💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Bileşke Ve Dengeleyici Kuvvet Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir kutuyu iki kişi aynı yönde itiyor. Birinci kişi kutuya \( 20 \text{ N} \) kuvvet uygularken, ikinci kişi \( 30 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. 👉 Kutuyu etkileyen bileşke kuvvetin büyüklüğü nedir?
Bir oyuncak arabayı iki çocuk zıt yönlerde çekiyor. Birinci çocuk arabayı sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvetle çekerken, ikinci çocuk arabayı sola doğru \( 25 \text{ N} \) kuvvetle çekiyor. 👉 Arabayı etkileyen bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Çözüm ve Açıklama
✅ Zıt yönde uygulanan kuvvetler çıkarılır. Yönü ise büyük kuvvetin yönü olur.
📌 Büyük kuvvet sağa doğru olduğu için bileşke kuvvetin yönü de sağa doğrudur. Arabayı etkileyen bileşke kuvvet sağa doğru \( 15 \text{ N} \)'dur.
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir masayı üç kişi hareket ettirmeye çalışıyor. Birinci kişi sağa doğru \( 15 \text{ N} \) kuvvet, ikinci kişi de aynı yöne doğru \( 25 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. Üçüncü kişi ise onlara zıt yönde (sola doğru) \( 10 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. 👉 Masayı etkileyen bileşke kuvvet nedir?
Çözüm ve Açıklama
✅ Öncelikle aynı yöndeki kuvvetler toplanır, sonra zıt yöndeki kuvvet bu toplamdan çıkarılır.
Sağa doğru kuvvetler: \( 15 \text{ N} \) ve \( 25 \text{ N} \)
Sağa doğru toplam kuvvet = \( 15 \text{ N} + 25 \text{ N} = 40 \text{ N} \)
Sola doğru kuvvet = \( 10 \text{ N} \)
Bileşke Kuvvet = Sağa doğru toplam kuvvet - Sola doğru kuvvet
💡 Sağa doğru uygulanan kuvvetler daha büyük olduğu için bileşke kuvvetin yönü sağa doğrudur. Masayı etkileyen bileşke kuvvet sağa doğru \( 30 \text{ N} \)'dur.
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir cisme sağa doğru \( 50 \text{ N} \) ve sola doğru \( 20 \text{ N} \) kuvvet uygulanmaktadır. 👉 Bu cismin dengede kalabilmesi için uygulanması gereken dengeleyici kuvvetin büyüklüğü ve yönü ne olmalıdır?
Çözüm ve Açıklama
✅ Bir cismin dengede kalabilmesi için üzerindeki bileşke kuvvetin sıfır olması gerekir. Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvete zıt yönde ve eşit büyüklükte olmalıdır.
Cismin dengede kalması için bu \( 30 \text{ N} \) büyüklüğündeki bileşke kuvveti sıfırlayacak bir kuvvete ihtiyaç vardır.
📌 Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvete zıt yönde ve eşit büyüklükte olacağı için, sola doğru \( 30 \text{ N} \) büyüklüğünde olmalıdır.
5
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Annem ve ben markette alışveriş yaparken, dolu bir alışveriş arabasını aynı yöne doğru itiyoruz. Annem arabaya \( 35 \text{ N} \) kuvvet uygularken, ben \( 15 \text{ N} \) kuvvet uyguluyorum. 👉 Alışveriş arabası üzerindeki bileşke kuvvet nedir?
Çözüm ve Açıklama
✅ Günlük hayatta karşılaştığımız bu durum, aynı yönde uygulanan kuvvetlere örnektir. Aynı yöndeki kuvvetler toplanır.
💡 Alışveriş arabası üzerindeki bileşke kuvvet \( 50 \text{ N} \)'dur ve ikimizin ittiği yöne doğrudur.
6
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Okul bahçesinde iki takım halat çekme oyunu oynuyor. Birinci takım halatı sola doğru \( 120 \text{ N} \) kuvvetle çekerken, ikinci takım halatı sağa doğru \( 100 \text{ N} \) kuvvetle çekiyor. 👉 Halat üzerindeki bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir? Hangi takım oyunu kazanır?
Çözüm ve Açıklama
✅ Halat çekme oyunu, zıt yönde uygulanan kuvvetlere güzel bir örnektir. Zıt yöndeki kuvvetler çıkarılır ve yönü büyük kuvvetin yönü olur.
Sola doğru kuvvet (Birinci takım) = \( 120 \text{ N} \)
Sağa doğru kuvvet (İkinci takım) = \( 100 \text{ N} \)
📌 Sola doğru uygulanan kuvvet daha büyük olduğu için, bileşke kuvvetin yönü sola doğrudur. Bu durumda birinci takım oyunu kazanır. Halat üzerindeki bileşke kuvvet sola doğru \( 20 \text{ N} \)'dur.
7
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir kitap, düz bir masa üzerinde hareketsiz durmaktadır. Kitaba etki eden yer çekimi kuvveti \( 10 \text{ N} \) büyüklüğünde ve aşağı doğrudur. 👉 Kitabın masa üzerinde hareketsiz kalması için masanın kitaba uyguladığı dengeleyici kuvvetin büyüklüğü ve yönü ne olmalıdır?
Çözüm ve Açıklama
✅ Kitabın masa üzerinde hareketsiz (dengede) kalabilmesi için üzerine etki eden bileşke kuvvetin sıfır olması gerekir. Bu durumda masanın uyguladığı kuvvet, yer çekimi kuvvetini dengelemelidir.
Dengeleyici kuvvet, yer çekimi kuvvetine zıt yönde ve eşit büyüklükte olmalıdır.
💡 Masanın kitaba uyguladığı dengeleyici kuvvet, yukarı doğru \( 10 \text{ N} \) büyüklüğünde olmalıdır. Bu sayede kitap dengede kalır ve hareket etmez.
8
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir kutuyu iki kişi itiyor. Bir kişi sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. Kutunun sağa doğru \( 15 \text{ N} \) bileşke kuvvetle hareket etmesi isteniyor. 👉 Bu durumda, diğer kişinin hangi yöne doğru ve kaç Newton kuvvet uygulaması gerekir?
Çözüm ve Açıklama
✅ Kutunun sağa doğru \( 15 \text{ N} \) bileşke kuvvetle hareket etmesi isteniyor. Bir kişi zaten sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor.
Eğer diğer kişi de sağa doğru itmiş olsaydı, bileşke kuvvet \( 40 \text{ N} \)'dan daha büyük olurdu. Oysa istenen bileşke kuvvet \( 15 \text{ N} \)'dur.
Bu durumda, diğer kişinin kutuya zıt yönde, yani sola doğru bir kuvvet uygulaması gerekir.
Bileşke kuvvet, büyük kuvvetten küçük kuvvetin çıkarılmasıyla bulunur ve yönü büyük kuvvetin yönüdür. Burada bileşke kuvvet sağa doğru olduğuna göre, sağdaki kuvvet daha büyüktür.
Sağa doğru kuvvet (birinci kişi) - Sola doğru kuvvet (ikinci kişi) = Bileşke Kuvvet (sağa doğru)
İkinci Kişinin Kuvveti = \( 40 \text{ N} - 15 \text{ N} \)
İkinci Kişinin Kuvveti = \( 25 \text{ N} \)
📌 Diğer kişinin kutuya sola doğru \( 25 \text{ N} \) kuvvet uygulaması gerekir.
6. Sınıf Fen Bilimleri: Bileşke Ve Dengeleyici Kuvvet Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir kutuyu iki kişi aynı yönde itiyor. Birinci kişi kutuya \( 20 \text{ N} \) kuvvet uygularken, ikinci kişi \( 30 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. 👉 Kutuyu etkileyen bileşke kuvvetin büyüklüğü nedir?
Bir oyuncak arabayı iki çocuk zıt yönlerde çekiyor. Birinci çocuk arabayı sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvetle çekerken, ikinci çocuk arabayı sola doğru \( 25 \text{ N} \) kuvvetle çekiyor. 👉 Arabayı etkileyen bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Çözüm:
✅ Zıt yönde uygulanan kuvvetler çıkarılır. Yönü ise büyük kuvvetin yönü olur.
📌 Büyük kuvvet sağa doğru olduğu için bileşke kuvvetin yönü de sağa doğrudur. Arabayı etkileyen bileşke kuvvet sağa doğru \( 15 \text{ N} \)'dur.
Örnek 3:
Bir masayı üç kişi hareket ettirmeye çalışıyor. Birinci kişi sağa doğru \( 15 \text{ N} \) kuvvet, ikinci kişi de aynı yöne doğru \( 25 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. Üçüncü kişi ise onlara zıt yönde (sola doğru) \( 10 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. 👉 Masayı etkileyen bileşke kuvvet nedir?
Çözüm:
✅ Öncelikle aynı yöndeki kuvvetler toplanır, sonra zıt yöndeki kuvvet bu toplamdan çıkarılır.
Sağa doğru kuvvetler: \( 15 \text{ N} \) ve \( 25 \text{ N} \)
Sağa doğru toplam kuvvet = \( 15 \text{ N} + 25 \text{ N} = 40 \text{ N} \)
Sola doğru kuvvet = \( 10 \text{ N} \)
Bileşke Kuvvet = Sağa doğru toplam kuvvet - Sola doğru kuvvet
💡 Sağa doğru uygulanan kuvvetler daha büyük olduğu için bileşke kuvvetin yönü sağa doğrudur. Masayı etkileyen bileşke kuvvet sağa doğru \( 30 \text{ N} \)'dur.
Örnek 4:
Bir cisme sağa doğru \( 50 \text{ N} \) ve sola doğru \( 20 \text{ N} \) kuvvet uygulanmaktadır. 👉 Bu cismin dengede kalabilmesi için uygulanması gereken dengeleyici kuvvetin büyüklüğü ve yönü ne olmalıdır?
Çözüm:
✅ Bir cismin dengede kalabilmesi için üzerindeki bileşke kuvvetin sıfır olması gerekir. Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvete zıt yönde ve eşit büyüklükte olmalıdır.
Cismin dengede kalması için bu \( 30 \text{ N} \) büyüklüğündeki bileşke kuvveti sıfırlayacak bir kuvvete ihtiyaç vardır.
📌 Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvete zıt yönde ve eşit büyüklükte olacağı için, sola doğru \( 30 \text{ N} \) büyüklüğünde olmalıdır.
Örnek 5:
Annem ve ben markette alışveriş yaparken, dolu bir alışveriş arabasını aynı yöne doğru itiyoruz. Annem arabaya \( 35 \text{ N} \) kuvvet uygularken, ben \( 15 \text{ N} \) kuvvet uyguluyorum. 👉 Alışveriş arabası üzerindeki bileşke kuvvet nedir?
Çözüm:
✅ Günlük hayatta karşılaştığımız bu durum, aynı yönde uygulanan kuvvetlere örnektir. Aynı yöndeki kuvvetler toplanır.
💡 Alışveriş arabası üzerindeki bileşke kuvvet \( 50 \text{ N} \)'dur ve ikimizin ittiği yöne doğrudur.
Örnek 6:
Okul bahçesinde iki takım halat çekme oyunu oynuyor. Birinci takım halatı sola doğru \( 120 \text{ N} \) kuvvetle çekerken, ikinci takım halatı sağa doğru \( 100 \text{ N} \) kuvvetle çekiyor. 👉 Halat üzerindeki bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir? Hangi takım oyunu kazanır?
Çözüm:
✅ Halat çekme oyunu, zıt yönde uygulanan kuvvetlere güzel bir örnektir. Zıt yöndeki kuvvetler çıkarılır ve yönü büyük kuvvetin yönü olur.
Sola doğru kuvvet (Birinci takım) = \( 120 \text{ N} \)
Sağa doğru kuvvet (İkinci takım) = \( 100 \text{ N} \)
📌 Sola doğru uygulanan kuvvet daha büyük olduğu için, bileşke kuvvetin yönü sola doğrudur. Bu durumda birinci takım oyunu kazanır. Halat üzerindeki bileşke kuvvet sola doğru \( 20 \text{ N} \)'dur.
Örnek 7:
Bir kitap, düz bir masa üzerinde hareketsiz durmaktadır. Kitaba etki eden yer çekimi kuvveti \( 10 \text{ N} \) büyüklüğünde ve aşağı doğrudur. 👉 Kitabın masa üzerinde hareketsiz kalması için masanın kitaba uyguladığı dengeleyici kuvvetin büyüklüğü ve yönü ne olmalıdır?
Çözüm:
✅ Kitabın masa üzerinde hareketsiz (dengede) kalabilmesi için üzerine etki eden bileşke kuvvetin sıfır olması gerekir. Bu durumda masanın uyguladığı kuvvet, yer çekimi kuvvetini dengelemelidir.
Dengeleyici kuvvet, yer çekimi kuvvetine zıt yönde ve eşit büyüklükte olmalıdır.
💡 Masanın kitaba uyguladığı dengeleyici kuvvet, yukarı doğru \( 10 \text{ N} \) büyüklüğünde olmalıdır. Bu sayede kitap dengede kalır ve hareket etmez.
Örnek 8:
Bir kutuyu iki kişi itiyor. Bir kişi sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor. Kutunun sağa doğru \( 15 \text{ N} \) bileşke kuvvetle hareket etmesi isteniyor. 👉 Bu durumda, diğer kişinin hangi yöne doğru ve kaç Newton kuvvet uygulaması gerekir?
Çözüm:
✅ Kutunun sağa doğru \( 15 \text{ N} \) bileşke kuvvetle hareket etmesi isteniyor. Bir kişi zaten sağa doğru \( 40 \text{ N} \) kuvvet uyguluyor.
Eğer diğer kişi de sağa doğru itmiş olsaydı, bileşke kuvvet \( 40 \text{ N} \)'dan daha büyük olurdu. Oysa istenen bileşke kuvvet \( 15 \text{ N} \)'dur.
Bu durumda, diğer kişinin kutuya zıt yönde, yani sola doğru bir kuvvet uygulaması gerekir.
Bileşke kuvvet, büyük kuvvetten küçük kuvvetin çıkarılmasıyla bulunur ve yönü büyük kuvvetin yönüdür. Burada bileşke kuvvet sağa doğru olduğuna göre, sağdaki kuvvet daha büyüktür.
Sağa doğru kuvvet (birinci kişi) - Sola doğru kuvvet (ikinci kişi) = Bileşke Kuvvet (sağa doğru)