💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Iletken yalıtkan tablo Çözümlü Örnekler

Elektrik iletkenliği, maddenin yapısındaki serbest elektronların hareketine bağlıdır.

• Demir çivi: Metaller genel olarak iyi iletkendir. Bu yüzden iletkendir. ✅
• Plastik cetvel: Plastik, elektriği iletmeyen bir yalıtkandır. ❌
• Bakır tel: Elektrik tesisatlarında en çok kullanılan iletkenlerden biridir. ✅
• Cam bardak: Cam, elektriği iletmeyen yalıtkan bir maddedir. ❌

Sonuç olarak \( 1 \) ve \( 3 \) numaralı maddeler iletkendir.

Yalıtkan maddeler, elektrik akımının güvenli bir şekilde kontrol edilmesini sağlar.

• Porselen tabak: Elektrik direklerinde de koruyucu olarak kullanılan güçlü bir yalıtkandır. ✅
• Alüminyum folyo: Metal olduğu için elektriği iletir. ❌
• Saf su: İçinde mineral veya tuz bulunmadığı için elektriği iletmez, yalıtkandır. ✅
• Gümüş kolye: Gümüş, en iyi iletken metallerden biridir. ❌

Bu durumda Porselen tabak ve Saf su yalıtkan maddelerdir.

Günlük hayatta maddelerin iletkenlik ve yalıtkanlık özelliklerinden farklı amaçlarla yararlanırız:

• Gövde Kısmı: Tencerenin gövdesi metal (çelik, alüminyum vb.) maddelerden yapılır. Çünkü metaller ısıyı ve elektriği iyi iletir. Bu sayede yemek hızlıca pişer.
• Sap Kısmı: Tencereyi tutarken elimizin yanmaması için sap kısımları plastik, bakalit veya ahşap gibi yalıtkan maddelerden yapılır.

💡 Not: Bir madde ısıyı iyi iletiyorsa genellikle elektriği de iyi iletir.

Sıvı maddelerin iletkenliği, içindeki iyonların varlığına bağlıdır:

• Şekerli su: Şeker moleküler olarak çözündüğü için elektrik akımını iletmez. (Yalıtkan)
• Tuzlu su: Tuz, suyun içinde iyonlarına ayrışır. Bu iyonlar elektrik akımını taşır. (İletken) ✅
• Etil alkol: Alkol moleküler çözünür, iletken değildir. (Yalıtkan)
• Saf su: İçinde iyon barındırmadığı için elektriği iletmez. (Yalıtkan)

Bu nedenle sadece Tuzlu su dolu kapta ampul ışık verir.

Lambanın ışık vermesi için test edilen maddenin iletken olması gerekir.

• Kurşun kalem ucu: Grafitten yapılır. Grafit, metal olmamasına rağmen elektriği ileten nadir maddelerden biridir. (Lamba yanar) 💡
• Silgi: Kauçuk veya plastik türevidir, yalıtkandır. (Lamba yanmaz)
• Altın yüzük: Altın bir metaldir ve çok iyi bir iletkendir. (Lamba yanar) 💡

Cevap: \( 1 \) ve \( 3 \) numaralı maddelerde lamba ışık verir.

Bu durum tamamen can güvenliği ile ilgilidir:

• İletken Kısım: Tornavidanın metal ucu, elektrik devresindeki vidaya temas ederek işlevi yerine getirir.
• Yalıtkan Kısım: Plastik veya kauçuk saplar, elektrik akımının teknisyenin eline geçmesini engeller.
• Korunma: İnsan vücudu bir iletkendir. Eğer saplar yalıtkan olmasaydı, elektrik akımı vücudumuz üzerinden toprağa akardı ve elektrik çarpması meydana gelirdi.

✅ Plastik ve kauçuk, elektriği iletmeyen yalıtkan maddelerdir.

Lambanın parlaklığı, maddenin iletkenlik derecesi hakkında bilgi verir:

• K sıvısı: Lamba çok parlak yandığına göre bu sıvı iyi bir iletkendir. (Örnek: Limonlu su veya çok tuzlu su)
• L sıvısı: Lamba hiç yanmadığına göre bu sıvı bir yalıtkandır. (Örnek: Saf su veya şekerli su)
• M sıvısı: Lamba az ışık verdiğine göre bu sıvı zayıf bir iletkendir. (Örnek: Çeşme suyu)

Bu deney, her iletkenin aynı oranda iletken olmadığını gösterir.

Havanın yalıtkan olması yaşamımız için kritiktir:

• Prizler: Eğer hava iletken olsaydı, fişi prize yaklaştırdığımız anda elektrik çarpabilirdi.
• Elektrik Telleri: Sokaktaki elektrik telleri arasındaki mesafe havayla doludur. Hava iletken olsaydı, teller arasında sürekli kısa devre oluşurdu.
• Yıldırım: Yıldırım ve şimşek olaylarında hava, çok yüksek enerji altında anlık olarak iletkenlik özelliği kazanır.

✅ Normal şartlarda hava, en yaygın gaz yalıtkanlara örnektir.