🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Türkçe
💡 5. Sınıf Türkçe: Ünsüz Benzeşmesi Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Türkçe: Ünsüz Benzeşmesi Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Ünsüz Benzeşmesi kuralına göre, aşağıdaki kelimeye doğru eki getirelim:
"kitap" kelimesine "-cı" eki geldiğinde nasıl yazılır? 🤔
"kitap" kelimesine "-cı" eki geldiğinde nasıl yazılır? 🤔
Çözüm:
✅ Hadi birlikte inceleyelim:
- 👉 "kitap" kelimesinin son harfi "p" sert ünsüzüdür. (Hatırlayalım: Fıstıkçı Şahap'ın harfleri sert ünsüzlerdir: f, s, t, k, ç, ş, h, p)
- 👉 Gelen "-cı" ekinin ilk harfi "c" yumuşak ünsüzüdür.
- 👉 Kurala göre, sert ünsüzden sonra gelen yumuşak ünsüz "c", sertleşerek "ç" olur.
- 📌 Bu yüzden "kitap-cı" kelimesi "kitapçı" şeklinde yazılır.
Örnek 2:
📌 Aşağıdaki kelimeye "-da" ekini getirdiğimizde nasıl bir değişiklik olur?
"dolap" kelimesine "-da" eki geldiğinde nasıl yazılır? 📚
"dolap" kelimesine "-da" eki geldiğinde nasıl yazılır? 📚
Çözüm:
✅ Cevabı adım adım bulalım:
- 👉 "dolap" kelimesinin son harfi "p" sert ünsüzüdür.
- 👉 Gelen "-da" ekinin ilk harfi "d" yumuşak ünsüzüdür.
- 👉 Ünsüz Benzeşmesi kuralına göre, "p" sert ünsüzünden sonra gelen "d" yumuşak ünsüzü, sertleşerek "t" olur.
- 📌 Doğru yazım şekli "dolapta" olmalıdır.
Örnek 3:
🌳 Aşağıdaki kelimeye "-dan" ekini getirelim. Hangi kuralı uygulayacağız?
"ağaç" kelimesine "-dan" eki geldiğinde nasıl yazılır? 🍂
"ağaç" kelimesine "-dan" eki geldiğinde nasıl yazılır? 🍂
Çözüm:
✅ Doğru cevabı bulalım:
- 👉 "ağaç" kelimesinin son harfi "ç" sert ünsüzüdür.
- 👉 Gelen "-dan" ekinin ilk harfi "d" yumuşak ünsüzüdür.
- 👉 Sert ünsüz olan "ç" harfinden sonra gelen "d", sertleşerek "t" olur.
- 📌 Bu yüzden "ağaç-dan" kelimesi "ağaçtan" şeklinde yazılır.
Örnek 4:
🏃♀️ Çok "çalış"an kişilere ne deriz? Aşağıdaki kelimeye "-gan" ekini getirerek doğru kelimeyi bulalım.
"çalış" fiiline "-gan" eki geldiğinde nasıl yazılır? 💪
"çalış" fiiline "-gan" eki geldiğinde nasıl yazılır? 💪
Çözüm:
✅ Cevabı birlikte inceleyelim:
- 👉 "çalış" kelimesinin son harfi "ş" sert ünsüzüdür.
- 👉 Gelen "-gan" ekinin ilk harfi "g" yumuşak ünsüzüdür.
- 👉 Ünsüz Benzeşmesi kuralına göre, "ş" sert ünsüzünden sonra gelen "g" yumuşak ünsüzü, sertleşerek "k" olur.
- 📌 Bu durumda kelime "çalışkan" şeklinde yazılır.
Örnek 5:
🚌 Ayşe, her sabah "otobüs-de" okula gidiyor. Ama bazen "durak-da" çok bekliyor.
Yukarıdaki cümlede tırnak içindeki kelimelerden hangileri Ünsüz Benzeşmesi kuralına uyar? Doğru hallerini yazalım. 🚦
Yukarıdaki cümlede tırnak içindeki kelimelerden hangileri Ünsüz Benzeşmesi kuralına uyar? Doğru hallerini yazalım. 🚦
Çözüm:
✅ Cümleyi inceleyelim ve doğru kullanımları bulalım:
- 👉 "otobüs-de" kelimesine bakalım: "otobüs" kelimesinin son harfi "s" sert ünsüzüdür. Gelen "-de" ekinin ilk harfi "d" yumuşak ünsüzüdür. Bu durumda "d" harfi sertleşerek "t" olmalıdır. Yani "otobüste" olmalıydı.
- 👉 "durak-da" kelimesine bakalım: "durak" kelimesinin son harfi "k" sert ünsüzüdür. Gelen "-da" ekinin ilk harfi "d" yumuşak ünsüzüdür. Bu durumda "d" harfi sertleşerek "t" olmalıdır. Yani "durakta" olmalıydı.
- 📌 Her iki kelime de Ünsüz Benzeşmesi kuralına uymalıdır. Cümlenin doğru hali: "Ayşe, her sabah otobüste okula gidiyor. Ama bazen durakta çok bekliyor."
Örnek 6:
Aşağıdaki kelime çiftlerinden hangisinde Ünsüz Benzeşmesi kuralı uygulanmıştır? 🤔 Doğru olanı seçelim.
- A) ev-de ➡️ evde
- B) okul-da ➡️ okulda
- C) sınıf-da ➡️ sınıfta
- D) masa-da ➡️ masada
Çözüm:
✅ Şıkları tek tek inceleyelim:
- 👉 A) "ev-de": "ev" kelimesinin son harfi "v" yumuşak ünsüzdür. Ek değişmez. ➡️ Doğru yazım "evde". Benzeşme yok.
- 👉 B) "okul-da": "okul" kelimesinin son harfi "l" yumuşak ünsüzdür. Ek değişmez. ➡️ Doğru yazım "okulda". Benzeşme yok.
- 👉 C) "sınıf-da": "sınıf" kelimesinin son harfi "f" sert ünsüzüdür. Gelen "-da" ekinin ilk harfi "d" yumuşak ünsüzdür. Bu durumda "d" harfi sertleşerek "t" olmuştur. ➡️ Doğru yazım "sınıfta". Benzeşme var!
- 👉 D) "masa-da": "masa" kelimesinin son harfi "a" ünlü harftir. Ek değişmez. ➡️ Doğru yazım "masada". Benzeşme yok.
Örnek 7:
🇹🇷 Dilimizi öğrenirken bazı kelimelerin yazılışına dikkat etmeliyiz.
"Türk" kelimesine "-ce" eki geldiğinde nasıl yazılır? 🗣️
"Türk" kelimesine "-ce" eki geldiğinde nasıl yazılır? 🗣️
Çözüm:
✅ Cevabı birlikte bulalım:
- 👉 "Türk" kelimesinin son harfi "k" sert ünsüzüdür.
- 👉 Gelen "-ce" ekinin ilk harfi "c" yumuşak ünsüzüdür.
- 👉 Ünsüz Benzeşmesi kuralına göre, "k" sert ünsüzünden sonra gelen "c" yumuşak ünsüzü, sertleşerek "ç" olur.
- 📌 Bu yüzden "Türk-ce" kelimesi "Türkçe" şeklinde yazılır.
Örnek 8:
🚶 Dün akşam parka "git-di"m.
Yukarıdaki cümlede tırnak içindeki kelime yanlış yazılmıştır. Ünsüz Benzeşmesi kuralını uygulayarak kelimenin doğru yazılışını bulalım. 🌙
Yukarıdaki cümlede tırnak içindeki kelime yanlış yazılmıştır. Ünsüz Benzeşmesi kuralını uygulayarak kelimenin doğru yazılışını bulalım. 🌙
Çözüm:
✅ Kelimeyi inceleyelim ve doğru yazılışını öğrenelim:
- 👉 "git" fiilinin son harfi "t" sert ünsüzüdür.
- 👉 Gelen "-di" (geçmiş zaman) ekinin ilk harfi "d" yumuşak ünsüzüdür.
- 👉 Ünsüz Benzeşmesi kuralına göre, "t" sert ünsüzünden sonra gelen "d" yumuşak ünsüzü, sertleşerek "t" olur.
- 📌 Bu yüzden "git-di" kelimesi "gitti" şeklinde yazılır. Cümlenin doğrusu: "Dün akşam parka gittim."
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-turkce-unsuz-benzesmesi/sorular