🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Fen Bilimleri
💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Suyun katı ve sıvı hâllerinin yoğunlukları ve canlılar için önemi Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Fen Bilimleri: Suyun katı ve sıvı hâllerinin yoğunlukları ve canlılar için önemi Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir bardak suyun içerisine bir kalıp buz atıldığında, buzun suyun yüzeyinde yüzdüğü gözlemleniyor. 🧊
Buna göre, suyun katı hâli (buz) ile sıvı hâlinin yoğunluklarını karşılaştırarak nedenini açıklayınız.
Buna göre, suyun katı hâli (buz) ile sıvı hâlinin yoğunluklarını karşılaştırarak nedenini açıklayınız.
Çözüm:
- Gözlem: Bir maddenin başka bir sıvı içinde yüzebilmesi için yoğunluğunun o sıvıdan daha küçük olması gerekir.
- Yoğunluk Karşılaştırması: Buzun yoğunluğu, suyun yoğunluğundan daha azdır.
- Değerler: Suyun yoğunluğu yaklaşık \( 1 \text{ g/cm}^3 \) iken, buzun yoğunluğu yaklaşık \( 0.9 \text{ g/cm}^3 \) değerindedir.
- Sonuç: Bu durum suyun diğer maddelerden farklı olan özel bir özelliğidir. Çoğu madde donduğunda hacmi küçülürken, su donduğunda hacmi artar ve yoğunluğu azalır. ✅
Örnek 2:
Kütlesi \( m = 90 \) gram olan bir miktar su dondurulduğunda hacmi \( V = 100 \text{ cm}^3 \) olarak ölçülüyor.
Buna göre oluşan buzun yoğunluğunu \( d = \frac{m}{V} \) formülünü kullanarak hesaplayınız. 📝
Buna göre oluşan buzun yoğunluğunu \( d = \frac{m}{V} \) formülünü kullanarak hesaplayınız. 📝
Çözüm:
- Verilenler:
- Kütle \( m = 90 \) g
- Hacim \( V = 100 \text{ cm}^3 \)
- İşlem:
- Yoğunluk formülü: \( d = \frac{m}{V} \)
- Değerleri yerine koyalım:
- \( d = \frac{90}{100} \)
- Sonuç:
- \( d = 0.9 \text{ g/cm}^3 \) olarak bulunur. 💡
- Bu sonuç, buzun yoğunluğunun suyun yoğunluğundan (\( 1 \text{ g/cm}^3 \)) küçük olduğunu matematiksel olarak kanıtlar.
Örnek 3:
Ağzına kadar su dolu plastik bir şişeyi dondurucuya koyduğumuzda, bir süre sonra şişenin şiştiğini veya çatladığını görürüz. 🧴❄️
Bu durumun sebebini suyun yoğunluk ve hacim değişimiyle açıklayınız.
Bu durumun sebebini suyun yoğunluk ve hacim değişimiyle açıklayınız.
Çözüm:
- Hacim Değişimi: Su donarak katı hâle (buz) geçtiğinde tanecikleri arasındaki boşluk artar. Bu durum suyun hacminin büyümesine neden olur.
- Basınç: Hacmi artan buz, şişenin çeperlerine baskı yapar ve şişenin şeklinin bozulmasına veya patlamasına yol açar.
- Yoğunluk İlişkisi: Kütle sabit kalırken hacim (\( V \)) arttığı için, \( d = \frac{m}{V} \) formülüne göre yoğunluk azalır.
- Önemli Not: Bu yüzden dondurucuya konulan sıvı kaplarının tamamen doldurulmaması gerekir. ⚠️
Örnek 4:
Kış aylarında çok soğuk bölgelerde göllerin ve denizlerin yüzeyinin buz tuttuğu, ancak alt kısımlarda balıkların yaşamaya devam ettiği görülür. 🐟
Suyun hangi özelliği bu canlılık faaliyetinin devam etmesini sağlar? Detaylıca açıklayınız.
Suyun hangi özelliği bu canlılık faaliyetinin devam etmesini sağlar? Detaylıca açıklayınız.
Çözüm:
- Üstten Donma: Buzun yoğunluğu suyun yoğunluğundan küçük olduğu için buz suyun dibine batmaz, yüzeyde toplanır.
- Yalıtım Görevi: Suyun yüzeyinde oluşan buz tabakası, dışarıdaki soğuk hava ile aşağıdaki su arasında bir ısı yalıtımı sağlar. 🌡️
- Sıcaklık Korunumu: Buz tabakasının altındaki suyun sıcaklığı, canlıların yaşaması için uygun olan \( 4 \) derece civarında kalır.
- Canlılık: Eğer su dipten donmaya başlasaydı, tüm göl buz kütlesine dönüşür ve içindeki canlı hayatı sona ererdi. ✨
Örnek 5:
Aynı kütleye sahip su ve buz örnekleri için aşağıdaki niceliklerden hangileri farklıdır? 🤔
I. Kütle
II. Hacim
III. Yoğunluk
I. Kütle
II. Hacim
III. Yoğunluk
Çözüm:
- I. Kütle: Maddenin miktarıdır ve hal değişimiyle (su donduğunda) değişmez. Yani kütleleri aynıdır.
- II. Hacim: Su donduğunda hacmi artar. Bu yüzden buzun hacmi, suyun hacminden büyüktür.
- III. Yoğunluk: Buzun hacmi daha büyük olduğu için yoğunluğu daha küçüktür.
- Cevap: II ve III farklıdır. ✅
Örnek 6:
Kışın çok soğuk günlerde dışarıda kalan su borularının patladığına şahit oluruz. 🛠️
Bu olayın fen bilimleri dersinde öğrendiğimiz "suyun yoğunluğu" konusuyla ilişkisi nedir?
Bu olayın fen bilimleri dersinde öğrendiğimiz "suyun yoğunluğu" konusuyla ilişkisi nedir?
Çözüm:
- Olayın Nedeni: Boruların içindeki su, hava sıcaklığı \( 0 \) derecenin altına düştüğünde donmaya başlar.
- Genişleme: Su donarken hacmi yaklaşık % \( 10 \) oranında artar.
- Mekanik Etki: Genişleyen buz, içinde bulunduğu metal veya plastik boruya çok büyük bir kuvvet uygular.
- Sonuç: Boru bu basınca dayanamaz ve çatlar. Bu durum, suyun donarken yoğunluğunun azalması ve hacminin artmasıyla doğrudan ilgilidir. 📌
Örnek 7:
Bir deneyde, bir beherglasın içine önce bir miktar su, ardından bir miktar zeytinyağı ve en son bir parça buz atılıyor.
Yoğunluk sıralaması Su > Zeytinyağı > Buz şeklinde olduğuna göre, buzun bu karışım içindeki konumu ne olur? 🧪
Yoğunluk sıralaması Su > Zeytinyağı > Buz şeklinde olduğuna göre, buzun bu karışım içindeki konumu ne olur? 🧪
Çözüm:
- Kural: Yoğunluğu büyük olan madde altta, küçük olan madde üstte kalır.
- Sıralama Analizi:
- Suyun yoğunluğu en büyüktür, bu yüzden en altta su bulunur.
- Buzun yoğunluğu (\( 0.9 \text{ g/cm}^3 \)), zeytinyağının yoğunluğundan (\( 0.92 \text{ g/cm}^3 \)) biraz daha küçüktür.
- Konum: Buz, zeytinyağının da üzerinde, en üstte yüzmeye çalışacaktır.
- Not: Maddeler yoğunluklarına göre yukarıdan aşağıya; Buz - Zeytinyağı - Su şeklinde sıralanır. 👈
Örnek 8:
Suyun yoğunluğu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? ❌
A) Su donduğunda tanecikleri arasındaki boşluk artar.
B) Buzun yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyüktür.
C) Suyun üstten donması sudaki yaşamı korur.
D) Eşit kütledeki buzun hacmi, suyun hacminden fazladır.
A) Su donduğunda tanecikleri arasındaki boşluk artar.
B) Buzun yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyüktür.
C) Suyun üstten donması sudaki yaşamı korur.
D) Eşit kütledeki buzun hacmi, suyun hacminden fazladır.
Çözüm:
- A Şıkkı: Doğrudur. Su donarken genişler, tanecik boşluğu artar.
- B Şıkkı: Yanlıştır. Buz suda yüzdüğüne göre yoğunluğu sudan daha küçüktür.
- C Şıkkı: Doğrudur. Isı yalıtımı sağlayarak balıkların donmasını engeller.
- D Şıkkı: Doğrudur. Hacim arttığı için aynı kütledeki buz daha fazla yer kaplar.
- Doğru Cevap: B seçeneğidir. 🎯
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-fen-bilimleri-suyun-kati-ve-sivi-h-llerinin-yogunluklari-ve-canlilar-icin-onemi/sorular