✅ 6. Sınıf Fen Bilimleri: Madenler ve ülkemizdeki ekonomik faaliyetler Test Çöz

Yer kabuğunun derinliklerinden çıkarılan, ekonomik değeri olan mineral ve kayaçlara "maden" adı verilir. Ülkemiz maden çeşitliliği bakımından oldukça zengin bir yapıya sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ülkemizde yer altından çıkarılan ve sanayide ham madde olarak kullanılan bir maden değildir?

Ülkemiz, dünyadaki toplam rezervinin yaklaşık %73'üne sahip olduğu, jet ve roket yakıtından cama, ilaç sanayisinden gübre yapımına kadar çok geniş bir alanda kullanılan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Ülkemizde elektrik enerjisi üretmek amacıyla termik santrallerde yaygın olarak yakılan, yer altından çıkarılan kahverengi renkli fosil yakıt (maden kömürü) türü aşağıdakilerden hangisidir?

Elektrik kablolarının iç kısmında elektrik iletimini sağlamak amacıyla kullanılan, ülkemizde de Karadeniz Bölgesi'nde (özellikle Artvin ve Kastamonu'da) zengin yatakları bulunan kızıl renkli maden aşağıdakilerden hangisidir?

Ülkemizde çıkarılan madenler ve bunların kullanım alanları ile ilgili yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Madencilik faaliyetlerinin ülke ekonomisine katkıları ve çevreye etkileri ile ilgili;

I. Çıkarılan madenlerin işlenmesi için yeni fabrikalar kurulur ve insanlara iş imkanı sağlanır.
II. Maden arama ve çıkarma çalışmaları sırasında doğal bitki örtüsü ve ormanlık alanlar zarar görebilir.
III. Maden ocaklarının işi bittikten sonra bu alanların ağaçlandırılarak doğaya kazandırılması gerekir.

ifadedelerinden hangileri doğrudur?

Madenler kullanım amaçlarına göre "metalik madenler" ve "enerji kaynağı olan madenler (yakıtlar)" olarak sınıflandırılabilir.

Buna göre, aşağıda verilen maden çiftlerinden hangisinde her iki maden de enerji kaynağı (yakıt) olarak kullanılır?

Ülkemizde madenlerin çıkarıldığı yerler ile bu madenlere dayalı kurulan sanayi tesisleri arasında doğrudan bir ilişki vardır. Fabrikalar genellikle ham maddeye yakın yerlere kurulur.

Buna göre, aşağıdaki şehir-maden-ekonomik faaliyet eşleştirmelerinden hangisi bu duruma örnek gösterilemez?

Bir ülkenin maden kaynaklarını ham madde olarak doğrudan satması yerine, kendi fabrikalarında işleyerek yüksek teknolojili ürünler haline getirip satması ülke ekonomisine çok daha yüksek gelir sağlar.

Buna göre, aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisi ülkemize en yüksek katma değeri (ekonomik kazancı) sağlar?

Yer kabuğunun derinliklerindeki sıcak su ve buhardan elde edilen, ülkemizde özellikle fay hatlarının yaygın olduğu Ege Bölgesi'nde elektrik üretimi, seracılık ve konut ısıtmasında kullanılan yenilenebilir enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Hafif, esnek ve dayanıklı bir metal olduğu için uçak sanayisinden otomotive, inşaat sektöründen mutfak eşyaları yapımına kadar çok geniş bir alanda kullanılan alüminyum metalinin ham maddesi olan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mühendislik firması, elektrik iletim hatlarında kullanılacak yeni bir kablo tasarlayacaktır. Kablo yapımında kullanılacak madenin şu özelliklere sahip olması istenmektedir:

- Elektrik iletkenliği çok yüksek olmalıdır.
- Ülkemizde zengin rezervleri bulunmalı ve kolayca temin edilebilmelidir.
- Erime noktası yüksek olmalı, yüksek akımda ısınarak kolayca erimemelidir.

Aşağıda X, Y, Z ve T madenlerinin bazı özellikleri verilmiştir:

- X madeni: Elektrik iletkenliği çok yüksek, ülkemizdeki rezerv durumu çok zengin, erime noktası $1085$ derecedir.
- Y madeni: Elektrik iletkenliği orta, ülkemizdeki rezerv durumu kısıtlı, erime noktası $660$ derecedir.
- Z madeni: Elektrik iletkenliği düşük, ülkemizdeki rezerv durumu zengin, erime noktası $1538$ derecedir.
- T madeni: Elektrik iletkenliği çok düşük, ülkemizdeki rezerv durumu çok kısıtlı, erime noktası $327$ derecedir.

Buna göre, mühendislik firmasının kablo üretimi için tercih etmesi gereken en uygun maden aşağıdakilerden hangisidir?

Bir maden kasabasında uzun yıllar boyunca linyit kömürü çıkarılmış ve bu kömür yakınlardaki bir termik santralde elektrik üretimi için kullanılmıştır. Ancak zamanla kömür rezervleri tükenmiş ve termik santral kapatılmıştır. Bu durum kasabada işsizliğe ve göçe neden olmuştur. Kasaba yönetimi, bölgeyi yeniden canlandırmak için eski maden ocaklarının bulunduğu alanları göletlere dönüştürerek turizme açmış ve bölgede rüzgar enerjisi santralleri kurmuştur.

Bu senaryoya göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Türkiye, maden çeşitliliği bakımından zengin bir ülkedir. Ancak bazı madenleri ham olarak ihraç edip, bu madenlerden üretilen yüksek teknolojili ürünleri ithal (satın almak) etmektedir.

Bir araştırmacı, ülkemizin madencilikten elde ettiği ekonomik kazancı artırmak için şu önerileri sunmuştur:

1. Çıkarılan bor madeninden temizlik ürünleri ve cam elyafı üreten yerli fabrikaların sayısı artırılmalıdır.
2. Demir ve krom madenleri ham cevher olarak doğrudan yurt dışına satılarak hızlı nakit akışı sağlanmalıdır.
3. Maden arama faaliyetlerinde yerli teknoloji ve mühendislik imkanları kullanılmalıdır.

Araştırmacının sunduğu bu önerilerden hangileri, ülkemizin madencilik sektöründeki dış ticaret açığını azaltmaya ve ekonomik bağımsızlığını güçlendirmeye doğrudan katkı sağlar?