Yazım Kuralları Ve Noktalama İşaretlerini Uygulayabilme Ders Notu

Türkçemizi doğru ve etkili kullanmak için yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine dikkat etmek çok önemlidir. Bu kurallar, yazdıklarımızın daha anlaşılır olmasını sağlar.

Yazım Kuralları 📝

Kelimeleri ve cümleleri doğru yazmak için bazı kurallara uymamız gerekir.

Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

• Cümle Başı: Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
  • Örnek: Bugün hava çok güzeldi.
• Özel Adlar: Kişi adları ve soyadları, şehir, ülke, mahalle, cadde, sokak adları, dağ, deniz, nehir adları, kurum ve kuruluş adları, kitap, dergi adları, millet ve dil adları büyük harfle başlar.
  • Örnek: Mehmet Akif Ersoy, Ankara, Türkiye, İstiklal Marşı, Türkçe, Kızılırmak.
• Belirli Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları: Bir tarihle birlikte kullanılan ay ve gün adları büyük harfle başlar.
  • Örnek: 29 Ekim 1923 Cuma günü. (Ancak "Her yıl ekim ayında tatil yaparım" cümlesinde "ekim" küçük yazılır.)
• Hitaplar: Mektup ve dilekçelerde kullanılan hitaplar büyük harfle başlar.
  • Örnek: Sayın Müdürüm, Sevgili Arkadaşım,

De, Ki, Mi'nin Yazılışı

• -de / -da Eki:
  • Bitişik Yazılan (-de/-da): Bir yerde bulunmayı anlatan ekler kelimeye bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
    • Örnek: Kitaplar çantada. (Nerede? Çantada.)
  • Ayrı Yazılan (de/da): Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır.
    • Örnek: Ben de sinemaya geldim. (Ben sinemaya geldim. - Anlam bozulmadı.)
• -ki Eki:
  • Bitişik Yazılan (-ki): İlgi zamiri veya sıfat yapan ek olan "-ki" kelimeye bitişik yazılır.
    • Örnek: Benimki daha güzel. (İlgi zamiri)
    • Örnek: Yoldaki araba bozuldu. (Sıfat yapan ek)
  • Ayrı Yazılan (ki): Bağlaç olan "ki" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
    • Örnek: Duydum ki gelmişsin. (Duydum gelmişsin. - Anlam bozulmadı.)
• -mi / -mı / -mu / -mü Soru Eki: Her zaman kelimeden ayrı yazılır. Kendisinden sonra gelen ekler bitişik yazılır.
  • Örnek: Geliyor musun? Okudun mu?

Sayıların Yazılışı

• Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır.
  • Örnek: Üç yıl sonra, beş arkadaş.
• Saat, ölçü, para tutarı, istatistik bilgilerde rakam kullanılır.
  • Örnek: Saat 14.30'da, 5 kilogram elma, 100 TL.
• Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur.
  • Örnek: 1. (birinci), 5. (beşinci)
• Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.
  • Yanlış: 2'şer, 3'er
  • Doğru: İkişer, üçer

Kısaltmaların Yazılışı

• Kurum, kuruluş, ülke adlarının kısaltmaları genellikle büyük harflerle yapılır ve aralarına nokta konmaz (T.C. hariç).
  • Örnek: T.C. (Türkiye Cumhuriyeti), TDK (Türk Dil Kurumu)
• Ölçü birimlerinin kısaltmaları küçük harfle yazılır ve sonuna nokta konmaz.
  • Örnek: kg (kilogram), m (metre)
• Kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
  • Örnek: TDK'nin, kg'dan

İkilemelerin Yazılışı

İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve aralarına herhangi bir noktalama işareti konmaz.

• Örnek: Ağır ağır, bata çıka, fısıl fısıl.

Noktalama İşaretleri 🚦

Cümlelerde anlamı kolaylaştırmak ve okumayı düzenlemek için noktalama işaretleri kullanılır.

Nokta (.)

• Bitmiş, tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  • Örnek: Ders zili çaldı.
• Bazı kısaltmaların sonuna konur.
  • Örnek: Dr. (doktor), Mah. (mahalle)
• Sıra bildiren sayılardan sonra konur.
  • Örnek: 3. sınıf, 2. sıra.
• Tarihlerin yazımında gün, ay ve yıl arasına konur.
  • Örnek: 23.04.1920
• Saat ve dakika arasına konur.
  • Örnek: Toplantı 10.00'da başlayacak.

Virgül (,)

• Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
  • Örnek: Pazardan elma, armut, çilek aldık.
• Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
  • Örnek: Kitabı açtı, okumaya başladı.
• Hitaplardan sonra konur.
  • Örnek: Sevgili Annem,
• Anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.
  • Örnek: Genç, adama döndü. (Genç kişi adama döndü.)

Soru İşareti (?)

• Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur.
  • Örnek: Bugün okula gidecek misin?

Ünlem İşareti (!)

• Sevinç, korku, şaşkınlık, acı gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
  • Örnek: Eyvah! Geç kaldım!
• Seslenme ve hitaplardan sonra konur.
  • Örnek: Arkadaşım! Buraya gel!

Kesme İşareti (')

• Özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.
  • Örnek: Ankara'ya, Ayşe'nin.
• Sayıya getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
  • Örnek: 1990'da, 5'inci.
• Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
  • Örnek: TDK'nin, TBMM'ye.

İki Nokta (:)

• Bir açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
  • Örnek: Milli bayramlarımız şunlardır: Cumhuriyet Bayramı, Zafer Bayramı.
• Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır.
  • Örnek: Öğretmen: "Bugün konumuz ne?"

Tırnak İşareti (" ")

• Başkasından doğrudan aktarılan sözler tırnak içine alınır.
  • Örnek: Annem bana "Derslerini yapmayı unutma!" dedi.
• Vurgulanmak istenen kelime veya cümleler tırnak içine alınabilir.
  • Örnek: Yazar, "huzur" kelimesini sıkça kullanmış.

Üç Nokta (...)

• Bitirilmemiş cümlelerin sonuna konur.
  • Örnek: Ne güzel bir manzara...
• Herhangi bir nedenle söylenmek istenmeyen kelimelerin yerine konur.
  • Örnek: O gün Ahmet, Ali ve Ayşe... Hepsi oradaydı.