🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Fen Bilimleri
💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: İletkenlik ve Yalıtkanlık Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Fen Bilimleri: İletkenlik ve Yalıtkanlık Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki maddelerden hangisi elektriği iletir?
a) Tahta
b) Plastik
c) Metal
d) Cam
a) Tahta
b) Plastik
c) Metal
d) Cam
Çözüm:
- Elektrik akımının geçmesine izin veren maddelere iletken denir.
- Elektrik akımının geçmesine izin vermeyen maddelere ise yalıtkan denir.
- Seçeneklere baktığımızda;
- Tahta bir yalıtkandır.
- Plastik bir yalıtkandır.
- Metal bir iletkendir.
- Cam bir yalıtkandır.
- Bu nedenle doğru cevap c) Metal seçeneğidir. 💡
Örnek 2:
Bir evin elektrik tesisatında kabloların etrafında plastik bir kaplama olmasının nedeni nedir?
Çözüm:
- Elektrik kablolarının etrafındaki plastik kaplama, elektriğin dışarı sızmasını engelleyerek güvenliği sağlar.
- Plastik, bir yalıtkan madde olduğu için elektrik akımının insanlara veya çevredeki nesnelere zarar vermesini önler.
- Bu sayede elektrik çarpması gibi tehlikeli durumların önüne geçilir. ✅
Örnek 3:
Aşağıdaki eşyalardan hangisi hem iletken hem de yalıtkan malzemelerin bir arada kullanılmasına iyi bir örnektir?
- Tahta kaşık
- Lastik çizme
- Elektrikli su ısıtıcısı
- Cam bardak
Çözüm:
- Elektrikli su ısıtıcısının ısıtma teli iletken (metal) malzemeden yapılır ki elektrik akımı geçerek suyu ısıtabilsin.
- Ancak, cihazın dış yüzeyi ve kablosu gibi yerlerde yalıtkan (plastik gibi) malzemeler kullanılır.
- Bu yalıtkan malzeme, hem elektrik akımının dışarı sızmasını engeller hem de kullanıcının cihazı güvenle tutmasını sağlar. 👉
- Diğer seçeneklerde ise genellikle tek bir malzeme türü baskındır.
- Bu nedenle doğru cevap c) Elektrikli su ısıtıcısı'dır.
Örnek 4:
Kış aylarında giydiğimiz yün kazakların bizi sıcak tutmasının sebebi nedir? Yün, iletken midir yoksa yalıtkan mıdır?
Çözüm:
- Yün, yapısı gereği hava boşlukları içeren bir malzemedir.
- Bu hava boşlukları, vücudumuzdan yayılan ısıyı hapsederek dışarı çıkmasını engeller.
- Yani yün, ısıyı iyi iletmeyen bir maddedir; bu da onu bir ısı yalıtkanı yapar. 🌡️
- Bu özelliği sayesinde kışın bizi sıcak tutar.
- Yün, aynı zamanda elektriği de iyi iletmeyen bir elektrik yalıtkanıdır.
Örnek 5:
Bir deneyde, farklı metallerden yapılmış K, L ve M çubuklarının birer uçlarına pil bağlanmıştır. Diğer uçları ise bir ampule dokundurulmuştur. Ampulün ışık verdiği durumlar aşağıda verilmiştir:
- K çubuğu kullanıldığında ampul ışık veriyor.
- L çubuğu kullanıldığında ampul ışık vermiyor.
- M çubuğu kullanıldığında ampul ışık veriyor.
Çözüm:
- Ampulün ışık vermesi, elektrik akımının devreyi tamamladığı anlamına gelir.
- Bu da kullanılan çubuğun elektriği ilettiğini gösterir.
- Ampulün ışık vermemesi ise elektrik akımının geçmediğini, yani çubuğun elektriği yalıttığını gösterir.
- Deney sonuçlarına göre:
- K çubuğu ile ampul ışık verdiği için K iletkendir.
- L çubuğu ile ampul ışık vermediği için L yalıtkandır.
- M çubuğu ile ampul ışık verdiği için M iletkendir.
- Sonuç olarak: K ve M iletkendir, L ise yalıtkandır. ⚡
Örnek 6:
Aşağıdaki maddelerden hangisi hem ısıyı hem de elektriği iyi iletir?
a) Cam
b) Bakır
c) Tahta
d) Plastik
a) Cam
b) Bakır
c) Tahta
d) Plastik
Çözüm:
- Bazı maddeler hem ısıyı hem de elektriği iyi iletir. Bu maddelere iyi iletken denir.
- Seçenekleri inceleyelim:
- Cam bir yalıtkandır.
- Bakır, metaller grubundan olup hem ısıyı hem de elektriği çok iyi iletir.
- Tahta bir yalıtkandır.
- Plastik bir yalıtkandır.
- Bu nedenle doğru cevap b) Bakır'dır. 🏆
Örnek 7:
Mutfakta kullandığımız tencere ve tavaların saplarının genellikle plastik veya ahşap gibi malzemelerden yapılması neden önemlidir?
Çözüm:
- Tencere ve tavalar ocak üzerinde ısıtıldığında metal kısımları çok ısınır.
- Eğer sapları da metalden yapılsaydı, elimiz yanabilirdi.
- Plastik ve ahşap gibi malzemeler ısı yalıtkanı oldukları için ısıyı iletmezler.
- Bu sayede tencere ve tavaların saplarından tutarak güvenli bir şekilde kullanabiliriz. 🔥➡️✋🚫
- Bu, günlük hayatta yalıtkanlık özelliğinin önemli bir kullanım alanıdır.
Örnek 8:
Bir elektrik devresinde, seri bağlı iki anahtar bulunmaktadır. Birinci anahtar bakırdan, ikinci anahtar ise kauçuktan yapılmıştır. Devrenin çalışması için hangi anahtarın kapalı olması gerekir? Açıklayınız.
Çözüm:
- Devrenin çalışması için elektrik akımının devreyi tamamlaması gerekir.
- Bakır, bir iletken maddedir. Dolayısıyla bakırdan yapılmış anahtar kapatıldığında elektrik akımının geçmesine izin verir.
- Kauçuk ise bir yalıtkan maddedir. Kauçuktan yapılmış anahtar kapatılsa bile elektrik akımının geçmesine izin vermez.
- Bu nedenle, devrenin çalışabilmesi için bakırdan yapılmış anahtarın kapalı olması gerekir. Kauçuk anahtarın açık veya kapalı olması devrenin çalışmasını etkilemez çünkü o akımı iletmeyecektir. 💡🔌
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-fen-bilimleri-iletkenlik-ve-yalitkanlik/sorular