🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Türkçe
📝 5. Sınıf Türkçe: Yazım Kuralları Ve Noktalama İşaretleri Ders Notu
Türkçeyi doğru ve etkili kullanmak için yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine dikkat etmek çok önemlidir. Bu kurallar, yazılı anlatımda anlaşılırlığı artırır ve dilimizi zenginleştirir. Şimdi bu kuralları birlikte inceleyelim.
Yazım Kuralları ✍️
1. Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Cümleler büyük harfle başlar.
Örnek: Yarın okula gideceğim. - Özel adlar büyük harfle başlar.
- Kişi adları ve soyadları: Ayşe Yılmaz, Mustafa Kemal Atatürk.
- Yer adları: Türkiye, Ankara, Asya Kıtası.
- Dil, din, millet adları: Türkçe, Müslümanlık, Alman.
- Hayvanlara verilen özel adlar: Köpeğim Karabaş, kedim Tekir.
- Kurum, kuruluş, dernek adları: Türk Dil Kurumu, Çocuk Esirgeme Kurumu.
- Kitap, dergi, gazete adları: Nutuk, Milliyet Gazetesi.
- Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
Örnek: 29 Ekim 1923 Salı günü. (Ama "Okullar eylül ayında açılır." cümlesindeki "eylül" küçük yazılır.) - Hitaplar büyük harfle başlar.
Örnek: Sevgili Öğrenciler, Değerli Veliler.
2. Sayıların Yazımı
- Sayılar metin içinde yazıyla yazılır.
Örnek: Dört kardeşiz. - Saat, para tutarı, ölçü gibi durumlarda rakam kullanılır.
Örnek: Saat 15.30'da buluşalım. Bu kalem 5 TL. - Sıra sayıları rakamla yazıldığında sonuna nokta konur veya ek kesme işaretiyle ayrılır.
Örnek: 5. sınıf, 10'uncu kat. - Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla belirtilir.
Örnek: Üçer elma, ikişer kalem. (Değil: 3'er, 2'şer)
3. "de/da" Bağlacının ve Ekinin Yazımı 🤔
Türkçede "de/da" kelimesi hem bağlaç hem de ek olarak kullanılır. Bunları ayırt etmek için cümlenin anlamına ve kelimeden çıkarıldığında cümlenin bozulup bozulmadığına bakılır.
| Özellik | Bağlaç Olan "de/da" | Ek Olan "-de/-da" |
|---|---|---|
| Yazımı | Ayrı yazılır. | Bitişik yazılır. |
| Anlamı | "Bile" anlamı katar, vurgulama yapar. | Bulunma durumu (nerede?) bildirir. |
| Cümleden Çıkarılınca | Anlam bozulmaz, sadece daralır. | Anlam bozulur. |
| Örnek | Sen de gel. (Sen gel.) | Evde kaldı. (Ev kaldı - anlam bozuldu.) |
4. "ki" Bağlacının ve Ekinin Yazımı 💡
"ki" kelimesi de "de/da" gibi hem bağlaç hem de ek olarak karşımıza çıkar. Anlam ve yazım farklılıklarına dikkat edelim.
| Özellik | Bağlaç Olan "ki" | Ek Olan "-ki" |
|---|---|---|
| Yazımı | Ayrı yazılır. | Bitişik yazılır. |
| Anlamı | İki cümleyi bağlar, açıklama yapar. | Sıfat yapar (hangi?), ilgi zamiri görevi görür. |
| Cümleden Çıkarılınca | Anlam bozulmaz veya çok az değişir. | Anlam bozulur. |
| Örnek | Duydum ki gelmiş. (Duydum gelmiş.) | Evdeki hesap. (Ev hesap - anlam bozuldu.) |
5. "mi" Soru Ekinin Yazımı
- "mi" soru eki her zaman ayrı yazılır.
Örnek: Geliyor musun? Anladın mı? - "mi" soru ekine gelen ekler bitişik yazılır.
Örnek: Okuldan geldin miydi?
6. İkilemelerin Yazımı
- İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve aralarına noktalama işareti konmaz.
Örnek: Yavaş yavaş, ağır ağır, bata çıka.
7. Pekiştirme Sözcüklerinin Yazımı
- Pekiştirme sözcükleri bitişik yazılır.
Örnek: Masmavi, yemyeşil, tertemiz, sapasağlam.
Noktalama İşaretleri 🚦
1. Nokta (.)
- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Ders çalışıyorum. - Bazı kısaltmaların sonuna konur.
Örnek: Dr., Mah., Cad. - Sıra bildiren sayılardan sonra konur.
Örnek: 3. sınıf, 7. sıra. - Saat ve dakika arasına konur.
Örnek: Toplantı 14.00'te başlayacak. - Tarihlerde gün, ay ve yıl arasına konur.
Örnek: 19.05.1919.
2. Virgül (,)
- Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
Örnek: Pazardan elma, armut, çilek aldık. - Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: Eve geldim, yemeğimi yedim, ders çalıştım. - Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
Örnek: Ali, dün akşamki maçı izlemek için sabırsızlanıyordu. - Hitaplardan sonra konur.
Örnek: Sevgili Anneciğim,
3. Noktalı Virgül (;)
- Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Erkek çocuklarına Ali, Can, Emre; kız çocuklarına Ayşe, Elif, Zeynep adlarını verdiler.
4. Soru İşareti (?)
- Soru bildiren cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Nereye gidiyorsun? - Bilinmeyen, kesin olmayan bilgi için parantez içinde kullanılır.
Örnek: Yunus Emre (1238? - 1320) Anadolu'da yaşamış önemli bir şairdir.
5. Ünlem İşareti (!)
- Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Eyvah! Yangın var! - Seslenme ve hitaplardan sonra kullanılır.
Örnek: Mehmetçik!
6. Kısa Çizgi (-)
- Satır sonuna sığmayan kelimeleri bölerken kullanılır.
Örnek: Bilgisayarımı tamir etmek için servi-
se verdim. - Kelimelerin hecelerini göstermek için kullanılır.
Örnek: o-kul, ya-zar-lık. - Sayılar ve kelimeler arasında "-den...e, ve, ile, arasında" anlamlarını vermek için kullanılır.
Örnek: Türkçe-İngilizce sözlük, 2010-2020 yılları.
7. Konuşma Çizgisi (—)
- Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır.
Örnek:
— Bugün hava çok güzel.
— Evet, pikniğe gidebiliriz.
8. Tırnak İşareti (" ")
- Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
Örnek: Atatürk "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." demiştir. - Cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır.
Örnek: Öğretmenimiz bize "çalışkanlık" konusunu anlattı. - Kitap ve yazı adları tırnak içine alınır.
Örnek: Reşat Nuri Güntekin'in "Çalıkuşu" romanını okudum.
9. Kesme İşareti (')
- Özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.
Örnek: Ankara'ya, Türkiye'mizin, Ayşe'nin. - Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: TDK'nin, TBMM'ye. - Sayıya getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: 19 Mayıs'ta, 2023'ten.
10. Yay Ayraç (Parantez) (())
- Cümledeki anlamı tamamlayan ek bilgiler için kullanılır.
Örnek: Fiiller (eylemler) iş, oluş, hareket bildirir. - Bir sözün eş anlamlısını vermek için kullanılır.
Örnek: Yazım kuralları (imla kuralları) çok önemlidir.