🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Türkçe
💡 5. Sınıf Türkçe: Yazım Kuralları Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Türkçe: Yazım Kuralları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede yapılan yazım yanlışını bulunuz ve doğru şeklini yazınız:
"yarın, ahmet amcamla birlikte izmir'e gideceğiz."
"yarın, ahmet amcamla birlikte izmir'e gideceğiz."
Çözüm:
👉 Bu cümlede iki farklı yazım yanlışı bulunmaktadır. Gelin, adım adım inceleyelim:
- 📌 Cümle başı büyük harfle başlar: Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlamalıdır. "yarın" kelimesi küçük harfle başlamış, bu bir hatadır.
- 📌 Özel isimlerin yazımı: "Ahmet amcam" ifadesindeki "Ahmet" bir özel isim olduğu için büyük harfle başlamalıdır. "amcam" kelimesi ise akrabalık bildirdiği ve özel ismin bir parçası olmadığı için küçük harfle yazılır. "İzmir" bir şehir adı, yani özel isimdir, bu yüzden büyük harfle başlaması doğrudur.
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlenin doğru yazımını işaretleyiniz:
"Sende bu kitaptan var mı?"
"Sende bu kitaptan var mı?"
Çözüm:
💡 Bu cümlede "-de" ekinin yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır.
- 📌 "-de" bağlacı mı, ek mi? Eğer "-de" cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmuyorsa, bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. "Sende bu kitaptan var mı?" cümlesindeki "Sende" kelimesindeki "-de"yi çıkarırsak "Sen bu kitaptan var mı?" olur ve anlam bozulur. Demek ki bu bir bağlaç değil, hal eki olan "-de"dir.
- 📌 Hal eki "-de" bitişik yazılır: Bulunma hal eki olan "-de", kelimeye bitişik yazılır.
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlede yapılan yazım yanlışını bulun ve düzeltin:
"Okulda ki en çalışkan öğrenci Ayşe'dir."
"Okulda ki en çalışkan öğrenci Ayşe'dir."
Çözüm:
📌 Bu cümlede "-ki" ekinin yazımıyla ilgili bir hata vardır.
- 👉 "-ki" bağlacı mı, ek mi? "Okulda ki" ifadesindeki "-ki"yi çıkarıp cümleyi okuyalım: "Okulda en çalışkan öğrenci Ayşe'dir." Cümlenin anlamı bozulmuyor, hatta daha akıcı oluyor gibi gelebilir. Ancak burada asıl dikkat etmemiz gereken, "-ki"nin kelimeye bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağıdır.
- 💡 Kural: Türkçede "ki" bağlacı her zaman ayrı yazılır. "Okulda ki" ifadesindeki "ki", bir bağlaç değil, ilgi eki olan "-ki"dir ve bu ek bazı kelimelerde (dünkü, bugünkü, yarınki gibi) bitişik yazılırken, "okulda" kelimesindeki gibi bir durum söz konusu değildir. Burada hata, "okulda" kelimesine gelen "-ki"nin gereksiz yere ayrı yazılmasıdır. "Okulda" zaten bir yer belirtiyor.
- ✅ Doğru Yazım: "Okuldaki en çalışkan öğrenci Ayşe'dir." (Buradaki "-ki" sıfat yapan ektir ve kelimeye bitişik yazılır. Örneğin: Bahçedeki çiçekler, bendeki kalem.)
Örnek 4:
Aşağıdaki cümledeki "mi" soru ekinin yazımını inceleyip hatayı düzeltiniz:
"Sen de bizimle sinemaya gelecekmisin?"
"Sen de bizimle sinemaya gelecekmisin?"
Çözüm:
💡 Bu cümlede "mi" soru ekinin yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır.
- 📌 "Mi" soru eki her zaman ayrı yazılır: Türkçede "mi" soru eki, kendisinden önceki kelimeden ayrı yazılır. "Gelecek misin?" ifadesinde "mi" eki "gelecek" kelimesine bitişik yazılmıştır, bu yanlıştır.
- 👉 Ayrıca, "mi" ekinden sonra gelen şahıs ekleri ("-sin", "-yız", "-sınız" gibi) "mi" ekine bitişik yazılır.
Örnek 5:
Anneniz size bir alışveriş listesi verdi. Listede "bir kaç ekmek" yazıyor. Bu ifadede bir yazım yanlışı var mı? Varsa nasıl düzeltmelisiniz?
Çözüm:
🧺 Evet, bu ifadede bir yazım yanlışı bulunmaktadır.
- 📌 Birleşik kelimelerin yazımı: Türkçede bazı kelimeler bir araya geldiğinde yeni bir anlam kazanır ve bitişik yazılır. "Bir kaç" kelimesi de bu duruma uyan, anlamca kaynaşmış bir birleşik kelimedir.
- 💡 "Birkaç" kelimesi, "bir miktar, az sayıda" anlamında kullanılır ve her zaman bitişik yazılır.
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlede yapılan yazım yanlışını bulunuz ve doğru şeklini yazınız:
"Babam, 23 nisan 1923'te doğduğunu söylerdi."
"Babam, 23 nisan 1923'te doğduğunu söylerdi."
Çözüm:
🗓️ Bu cümlede tarihlerin yazımıyla ilgili önemli bir hata bulunmaktadır.
- 📌 Belirli tarih bildiren ay ve gün adları: Eğer bir tarih cümlede gün ve yıl ile birlikte (yani belirli bir tarihi gösterecek şekilde) verilmişse, ay ve gün adları büyük harfle başlar.
- 👉 "23 Nisan 1923" ifadesinde "Nisan" kelimesi belirli bir tarihi gösterdiği için büyük harfle başlamalıdır.
Örnek 7:
Bir yarışmada üç arkadaş, Zeynep, Can ve Ela, kendilerine verilen kelimeleri doğru yazmaya çalışıyorlar. Aşağıdaki kelime gruplarından hangisinde tüm kelimeler doğru yazılmıştır?
- A) anaokulu, çayevi, demir yolu
- B) ilk okul, ana dil, çevre yolu
- C) hava alanı, on beş, yurt dışı
Çözüm:
🧠 Bu soruda birleşik kelimelerin yazımı bilgimizi kullanacağız.
- A seçeneğini inceleyelim:
- "anaokulu" ✅ (bitişik yazılır)
- "çayevi" ✅ (bitişik yazılır)
- "demir yolu" ✅ (ayrı yazılır)
- B seçeneğini inceleyelim:
- "ilk okul" ❌ (doğrusu "ilkokul" bitişik yazılır)
- "ana dil" ✅ (ayrı yazılır)
- "çevre yolu" ✅ (ayrı yazılır)
- C seçeneğini inceleyelim:
- "hava alanı" ❌ (doğrusu "havalimanı" veya "havaalanı" bitişik yazılır, ancak "hava alanı" ayrı yazılması gereken bir durum değildir.)
- "on beş" ✅ (sayılar ayrı yazılır)
- "yurt dışı" ✅ (ayrı yazılır)
Örnek 8:
Sinemaya gitmek için bilet alacaksınız. Bilet gişesindeki görevli size "Yanınızda başka kimse varmı?" diye sordu. Bu cümlede bir yazım yanlışı var mı? Varsa nasıl düzeltmelisiniz?
Çözüm:
🎟️ Evet, gişe görevlisinin cümlesinde bir yazım yanlışı bulunmaktadır.
- 📌 "Mi" soru ekinin yazımı: Türkçede "mi" soru eki, kendisinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. "Varmı" kelimesindeki "mı" eki, "var" kelimesine bitişik yazıldığı için yanlıştır.
- 👉 Ayrıca, "mi" soru ekinden sonra gelen şahıs ekleri ("-sın", "-yız" vb.) "mi" ekine bitişik yazılır. Ancak bu örnekte şahıs eki yoktur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-turkce-yazim-kurallari/sorular