🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Türkçe
💡 5. Sınıf Türkçe: Ünsüz Türemesi Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Türkçe: Ünsüz Türemesi Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ünsüz türemesi vardır?
A) Kitaplık
B) Gazete
C) Affetmek
D) Sınav
A) Kitaplık
B) Gazete
C) Affetmek
D) Sınav
Çözüm:
Ünsüz türemesi, bir kelimeye ek geldiğinde veya iki kelime birleştiğinde, aynı ünsüz harfin yan yana gelerek bir tane daha oluşmasıdır. 💡
- A seçeneğindeki "kitaplık" kelimesinde türeme yoktur.
- B seçeneğindeki "gazete" kelimesinde türeme yoktur.
- C seçeneğindeki "affetmek" kelimesi, "af" köküne "-etmek" yardımcı fiili getirildiğinde oluşmuştur. Burada "f" harfi türemiştir. ✅
- D seçeneğindeki "sınav" kelimesinde türeme yoktur.
Örnek 2:
"Yıllar sonra onu hissetmek ne güzeldi." cümlesindeki altı çizili kelimede ünsüz türemesi var mıdır? Nedenini açıklayınız.
Çözüm:
Evet, "hissetmek" kelimesinde ünsüz türemesi vardır. 🤩
- Kelimenin kökü "his"tir.
- Bu köke "-etmek" yardımcı fiili eklenmiştir.
- Sonuç olarak, "his" kökündeki "s" harfi ile "-etmek" yardımcı fiilindeki "e" harfinden sonra gelen "t" harfi arasında bir "s" harfi türemiştir.
Örnek 3:
Aşağıdaki kelime çiftlerinden hangisinde, ek alarak ünsüz türemesi oluşmuştur?
A) Top + -cu = Topçu
B) Çiçek + -çi = Çiçekçi
C) Kar + -ar = Karar
D) Red + -etmek = Reddetmek
A) Top + -cu = Topçu
B) Çiçek + -çi = Çiçekçi
C) Kar + -ar = Karar
D) Red + -etmek = Reddetmek
Çözüm:
Ünsüz türemesi, genellikle "-etmek", "-olmak", "-değil" gibi yardımcı fiillerle veya bazı eklerle kelimelerin birleşmesi sonucu ortaya çıkar. 🤔
- A) "Topçu" kelimesinde türeme yoktur.
- B) "Çiçekçi" kelimesinde türeme yoktur.
- C) "Karar" kelimesinde türeme yoktur.
- D) "Reddetmek" kelimesi, "red" köküne "-etmek" yardımcı fiili getirildiğinde "d" harfinin türemesiyle oluşmuştur. ✅
Örnek 4:
"Sırrını bana açıkladı." cümlesindeki altı çizili kelimede ünsüz türemesi görülür mü? Açıklayınız.
Çözüm:
Hayır, "açıkladı" kelimesinde ünsüz türemesi görülmez. ❌
- Kelimenin kökü "açık" kelimesidir.
- Bu köke "-la-" fiilden fiil yapım eki ve ardından "-dı" görülen geçmiş zaman eki gelmiştir.
- Burada herhangi bir harf tekrarı veya türemesi söz konusu değildir.
Örnek 5:
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır? Ünsüz türemesi kuralına dikkat ediniz.
A) Zanetmek
B) Zanlı
C) Zannetmek
D) Zannı
A) Zanetmek
B) Zanlı
C) Zannetmek
D) Zannı
Çözüm:
Ünsüz türemesi kurallarına göre bazı kelimelerin yazımında dikkatli olmak gerekir. 🧐
- "Zan" köküne "-etmek" yardımcı fiili geldiğinde "n" harfi türeyerek "zannetmek" olur.
- Bu nedenle A seçeneğindeki "Zanetmek" yazımı yanlıştır.
- B seçeneğindeki "zanlı" kelimesinde türeme olmaz.
- C seçeneğindeki "Zannetmek" yazımı doğrudur.
- D seçeneğindeki "zannı" kelimesinde de türeme olur, "zan" köküne "-ı" iyelik eki geldiğinde "n" türeyerek "zannı" olur.
Örnek 6:
Bir dilbilgisi öğretmeni, öğrencilerine ünsüz türemesi konusunu anlatırken tahtaya şu kelimeleri yazmıştır: "hissetmek", "zannetmek", "affetmek", "reddetti", "sırdaş".
Öğretmen, bu kelimelerden hangisinin diğerlerinden farklı bir sebepten ünsüz türemesine örnek olduğunu sormuştur. Sizce bu kelime hangisidir ve neden?
Öğretmen, bu kelimelerden hangisinin diğerlerinden farklı bir sebepten ünsüz türemesine örnek olduğunu sormuştur. Sizce bu kelime hangisidir ve neden?
Çözüm:
Öğretmenin sorduğu farklı kelime "sırdaş" kelimesidir. 🤔
- "Hissetmek", "zannetmek", "affetmek", "reddetti" kelimelerindeki ünsüz türemesi, kelime köküne "-etmek" veya "-olmak" gibi yardımcı fiillerin gelmesiyle oluşmuştur. Örneğin, "his" + "etmek" -> "hissetmek". ✅
- Ancak "sırdaş" kelimesi, "sır" kökü ile "daş" (arkadaş, yoldaş anlamında) kelimesinin birleşmesiyle oluşmuştur. Burada bir ünsüz harf türemesi söz konusu değildir. "Sır" ve "daş" kelimeleri yan yana gelerek anlamlı bir bütün oluşturmuştur.
Örnek 7:
Marketten alışveriş yapan Ayşe Hanım, kasada ödeme yaparken görevliye "Bana yüz lirayı verin lütfen." demiştir. Bu cümledeki altı çizili ifade, ünsüz türemesi açısından nasıl değerlendirilir?
Çözüm:
Ayşe Hanım'ın kullandığı "yüz lirayı" ifadesinde ünsüz türemesi yoktur. ❌
- Burada "yüz" kelimesi bir sayı belirtir.
- "Lira" kelimesi para birimidir.
- "-yı" ise ismin -i hal ekidir.
- Bu kelimeler bir araya geldiğinde herhangi bir harf tekrarı veya türemesi gerçekleşmez.
Örnek 8:
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ünsüz türemesi yoktur?
A) Halletmek
B) Zanlı
C) Sırdaş
D) Müracaat
A) Halletmek
B) Zanlı
C) Sırdaş
D) Müracaat
Çözüm:
Ünsüz türemesi, kelime köklerine ekler geldiğinde veya kelimeler birleştiğinde aynı ünsüz harfin tekrar etmesi durumudur. 🤔
Not: Sorunun orijinalinde bir hata olabilir. Ancak genel kurala göre, " Zanlı" ve "Sırdaş" kelimelerinde ünsüz türemesi olmaz. "Müracaat" kelimesinde de yoktur. "Halletmek" kelimesinde ise ünsüz türemesi vardır. Bu nedenle, eğer tek bir doğru cevap seçilmek zorundaysa, ünsüz türemesi olan "Halletmek" dışındaki diğer kelimelerden biri doğru cevap olarak kabul edilebilir. Ancak bu sorunun yeniden gözden geçirilmesi önerilir. 💡
- A) "Halletmek" kelimesinde "hal" köküne "-etmek" yardımcı fiili eklenince "l" harfi türemiştir. ✅
- B) "Zanlı" kelimesinde "zan" köküne "-lı" eki gelmiştir. Burada türeme olmaz.
- C) "Sırdaş" kelimesi "sır" ve "daş" kelimelerinin birleşimidir. Burada da ünsüz türemesi olmaz.
- D) "Müracaat" kelimesinde de ünsüz türemesi yoktur.
Not: Sorunun orijinalinde bir hata olabilir. Ancak genel kurala göre, " Zanlı" ve "Sırdaş" kelimelerinde ünsüz türemesi olmaz. "Müracaat" kelimesinde de yoktur. "Halletmek" kelimesinde ise ünsüz türemesi vardır. Bu nedenle, eğer tek bir doğru cevap seçilmek zorundaysa, ünsüz türemesi olan "Halletmek" dışındaki diğer kelimelerden biri doğru cevap olarak kabul edilebilir. Ancak bu sorunun yeniden gözden geçirilmesi önerilir. 💡
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-turkce-unsuz-turemesi/sorular