🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Türkçe
💡 5. Sınıf Türkçe: Sözcükte Anlam Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Türkçe: Sözcükte Anlam Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede altı çizili kelimenin gerçek anlamını açıklayınız. 🤔
"Akşam yemeğinde annem çok lezzetli bir tuzlu kek yaptı."
"Akşam yemeğinde annem çok lezzetli bir tuzlu kek yaptı."
Çözüm:
👉 Bu cümlede "tuzlu" kelimesi, bir yiyeceğin tadını ifade etmek için kullanılmıştır. Bu, kelimenin akla gelen ilk, temel yani gerçek anlamıdır.
- ✅ Gerçek Anlam: Bir kelimenin sözlükteki ilk ve temel anlamıdır.
Örnek 2:
"Bu soğuk havada dışarı çıkma, yoksa hasta olursun." cümlesindeki "soğuk" kelimesinin kullanımını aşağıdaki cümledeki "soğuk" kelimesinin kullanımıyla karşılaştırınız. Hangisi mecaz anlamda kullanılmıştır? 🥶
"Bana o kadar soğuk davrandı ki, çok üzüldüm."
"Bana o kadar soğuk davrandı ki, çok üzüldüm."
Çözüm:
💡 İki cümledeki "soğuk" kelimesinin anlamlarına bakalım:
- 1. cümlede ("soğuk hava"): "Soğuk" kelimesi, havanın düşük sıcaklıkta olmasını, yani kelimenin gerçek anlamını ifade eder. 🌡️
- 2. cümlede ("soğuk davrandı"): "Soğuk" kelimesi, bir kişinin sevgisiz, ilgisiz veya mesafeli davranışını anlatır. Bu, kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni bir anlamdır. Yani mecaz anlamda kullanılmıştır. 😔
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime terim anlamıyla kullanılmıştır? Seçeneği ve nedenini açıklayınız. 🎶
- A) Doktor, hastanın ateşini ölçtü.
- B) Müzik dersinde nota yazmayı öğrendik.
- C) Çocuklar bahçede top oynuyordu.
Çözüm:
📌 Doğru cevap B seçeneğidir.
- A) "Ateş" kelimesi burada vücut sıcaklığının yükselmesi anlamında, gerçek anlamda kullanılmıştır.
- B) "Nota" kelimesi, müzik alanına ait, sesleri ve sürelerini gösteren özel işaretleri ifade eder. Bu, kelimenin müzik bilimine özgü bir anlamı olduğu için terim anlamıdır. 🎼
- C) "Top" kelimesi, oyun oynamak için kullanılan yuvarlak nesne anlamında, gerçek anlamda kullanılmıştır.
Örnek 4:
Aşağıdaki cümledeki altı çizili kelimenin eş anlamlısını (anlamdaşını) bularak cümleyi yeniden yazınız. 📝
"Her insan hür bir şekilde yaşamak ister."
"Her insan hür bir şekilde yaşamak ister."
Çözüm:
👉 "Hür" kelimesinin eş anlamlısı "özgür" kelimesidir. Cümleyi eş anlamlısıyla yeniden yazarsak anlam değişmez.
- ✅ Yeni Cümle: "Her insan özgür bir şekilde yaşamak ister."
Örnek 5:
"Geniş" kelimesinin zıt anlamlısı (karşıt anlamlısı) nedir? Bu kelimeyi kullanarak bir cümle kurunuz. ↔️
Çözüm:
💡 "Geniş" kelimesinin zıt anlamlısı "dar" kelimesidir.
- ✅ Örnek Cümle: "Bu dar sokaktan arabayla geçmek çok zordu."
Örnek 6:
Bir metin okuma yarışmasında, jüri üyeleri öğrencilere aşağıdaki metni okuttu:
"Ormandaki yüz yıllık çınar ağacının dalları, rüzgarda hafifçe sallanıyordu. Küçük çocuklar, ağacın gölgesinde oturmuş, deredeki balıkların yüzüşünü izliyorlardı. Anneleri de bir yandan onların yüzlerini temizliyordu."
Bu metinde altı çizili "yüz" kelimesinin kaç farklı anlamda kullanıldığını ve bu anlamları açıklayınız. 🤔
"Ormandaki yüz yıllık çınar ağacının dalları, rüzgarda hafifçe sallanıyordu. Küçük çocuklar, ağacın gölgesinde oturmuş, deredeki balıkların yüzüşünü izliyorlardı. Anneleri de bir yandan onların yüzlerini temizliyordu."
Bu metinde altı çizili "yüz" kelimesinin kaç farklı anlamda kullanıldığını ve bu anlamları açıklayınız. 🤔
Çözüm:
📌 Metinde "yüz" kelimesi üç farklı anlamda kullanılmıştır:
- 1. "Ormandaki yüz yıllık çınar ağacı": Burada "yüz" kelimesi bir sayı adıdır. (100) 🔢
- 2. "Deredeki balıkların yüzüşünü izliyorlardı": Burada "yüz" kelimesi, suda hareket etme eylemini belirten bir fiildir (yüzmek). 🐠
- 3. "Anneleri de bir yandan onların yüzlerini temizliyordu": Burada "yüz" kelimesi, insanın başının ön kısmını ifade eden bir isimdir. 👦
Örnek 7:
Arkadaşınız Ayşe, size bir fıkra anlattı ve siz de çok güldünüz. Ayşe size dönüp "Ne kadar tatlı güldün!" dedi. Siz de "Evet, fıkra çok tatlıydı!" diye cevap verdiniz. 😂
Bu diyalogda "tatlı" kelimesi hangi anlamlarda kullanılmıştır? Açıklayınız.
Bu diyalogda "tatlı" kelimesi hangi anlamlarda kullanılmıştır? Açıklayınız.
Çözüm:
💡 Bu günlük hayattan diyalogda "tatlı" kelimesi iki farklı anlamda kullanılmıştır:
- 1. "Ne kadar tatlı güldün!": Burada "tatlı" kelimesi, gülüşün hoş, sevimli, içten olduğunu ifade eder. Bu, kelimenin mecaz anlamıdır. 😊
- 2. "Evet, fıkra çok tatlıydı!": Burada "tatlı" kelimesi, fıkranın komik, eğlenceli ve güzel olduğunu ifade eder. Bu da kelimenin mecaz anlamıdır. 🤣
Örnek 8:
Aşağıdaki cümledeki altı çizili kelimenin zıt anlamlısını bularak cümleyi olumlu hale getiriniz. ☀️
"Bu sabah hava çok karanlıktı."
"Bu sabah hava çok karanlıktı."
Çözüm:
👉 "Karanlık" kelimesinin zıt anlamlısı "aydınlık" kelimesidir. Cümleyi olumlu hale getirmek için zıt anlamlısını kullanabiliriz.
- ✅ Yeni Cümle: "Bu sabah hava çok aydınlıktı."
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-turkce-sozcukte-anlam/sorular