💡 5. Sınıf Türkçe: Metnin derin anlamını belirleyebilme yönelik üst çıkarımlar yapabilme Çözümlü Örnekler

Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde... Bir zamanlar, yemyeşil ormanların derinliklerinde yaşayan küçük bir sincap varmış. Bu sincap, kış için hazırlık yapmayı çok severmiş. Her gün koşturup en güzel meşe palamutlarını bulur, onları yuvasına taşır, özenle saklarmış. Bir gün, en sevdiği palamudu yuvasına taşırken, yolda yaşlı ve yorgun bir kaplumbağa görmüş.

Sincap, kaplumbağanın yanına yaklaşmış ve sormuş: "Merhaba yaşlı dostum, neden bu kadar yorgunsun?" Kaplumbağa iç çekerek cevap vermiş: "Ah küçük sincap, bu sıcakta yolculuk yapmak çok zor. Ve benim yuvama ulaşmam daha çok zaman alacak."

Küçük sincap, bir an duraksamış. Elindeki palamudu bırakıp kaplumbağanın yanına oturmuş. Kaplumbağanın sırtına hafifçe dokunarak ona cesaret vermiş. Sonra da kendi yuvasından getirdiği en tatlı ve en büyük palamudu kaplumbağaya uzatmış.

Kaplumbağa, sincabın bu nazik davranışına çok sevinmiş. "Teşekkür ederim küçük dostum," demiş. "Senin gibi iyi kalpli bir sincapla tanıştığım için çok mutluyum." Sincap gülümsemiş ve yoluna devam etmiş. Kendi yuvasına döndüğünde, elinde artık bir palamut olmasa da, içi sıcacıkmış.

Okulun bahçesinde oyun oynayan çocuklar, birden durdular. Hepsinin gözü, okul duvarına tırmanmaya çalışan küçük bir kedi yavrusundaydı. Kedi, bir türlü yukarı çıkamıyor, miyavlayarak yardım istiyordu. Çocuklardan biri, "Aa, kedi düşecek!" diye bağırdı. Diğerleri de endişeyle ona bakıyordu. O sırada, en sessiz ve utangaç çocuk olan Ali, kimseye görünmeden hızla koştu. Elindeki topu bir kenara bıraktı ve kediye doğru ilerledi. Dikkatlice kediyi yakaladı ve yere indirdi. Kedi, hemen Ali'nin bacaklarına sürtünerek teşekkür etti. Çocuklar, Ali'nin bu cesur ve düşünceli hareketini görünce onu alkışladılar. Ali ise hafifçe kızarmış bir yüzle, "Önemli değil," dedi.

Bir çiftçi, tarlasındaki ürünlerin her yıl azaldığını fark etti. Toprak analizi yaptırdığında, toprağın besin değerlerinin düştüğünü öğrendi. Çiftçi, bu duruma çözüm bulmak için kitaplar okumaya, deneyimli çiftçilerle konuşmaya başladı. Bir süre sonra, toprağı dinlendirme ve farklı ürünler ekme yöntemlerini öğrendi. İlk yıl, tarlasının yarısına buğday ekti, diğer yarısını ise boş bıraktı ve üzerine hayvan gübresi attı. İkinci yıl, buğday ektiği yere başka bir ürün, boş bıraktığı yere ise buğday ekti. Bu şekilde tarlasını döndürmeye devam etti. Üç yılın sonunda, çiftçinin tarlasındaki ürün miktarı gözle görülür şekilde arttı.

Ayşe, annesiyle markete gitmişti. Annesi, alışveriş listesini hazırlamış ve Ayşe'den bazı ürünleri bulmasını istemişti. Ayşe, raflarda gezerken, en sevdiği çikolatanın indirimde olduğunu gördü. Normalde almak için annesinin iznini beklerdi ama bu sefer dayanamayıp çikolatayı sepete attı. Eve döndüklerinde, annesi alışveriş fişini kontrol ederken indirimli çikolatayı fark etti. "Ayşe, bu çikolatayı listeden almamıştık. Neden aldın?" diye sordu. Ayşe, mahcup bir şekilde, "Çok ucuzdu anne, dayanamadım," dedi. Annesi gülümsedi ve "İndirimde olması güzel ama her indirimli ürünü almak zorunda değiliz. Bazen ihtiyacımız olmayan şeyleri de cazip fiyatları yüzünden alabiliyoruz," dedi.

Kış mevsimiydi. Kar yağıyor, her yer bembeyaz olmuştu. Küçük bir serçe, yiyecek bulmakta zorlanıyordu. Açlıktan titriyordu. Tam o sırada, penceresinin kenarına konan bir kuş gördü. Bu, komşularının beslediği, karnı tok, tüyleri parlak bir serçeydi. Aç serçe, umutla ona baktı. Tok serçe, bir süre durduktan sonra, kendi yediği ekmek kırıntılarından birkaçını alıp aç serçenin yanına bıraktı ve uçup gitti. Aç serçe, bulduğu kırıntılarla karnını doyurdu ve soğuktan biraz olsun ısındı.

Bir sınıfta, öğretmen yeni bir proje ödevi vermişti. Proje, öğrencilerin kendi hayal ettikleri bir şehri tasarlamalarıydı. Herkes heyecanla çizimlere ve planlara başladı. Ancak, sınıfın en çalışkan öğrencisi olan Elif, projesini hazırlarken bir sorunla karşılaştı. Şehrinde bolca park ve yeşil alan olmasını istiyordu ama bu, evler için yeterli yer bırakmıyordu. Diğer öğrenciler bu durumu pek umursamıyordu, "Şehir işte, biraz az ev olur," diyorlardı. Elif ise bu durumdan memnun değildi. Günlerce düşündü, farklı çizimler yaptı. Sonunda, binaları daha yüksek ve katlı yaparak, hem daha çok ev sığdırabileceğini hem de bolca yeşil alana yer açabileceğini fark etti. Projesini bitirdiğinde, hem modern hem de yeşil bir şehir tasarlamıştı.

Bir spor salonunda, antrenör yeni bir yarışma için sporcularını hazırlıyordu. Yarışma, hem hız hem de dayanıklılık gerektiriyordu. Sporculardan biri olan Can, hız konusunda çok iyiydi ama uzun süreli koşularda çabuk yoruluyordu. Antrenör, Can'ın bu zayıf noktasını biliyordu. Yarışmaya haftalar kala, antrenör Can'a özel bir antrenman programı hazırladı. Bu programda, Can'ın hızını korurken dayanıklılığını artıracak egzersizler vardı. Başlangıçta Can bu antrenmanlardan çok zorlandı, hatta pes etmek istedi. Ama antrenörünün desteğiyle ve kendi azmiyle devam etti. Yarışma günü geldiğinde, Can hem hızlı koştu hem de bitiş çizgisine kadar enerjisini koruyabildi. Yarışmayı kazandı.

Ali'nin dedesi, her sabah gazeteyi okumadan güne başlamazdı. Gazeteyi okurken, bazen önemli haberlerin altını çizer, bazen de bir haberle ilgili aklına gelenleri not alırdı. Bir gün, dedesi okuduğu bir haberden çok etkilendi. Haber, şehirdeki yaşlılara yardım eden bir vakıfla ilgiliydi. Dede, hemen vakfı aradı ve onlara nasıl destek olabileceğini sordu. Vakıf görevlisi, gönüllülere ihtiyaçları olduğunu söyledi. Dede, bu haberi okuyarak sadece bilgi edinmekle kalmamış, aynı zamanda topluma faydalı bir iş yapma fırsatı bulmuştu.