💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Bileşke Ve Dengeleyici Kuvvet Çözümlü Örnekler

✅ Aynı yönde uygulanan kuvvetler toplanır.

• Birinci kuvvet = \( 20 \text{ N} \)
• İkinci kuvvet = \( 30 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 20 \text{ N} + 30 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 50 \text{ N} \)

📌 Kutuyu etkileyen bileşke kuvvetin büyüklüğü \( 50 \text{ N} \)'dur.

✅ Zıt yönde uygulanan kuvvetler çıkarılır. Yönü ise büyük kuvvetin yönü olur.

• Sağa doğru kuvvet = \( 40 \text{ N} \)
• Sola doğru kuvvet = \( 25 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 40 \text{ N} - 25 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 15 \text{ N} \)

📌 Büyük kuvvet sağa doğru olduğu için bileşke kuvvetin yönü de sağa doğrudur. Arabayı etkileyen bileşke kuvvet sağa doğru \( 15 \text{ N} \)'dur.

✅ Öncelikle aynı yöndeki kuvvetler toplanır, sonra zıt yöndeki kuvvet bu toplamdan çıkarılır.

• Sağa doğru kuvvetler: \( 15 \text{ N} \) ve \( 25 \text{ N} \)
• Sağa doğru toplam kuvvet = \( 15 \text{ N} + 25 \text{ N} = 40 \text{ N} \)
• Sola doğru kuvvet = \( 10 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = Sağa doğru toplam kuvvet - Sola doğru kuvvet
• Bileşke Kuvvet = \( 40 \text{ N} - 10 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 30 \text{ N} \)

💡 Sağa doğru uygulanan kuvvetler daha büyük olduğu için bileşke kuvvetin yönü sağa doğrudur. Masayı etkileyen bileşke kuvvet sağa doğru \( 30 \text{ N} \)'dur.

✅ Bir cismin dengede kalabilmesi için üzerindeki bileşke kuvvetin sıfır olması gerekir. Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvete zıt yönde ve eşit büyüklükte olmalıdır.

• Önce cisim üzerindeki bileşke kuvveti bulalım:
• Sağa doğru kuvvet = \( 50 \text{ N} \)
• Sola doğru kuvvet = \( 20 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 50 \text{ N} - 20 \text{ N} = 30 \text{ N} \) (Sağa doğru)
• Cismin dengede kalması için bu \( 30 \text{ N} \) büyüklüğündeki bileşke kuvveti sıfırlayacak bir kuvvete ihtiyaç vardır.

📌 Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvete zıt yönde ve eşit büyüklükte olacağı için, sola doğru \( 30 \text{ N} \) büyüklüğünde olmalıdır.

✅ Günlük hayatta karşılaştığımız bu durum, aynı yönde uygulanan kuvvetlere örnektir. Aynı yöndeki kuvvetler toplanır.

• Annenin uyguladığı kuvvet = \( 35 \text{ N} \)
• Benim uyguladığım kuvvet = \( 15 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 35 \text{ N} + 15 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 50 \text{ N} \)

💡 Alışveriş arabası üzerindeki bileşke kuvvet \( 50 \text{ N} \)'dur ve ikimizin ittiği yöne doğrudur.

✅ Halat çekme oyunu, zıt yönde uygulanan kuvvetlere güzel bir örnektir. Zıt yöndeki kuvvetler çıkarılır ve yönü büyük kuvvetin yönü olur.

• Sola doğru kuvvet (Birinci takım) = \( 120 \text{ N} \)
• Sağa doğru kuvvet (İkinci takım) = \( 100 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 120 \text{ N} - 100 \text{ N} \)
• Bileşke Kuvvet = \( 20 \text{ N} \)

📌 Sola doğru uygulanan kuvvet daha büyük olduğu için, bileşke kuvvetin yönü sola doğrudur. Bu durumda birinci takım oyunu kazanır. Halat üzerindeki bileşke kuvvet sola doğru \( 20 \text{ N} \)'dur.

✅ Kitabın masa üzerinde hareketsiz (dengede) kalabilmesi için üzerine etki eden bileşke kuvvetin sıfır olması gerekir. Bu durumda masanın uyguladığı kuvvet, yer çekimi kuvvetini dengelemelidir.

• Yer çekimi kuvveti = \( 10 \text{ N} \) (Aşağı doğru)
• Dengeleyici kuvvet, yer çekimi kuvvetine zıt yönde ve eşit büyüklükte olmalıdır.

💡 Masanın kitaba uyguladığı dengeleyici kuvvet, yukarı doğru \( 10 \text{ N} \) büyüklüğünde olmalıdır. Bu sayede kitap dengede kalır ve hareket etmez.

✅ Kutunun sağa doğru \( 15 \text{ N} \) bileşke kuvvetle hareket etmesi isteniyor. Bir kişi zaten sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor.

• Eğer diğer kişi de sağa doğru itmiş olsaydı, bileşke kuvvet \( 40 \text{ N} \)'dan daha büyük olurdu. Oysa istenen bileşke kuvvet \( 15 \text{ N} \)'dur.
• Bu durumda, diğer kişinin kutuya zıt yönde, yani sola doğru bir kuvvet uygulaması gerekir.
• Bileşke kuvvet, büyük kuvvetten küçük kuvvetin çıkarılmasıyla bulunur ve yönü büyük kuvvetin yönüdür. Burada bileşke kuvvet sağa doğru olduğuna göre, sağdaki kuvvet daha büyüktür.
• Sağa doğru kuvvet (birinci kişi) - Sola doğru kuvvet (ikinci kişi) = Bileşke Kuvvet (sağa doğru)
• \[ 40 \text{ N} - \text{İkinci Kişinin Kuvveti} = 15 \text{ N} \]
• İkinci Kişinin Kuvveti = \( 40 \text{ N} - 15 \text{ N} \)
• İkinci Kişinin Kuvveti = \( 25 \text{ N} \)

📌 Diğer kişinin kutuya sola doğru \( 25 \text{ N} \) kuvvet uygulaması gerekir.