Sıfat Fiil Ders Notu

Türkçede sözcükler görevlerine göre farklı türlere ayrılır. Daha önce sıfatları ve fiilleri öğrenmiştik. Şimdi, fiillerin nasıl sıfat gibi kullanılabileceğini, yani Sıfat Fiilleri öğreneceğiz. 📚

Sıfat Fiil Nedir? 🤔

Sıfat fiiller, adından da anlaşılacağı gibi, bir eylemden (fiilden) türeyen ancak bir ismi niteleyen (açıklayan) sözcüklerdir. Yani, bir fiil kökünden gelirler ama cümlede sıfat gibi görev yaparlar.

• Sıfatlar, isimleri renk, sayı, durum gibi özellikleriyle açıklardı (Örnek: kırmızı elma, iki kalem).
• Fiiller, bir hareket veya durumu bildirirdi (Örnek: okumak, koşmak).

Sıfat fiiller ise, hem fiilin anlamını taşır hem de bir ismi niteleyerek sıfat görevi görür.

Sıfat Fiiller Nasıl Oluşur ve Örnekleri Nelerdir? ✨

Fiil kök veya gövdelerine bazı ekler gelerek sıfat fiil oluştururuz. 5. sınıf seviyesinde en çok karşılaştığımız ve kolayca anlayabileceğimiz bazı sıfat fiil örneklerine bakalım:

1. "-an / -en" Ekli Sıfat Fiiller 🏃‍♀️

Bir fiil köküne "-an" veya "-en" eki geldiğinde, o fiil artık bir ismi niteleyen sıfat fiil olur. Bu ek, genellikle eylemi yapanı veya eylemin devam ettiğini belirtir.

• Koşmak fiiline "-an" eki ekleyelim: koşan çocuk (Hangi çocuk? Koşan çocuk.)
• Gülmek fiiline "-en" eki ekleyelim: gülen yüz (Hangi yüz? Gülen yüz.)
• Gelmek fiiline "-en" eki ekleyelim: gelen misafir (Hangi misafir? Gelen misafir.)
• Okumak fiiline "-an" eki ekleyelim: okuyan öğrenci (Hangi öğrenci? Okuyan öğrenci.)

Bu örneklerde "koşan", "gülen", "gelen" ve "okuyan" kelimeleri birer fiilden türemiş olmasına rağmen, kendilerinden sonra gelen isimleri niteleyerek sıfat görevi üstlenmiştir. Bu yüzden onlara Sıfat Fiil deriz.

2. "-mış / -miş / -muş / -müş" Ekli Sıfat Fiiller 🍂

Fiil kök veya gövdelerine "-mış", "-miş", "-muş" veya "-müş" ekleri geldiğinde de sıfat fiil oluşabilir. Bu ekler, genellikle eylemin tamamlandığını veya geçmişte yapıldığını belirtir.

• Kırmak fiiline "-ılmış" eki ekleyelim: kırılmış cam (Nasıl cam? Kırılmış cam.)
• Solmak fiiline "-muş" eki ekleyelim: solmuş çiçek (Nasıl çiçek? Solmuş çiçek.)
• Pişmek fiiline "-miş" eki ekleyelim: pişmiş yemek (Nasıl yemek? Pişmiş yemek.)
• Üşümek fiiline "-müş" eki ekleyelim: üşümüş kedi (Nasıl kedi? Üşümüş kedi.)

"Kırılmış", "solmuş", "pişmiş" ve "üşümüş" kelimeleri de fiilden türemiş olmasına rağmen, isimleri niteleyerek sıfat görevi yapmıştır. Bunlar da birer Sıfat Fiildir.

Unutmayalım! 💡

Sıfat fiiller, bir fiilden türemelerine rağmen, zaman ve şahıs eki almazlar. Yani bir "fiil" gibi çekimlenmezler. Sadece bir ismi nitelerler.

Fiil	Sıfat Fiil	Nitelediği İsim
Yazmak	Yazan	Çocuk
Gelmek	Gelen	Misafir
Düşmek	Düşmüş	Yaprak
Kapanmak	Kapanan	Kapı