💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Sürat Ve Hız Kavramlarını Karşılaştırabilme Çözümlü Örnekler

💡 Sürat, bir cismin birim zamanda aldığı yoldur. Formülü şöyledir:

Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman

• Alınan Yol: \( 1200 \) metre
• Geçen Zaman: \( 10 \) dakika
• Sürat = \( 1200 \text{ metre} \div 10 \text{ dakika} \)
• Sürat = \( 120 \text{ metre/dakika} \)

✅ Bisikletlinin sürati 120 metre/dakikadır.

📌 Her iki aracın süratini ayrı ayrı hesaplayarak karşılaştıralım:

• A aracının sürati:
• Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman
• Sürat = \( 200 \text{ km} \div 4 \text{ saat} = 50 \text{ km/saat} \)
• B aracının sürati:
• Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman
• Sürat = \( 180 \text{ km} \div 3 \text{ saat} = 60 \text{ km/saat} \)

👉 Karşılaştırdığımızda, A aracının sürati 50 km/saat iken, B aracının sürati 60 km/saat'tir.

✅ Sonuç olarak, B aracının sürati daha fazladır.

💡 Sürat formülünden alınan yolu bulabiliriz. Formülü düzenlersek:

Alınan Yol = Sürat \times Geçen Zaman

• Sürat: \( 80 \text{ km/saat} \)
• Geçen Zaman: \( 3 \text{ saat} \)
• Alınan Yol = \( 80 \text{ km/saat} \times 3 \text{ saat} \)
• Alınan Yol = \( 240 \text{ km} \)

✅ Otomobil 3 saatte 240 kilometre yol alır.

💡 Sürat formülünden geçen zamanı bulabiliriz. Formülü düzenlersek:

Geçen Zaman = Alınan Yol / Sürat

• Alınan Yol: \( 450 \text{ km} \)
• Sürat: \( 90 \text{ km/saat} \)
• Geçen Zaman = \( 450 \text{ km} \div 90 \text{ km/saat} \)
• Geçen Zaman = \( 5 \text{ saat} \)

✅ Tren bu mesafeyi 5 saatte tamamlar.

📌 Sürat, bir cismin birim zamanda toplam aldığı yolu ifade eder. Sürat hesaplamasında yön bilgisi önemli değildir.

• 👉 Ali'nin süratini hesaplamak için, Ali'nin okula ulaşmak için toplam ne kadar yol kat ettiği (örneğin parktan geçerken 500 metre, ana yoldan geçerken 700 metre) ve bu yolu kaç dakikada veya saatte aldığı bilgileri yeterlidir.
• 💡 Hangi yöne gittiği veya hangi yoldan geçtiği süratini hesaplarken önemli değildir, sadece kat ettiği toplam mesafe (alınan yol) önemlidir.

✅ Sürat için sadece alınan yol ve geçen zaman gereklidir.

📌 Hız, bir cismin birim zamanda yaptığı yer değiştirmeyi ve bu yer değiştirmenin yönünü ifade eder. Hız, hem büyüklük (sayısal değer) hem de yön içeren bir kavramdır.

• 👉 Pilotun "Uçak 800 km/saat hızla gidiyor" demesi, uçağın süratini belirtir. Ancak uçağın hızını tam olarak ifade etmez.
• 💡 Neden mi? Çünkü hız kavramı için yön çok önemlidir. Uçağın sadece "800 km/saat" süratle gittiğini bilmek, nereye gittiğini (örneğin İstanbul'dan Ankara'ya mı, yoksa İzmir'e mi) bize söylemez.

✅ Hız bilgisinin tam olması için, uçağın süratiyle birlikte hangi yöne (örneğin "İstanbul'dan Ankara'ya doğru") gittiği de belirtilmelidir. Böylece uçağın yer değiştirmesi ve yönü hakkında bilgi sahibi oluruz.

• 📌 Elif'in süratini hesaplayalım:
• Sürat, alınan toplam yola bağlıdır.
• Elif'in aldığı toplam yol = \( 100 \text{ metre} + 50 \text{ metre} = 150 \text{ metre} \)
• Geçen zaman = \( 3 \) dakika
• Sürat = Alınan Yol / Zaman = \( 150 \text{ metre} \div 3 \text{ dakika} = 50 \text{ metre/dakika} \)
• 📌 Elif'in hızının büyüklüğünü hesaplayalım:
• Hızın büyüklüğü, yer değiştirmeye bağlıdır. Yer değiştirme, başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki en kısa mesafedir.
• Elif'in yer değiştirmesi (kuş uçuşu mesafe) = \( 112 \) metre
• Geçen zaman = \( 3 \) dakika
• Hızının büyüklüğü = Yer Değiştirme / Zaman = \( 112 \text{ metre} \div 3 \text{ dakika} \approx 37.33 \text{ metre/dakika} \)

✅ Sonuç olarak, Elif'in sürati 50 metre/dakika iken, hızının büyüklüğü yaklaşık 37.33 metre/dakikadır. Farklı değerler çıkmasının nedeni, süratin alınan yola, hızın ise yer değiştirmeye bağlı olmasıdır.

• 📌 Can'ın Sürati ve Hızı:
• Sürati: Can'ın aldığı yol \( 700 \) metre, zaman \( 10 \) dakika.
  Sürat = \( 700 \text{ metre} \div 10 \text{ dakika} = 70 \text{ metre/dakika} \).
• Hızı: Can'ın yer değiştirmesi (A'dan B'ye en kısa mesafe) \( 500 \) metre, zaman \( 10 \) dakika.
  Hızının büyüklüğü = \( 500 \text{ metre} \div 10 \text{ dakika} = 50 \text{ metre/dakika} \). Yönü A'dan B'ye doğrudur.
• 📌 Mert'in Sürati ve Hızı:
• Sürati: Mert'in aldığı yol \( 500 \) metre, zaman \( 10 \) dakika.
  Sürat = \( 500 \text{ metre} \div 10 \text{ dakika} = 50 \text{ metre/dakika} \).
• Hızı: Mert'in yer değiştirmesi (A'dan B'ye en kısa mesafe) \( 500 \) metre, zaman \( 10 \) dakika.
  Hızının büyüklüğü = \( 500 \text{ metre} \div 10 \text{ dakika} = 50 \text{ metre/dakika} \). Yönü A'dan B'ye doğrudur.

💡 Karşılaştırma:

• Can'ın aldığı yol daha fazla olduğu için sürati Mert'ten daha fazladır (70 m/dk > 50 m/dk).
• Her ikisi de aynı başlangıç ve bitiş noktasına aynı sürede ulaştığı için hızlarının büyüklükleri aynıdır (50 m/dk). Ayrıca, ikisinin de yönü aynıdır (A noktasından B noktasına doğru).

✅ Bu örnekte, alınan yol farklı olduğu için süratler farklı çıkarken, yer değiştirmeler ve yönler aynı olduğu için hızların büyüklükleri ve yönleri aynı olmuştur. Bu da sürat ve hız arasındaki temel farkı gösterir.