvı A'da batar. - 3. Adım: Sıvı B ile Karşılaştıralım
Sıvı B'nin yoğunluğu = \( 1,2 \text{ g/cm}^3 \).
Topun yoğunluğu (\( 1 \text{ g/cm}^3 \)), Sıvı B'nin yoğunluğundan daha küçüktür.
Tahmin: ✅ Top, Sıvı B'de yüzer. - 4. Adım: Sıvı C ile Karşılaştıralım
Sıvı C'nin yoğunluğu = \( 1,0 \text{ g/cm}^3 \).
Topun yoğunluğu (\( 1 \text{ g/cm}^3 \)), Sıvı C'nin yoğunluğuna eşittir.
Tahmin: ✅ Top, Sıvı C'de askıda kalır (sıvının içinde herhangi bir yerde dengede durur).
Örnek 7:
💡 Bir cismin kütlesi 120 g ve hacmi 60 cm³ iken yoğunluğu kaçtır?
Eğer bu cismin kütlesi aynı kalırken, hacmi 40 cm³'e düşürülürse yeni yoğunluğu kaç olur?
Yoğunluktaki bu değişimi açıklayınız.
Eğer bu cismin kütlesi aynı kalırken, hacmi 40 cm³'e düşürülürse yeni yoğunluğu kaç olur?
Yoğunluktaki bu değişimi açıklayınız.
Çözüm:
Yoğunluk formülü \( \text{Yoğunluk} = \text{Kütle} / \text{Hacim} \) şeklindedir. Bu formülü kullanarak yoğunluktaki değişimi hesaplayabiliriz.
- 1. Adım: İlk Durumdaki Yoğunluğu Hesaplayalım
Kütle (\( m_1 \)) = \( 120 \text{ g} \)
Hacim (\( V_1 \)) = \( 60 \text{ cm}^3 \)
İlk Yoğunluk (\( D_1 \)) = \( 120 \text{ g} / 60 \text{ cm}^3 \)
\( D_1 = 2 \text{ g/cm}^3 \) - 2. Adım: İkinci Durumdaki Yoğunluğu Hesaplayalım
Kütle (\( m_2 \)) = \( 120 \text{ g} \) (kütle aynı kaldı)
Hacim (\( V_2 \)) = \( 40 \text{ cm}^3 \) (hacim azaldı)
Yeni Yoğunluk (\( D_2 \)) = \( 120 \text{ g} / 40 \text{ cm}^3 \)
\( D_2 = 3 \text{ g/cm}^3 \) - 3. Adım: Yoğunluktaki Değişimi Açıklayalım
Cismin ilk yoğunluğu \( 2 \text{ g/cm}^3 \) iken, hacmi azaldığında yeni yoğunluğu \( 3 \text{ g/cm}^3 \) olmuştur.
Bu durum, kütle sabit kalırken hacim azaldığında, birim hacme düşen madde miktarının (yani yoğunluğun) arttığını gösterir. - Sonuç: ✅ Cismin hacmi küçüldüğünde, yoğunluğu artmıştır.
Örnek 8:
🚢 Demir, sudan çok daha yoğun bir maddedir ve küçük bir demir parçası suya bırakıldığında hemen batar. Ancak büyük bir gemi demirden yapılmış olmasına rağmen neden suda batmaz ve yüzer?
Bu durumu yoğunluk kavramıyla açıklayınız.
Bu durumu yoğunluk kavramıyla açıklayınız.
Çözüm:
Bu durum, geminin yapısı ve suyla etkileşimi sayesinde gerçekleşir.
- 1. Adım: Demir ve Suyun Yoğunluğunu Karşılaştıralım
Demirin yoğunluğu suyun yoğunluğundan (yaklaşık \( 7,8 \text{ g/cm}^3 \) ve \( 1 \text{ g/cm}^3 \)) çok daha fazladır. Bu yüzden küçük bir demir parçası batar. - 2. Adım: Geminin Yapısını İnceleyelim
Gemiler sadece demirden ibaret değildir. İçleri çoğunlukla hava boşluklarıyla doludur. Geminin gövdesi, çok büyük bir hacmi kaplayacak şekilde tasarlanmıştır. - 3. Adım: Geminin Ortalama Yoğunluğunu Düşünelim
Geminin toplam kütlesi (demir, motorlar, yük, vb.) ile kapladığı toplam hacmi (demir ve içerisindeki hava boşlukları dahil) oranlandığında, geminin ortalama yoğunluğu hesaplanır.
Hava boşlukları sayesinde geminin toplam hacmi çok büyük olur. Bu da toplam kütlesi sabit kalırken, ortalama yoğunluğunun suyun yoğunluğundan daha az olmasını sağlar. - 4. Adım: Yüzme Prensibini Uygulayalım
Ortalama yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha az olan bir cisim suda yüzer. - Sonuç: ✅ Gemiler, içindeki hava boşlukları sayesinde çok büyük bir hacme sahip olur ve bu da geminin ortalama yoğunluğunu suyun yoğunluğundan daha düşük yapar. Bu sayede gemiler suda batmadan yüzebilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-fen-bilimleri-yogunluga-iliskin-hesaplamalar-yaparak-bilimsel-veriye-dayali-tahmin-edebilme/sorular