Öznel ve nesnel Ders Notu

Öznel ve Nesnel Anlatım 📝

Türkçede bir olayı, duyguyu veya düşünceyi ifade ederken kullandığımız anlatım biçimleri ikiye ayrılır: öznel ve nesnel anlatım. Bu ikisini ayırt etmek, okuduğumuz veya dinlediğimiz metinleri daha iyi anlamamızı sağlar.

Nesnel Anlatım Nedir?

Nesnel anlatım, kişisel duygu, düşünce ve yorumlardan uzak, herkes tarafından aynı şekilde anlaşılabilecek, doğruluğu kanıtlanabilen bilgiler içeren anlatımdır. Bilimsel metinlerde, haberlerde, ansiklopedilerde ve ders kitaplarında nesnel anlatım kullanılır. Nesnel anlatımda öznellik belirten kelimeler (güzel, çirkin, harika, kötü gibi) bulunmaz.

Nesnel Anlatımın Özellikleri:

• Doğruluğu kanıtlanabilir.
• Kişisel duygu ve düşünceler içermez.
• Herkes için aynı anlamı taşır.
• Tarafsız bir dil kullanılır.
• Genellikle bilgi verme amacı güder.

Nesnel Anlatıma Örnekler:

• Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. (Doğruluğu kanıtlanabilir bir bilgidir.)
• Su, \(100^\circ\)C'de kaynar. (Bilimsel bir gerçektir.)
• Kuşlar uçar. (Gözlemlenebilen bir durumdur.)
• Dünya, Güneş'in etrafında döner. (Bilimsel bir gerçektir.)

Öznel Anlatım Nedir?

Öznel anlatım, anlatıcının duygu, düşünce, beğeni, zevk ve yorumlarını içeren anlatımdır. Kişiden kişiye değişebilen yargılar içerir. Edebî metinlerde, günlüklerde, romanlarda ve şiirlerde öznel anlatım daha çok kullanılır. Öznel anlatımda "bence", "sence", "güzel", "çirkin", "sevimli", "harika", "beğendim", "hoşuma gitti" gibi ifadeler sıkça yer alır.

Öznel Anlatımın Özellikleri:

• Kişisel duygu, düşünce ve yorumları içerir.
• Anlatıcının bakış açısını yansıtır.
• Herkes tarafından aynı şekilde anlaşılmayabilir.
• Beğenme, beğenmeme, hoşlanma gibi ifadeler bulunur.
• Genellikle okuyucuyu etkileme veya duygusal bağ kurma amacı güder.

Öznel Anlatıma Örnekler:

• Bence bu film çok güzeldi. (Kişisel bir beğeni ifadesidir.)
• En sevdiğim renk mavidir. (Kişisel bir tercihtir.)
• Bugün hava çok bunaltıcı. (Kişisel bir hissiyattır.)
• Bu şarkı ruhuma iyi geldi. (Kişisel bir duygusal etkidir.)

Örnek Cümleleri Ayırt Etme

Aşağıdaki cümlelerin öznel mi yoksa nesnel mi olduğunu belirleyelim:

1. Cümle: İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir.
   • Analiz: Bu bilgi istatistiklerle kanıtlanabilir. Bu nedenle nesnel bir anlatımdır.
2. Cümle: Boğaz manzarası insana huzur veriyor.
   • Analiz: "Huzur vermek" kişiden kişiye değişen bir duygudur. Bu nedenle öznel bir anlatımdır.
3. Cümle: Bir haftada yedi gün vardır.
   • Analiz: Bu, evrensel olarak kabul görmüş ve doğruluğu kanıtlanmış bir bilgidir. Bu nedenle nesnel bir anlatımdır.
4. Cümle: En lezzetli meyve çilektir.
   • Analiz: "Lezzetli" kelimesi kişisel bir zevki ifade eder. Bu nedenle öznel bir anlatımdır.
5. Cümle: Atatürk, 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir.
   • Analiz: Bu, tarihsel bir gerçektir ve doğruluğu kanıtlanmıştır. Bu nedenle nesnel bir anlatımdır.

Günlük Hayattan Örnekler

Öğretmen Sınıfa Girer:

Öğretmen: "Çocuklar, bugün hava gerçekten çok güzel, değil mi?" (Öznel - Öğretmenin kişisel düşüncesi.)

Öğretmen: "Bugün saat 10:00'da dersimiz başlayacak." (Nesnel - Zamanı belirten kesin bilgi.)

Bir Kitap Hakkında Konuşma:

Ayşe: "Bu kitabı okurken çok keyif aldım, yazarın anlatımı harikaydı." (Öznel - Ayşe'nin kişisel duyguları ve beğenisi.)

Ali: "Kitap, 150 sayfadan oluşuyor ve macera türündedir." (Nesnel - Kitabın fiziksel ve türsel özellikleri hakkında kesin bilgiler.)

Öznel ve nesnel anlatımı ayırt etmek, metinlerin içeriğini daha derinlemesine anlamamıza yardımcı olur. Nesnel anlatım bilgi aktarırken, öznel anlatım ise duygu ve düşünceleri paylaşırken kullanılır.