🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Türkçe
💡 5. Sınıf Türkçe: İkinci Kitap Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Türkçe: İkinci Kitap Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıt (karşıt) anlamlı kelimeler bir arada kullanılmıştır? 🤔
a) Hava bugün çok sıcak, yarın ise soğuk olacakmış.
b) Bu elbise çok güzel, diğeri ise şık duruyor.
c) Hızlı koşan çocuk birden acele etti.
d) Mutlu insanlar sevinçli görünürler.
Çözüm:
👉 Zıt (karşıt) anlamlı kelimeler, birbirinin tamamen tersi anlamı ifade eden kelimelerdir.
Şıkları inceleyelim:
- a) "Sıcak" ve "soğuk" kelimeleri birbirinin zıt anlamlısıdır. ✅
- b) "Güzel" ve "şık" kelimeleri eş veya yakın anlamlıdır.
- c) "Hızlı" ve "acele" kelimeleri eş veya yakın anlamlıdır.
- d) "Mutlu" ve "sevinçli" kelimeleri eş veya yakın anlamlıdır.
Bu nedenle doğru cevap "a" şıkkıdır. 💡
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" ilişkisi vardır? 📌
a) Pikniğe gitmek için hazırlık yaptık.
b) Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık.
c) Kitap okursan yeni bilgiler öğrenirsin.
d) Çok acıkınca hemen yemek yedi.
Çözüm:
👉 Neden-sonuç cümleleri, bir eylemin hangi sebeple (nedenle) yapıldığını veya gerçekleştiğini bildiren cümlelerdir. Genellikle "-dığı için", "çünkü", "bu yüzden" gibi ifadeler kullanılır.
Şıkları inceleyelim:
- a) "Pikniğe gitmek için" ifadesi bir amaç-sonuç ilişkisi kurar. (Amacı pikniğe gitmek.)
- b) "Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık." cümlesinde, dışarı çıkamamanın nedeni yağmur yağmasıdır. Bu bir neden-sonuç ilişkisidir. ✅
- c) "Kitap okursan" ifadesi bir koşul-sonuç ilişkisi kurar. (Yeni bilgi öğrenmenin koşulu kitap okumak.)
- d) "Çok acıkınca hemen yemek yedi." cümlesinde "çok acıkınca" ifadesi bir zaman veya durum bildirse de, doğrudan bir neden-sonuç değil, daha çok bir ardışıklık belirtir. Ancak "çok acıktığı için yemek yedi" şeklinde kurulsaydı neden-sonuç olurdu. Verilen haliyle en net neden-sonuç "b" şıkkındadır.
Doğru cevap "b" şıkkıdır. 👍
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır? 📝
a) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
b) Öğretmenimiz, "kitap okuyun!" dedi.
c) Ablam, Ayşe teyze ile parka gitti.
d) Her sabah Türkçe dersine çok severek girerim.
Çözüm:
👉 Büyük harflerin kullanım kurallarını hatırlayalım:
- Cümle başları büyük harfle başlar.
- Özel isimler büyük harfle başlar (kişi adları, yer adları, millet adları vb.).
- Hitaplar, unvanlar, akrabalık bildiren kelimeler özel isimden önce geliyorsa veya unvan niteliğindeyse büyük harfle başlar.
- Ders adları özel isim değildir, cümle içinde büyük harfle başlamaz (Türkçe hariç).
Şıkları inceleyelim:
- a) "Türkiye" ve "Ankara" özel isimdir, cümle başı büyük harfle başlamış. Doğru.
- b) Tırnak içindeki cümle büyük harfle başlamış. Doğru.
- c) "Ayşe Teyze" ifadesinde "Teyze" akrabalık bildirse de burada bir unvan gibi kullanıldığı için büyük harfle başlaması gerekir. Ancak "teyzelerimiz" gibi genel bir kullanım olsaydı küçük harfle yazılırdı. Bu cümlede özel isimle birlikte kullanıldığı için "Teyze" kelimesi büyük harfle başlamalıydı. Yani "Ayşe Teyze" olmalıydı. Yanlış.
- d) "Türkçe" ders adı olmasına rağmen dil adından türediği için her zaman büyük harfle başlar. Doğru.
Doğru cevap "c" şıkkıdır. "Ayşe Teyze" şeklinde yazılmalıydı. ✍️
Örnek 4:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır? ❌
a) Pazardan elma, armut, çilek aldık.
b) Yarın, okula gideceğim.
c) Ali, çalışkan bir öğrencidir.
d) Evet, bu konuda sana katılıyorum.
Çözüm:
👉 Virgülün (,) başlıca kullanım yerleri şunlardır:
- Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için.
- Sıralı cümleleri ayırmak için.
- Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için.
- Onay veya red bildiren kelimelerden sonra.
Şıkları inceleyelim:
- a) "Elma, armut, çilek" eş görevli kelimelerdir. Virgül doğru kullanılmış. ✅
- b) "Yarın" kelimesi burada bir ara söz veya vurgu için kullanılmamıştır. Cümlenin temel ögelerinden biridir ve burada virgül kullanılması gereksizdir. "Yarın okula gideceğim." şeklinde olmalıydı. Yanlış.
- c) "Ali" özne olup yüklemden uzak düşmediği halde, özneyi belirtmek için virgül kullanılması doğru bir kullanımdır. ✅
- d) "Evet" onay bildiren bir kelimedir, sonrasında virgül kullanılması doğru. ✅
Doğru cevap "b" şıkkıdır. "Yarın" kelimesinden sonra virgül kullanılmamalıydı. 🧐
Örnek 5:
Minik Ayşe, bahçede oynarken eski bir sandık buldu. Sandığın kapağını açtığında içinden tozlu, eski bir defter çıktı. Defterin sayfaları sararmış, kenarları yıpranmıştı. Ayşe, defteri yavaşça açtı ve içinde rengarenk çizimler, kısa şiirler olduğunu gördü. Bu defterin kime ait olduğunu çok merak etti ve defteri annesine gösterdi. Annesi defteri görünce gülümsedi ve "Bu defter benim çocukluğumun anılarıyla dolu," dedi. Ayşe, annesinin çocukluğuna ait bu defteri büyük bir heyecanla incelemeye başladı. 📚
Bu metinde, Ayşe'nin yaşadığı olay aşağıdaki hikaye unsurlarından hangisine odaklanmaktadır?
Bu metinde, Ayşe'nin yaşadığı olay aşağıdaki hikaye unsurlarından hangisine odaklanmaktadır?
a) Yer
b) Zaman
c) Olay
d) Şahıs Kadrosu
Çözüm:
👉 Hikaye unsurları; olay, şahıs kadrosu, yer (mekan) ve zamandan oluşur. Bu unsurlar bir hikayenin temel yapı taşlarıdır.
Metni inceleyelim:
- Metinde "bahçe" bir yer belirtir ancak metnin ana odağı bu değildir.
- Metinde belirli bir zaman dilimi (sabah, akşam, geçmiş bir yıl vb.) belirtilmemiştir.
- Metinde Ayşe ve annesi şahıs kadrosunu oluşturur ancak metin sadece bu kişileri tanıtmakla kalmaz.
- Metnin genelinde Ayşe'nin eski bir sandık bulması, defteri keşfetmesi, annesinin defterin sahibi olduğunu öğrenmesi gibi peş peşe yaşanan durumlar ve gelişmeler anlatılmaktadır. Bu durumlar bütünü bir olay örgüsü oluşturur. ✅
Bu metin, Ayşe'nin yaşadığı "eski bir defterin keşfi" olayına odaklanmaktadır. Doğru cevap "c" şıkkıdır. 🎯
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ateş" kelimesi mecaz (gerçek anlamından uzaklaşmış) anlamda kullanılmıştır? 🔥
a) Kamp yaparken büyük bir ateş yaktık.
b) Doktora gittim çünkü ateşim çok yükselmişti.
c) Öğretmenin sorduğu soruyla sınıfa bir anda ateş düştü.
d) Yangın söndürme ekipleri ateşi kontrol altına aldı.
Çözüm:
👉 Kelimelerin iki temel anlamı vardır: gerçek anlam (akla gelen ilk anlam) ve mecaz anlam (gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlam).
Şıkları inceleyelim:
- a) "Büyük bir ateş yaktık." cümlesinde ateş, odunların yanmasıyla oluşan ısı ve ışık kaynağıdır. Bu gerçek anlamdır.
- b) "Ateşim çok yükselmişti." cümlesinde ateş, vücut sıcaklığının normalin üzerine çıkması durumudur. Bu da gerçek anlamdır (tıbbi terim anlamı da gerçek anlamın bir uzantısıdır).
- c) "Sınıfa bir anda ateş düştü." cümlesinde "ateş düşmek" ifadesi, bir anda büyük bir telaş, heyecan, korku veya sessizlik oluşması anlamındadır. Burada gerçek bir ateş düşmesinden bahsedilmemiştir. Bu, mecaz anlamdır. ✅
- d) "Ateşi kontrol altına aldı." cümlesinde ateş, yangın anlamında kullanılmıştır. Bu da gerçek anlamdır.
Doğru cevap "c" şıkkıdır. 💡
Örnek 7:
"Kütüphaneler sadece kitapların saklandığı yerler değildir. Onlar aynı zamanda bilgiye açılan kapılar, hayal dünyasına yapılan yolculukların başlangıç noktalarıdır. Bir kütüphaneye girdiğinizde, raflardaki her kitap size farklı bir dünyanın kapısını aralar. Yeni bilgiler edinir, farklı kültürleri tanır, geçmişten dersler çıkarır ve geleceğe dair fikirler geliştirirsiniz. Bu yüzden kütüphaneler, bir toplumun gelişimi için vazgeçilmez kurumlardır." 📖
Bu parçanın ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu parçanın ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?
a) Kütüphanelerde çok sayıda kitap bulunur.
b) Kütüphaneler, hayal dünyasını geliştiren mekanlardır.
c) Kütüphaneler, bilginin ve gelişimin anahtarıdır.
d) Kütüphaneler, farklı kültürleri tanımamızı sağlar.
Çözüm:
👉 Ana fikir, bir metinde yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır, metnin genelini kapsayan en önemli düşüncedir.
Parçayı ve şıkları inceleyelim:
- a) "Kütüphanelerde çok sayıda kitap bulunur." Bu doğru bir bilgi olsa da metnin ana fikri değildir, sadece bir özelliğidir.
- b) "Kütüphaneler, hayal dünyasını geliştiren mekanlardır." Bu da metinde geçen bir düşüncedir ancak ana fikrin tamamını kapsamaz.
- c) Metin boyunca kütüphanelerin sadece kitap saklama yeri olmadığı, bilgiye kapı açtığı, yeni bilgiler, farklı kültürler ve gelecek fikirleri geliştirdiği vurgulanıyor. Son cümlede ise "bir toplumun gelişimi için vazgeçilmez kurumlardır" denilerek kütüphanelerin bilgiye ulaşma ve genel gelişimdeki önemi özetleniyor. Bu şık, metnin genelini en iyi şekilde özetlemektedir. ✅
- d) "Kütüphaneler, farklı kültürleri tanımamızı sağlar." Bu da metinde geçen bir faydasıdır ancak ana fikrin tamamı değildir.
Doğru cevap "c" şıkkıdır. 🌟
Örnek 8:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir? 🕰️
a) Annem dün çok güzel yemek yaptı.
b) Yarın sabah erken kalkacağım.
c) Çocuklar bahçede top oynuyor.
d) Her akşam kitap okurum.
Çözüm:
👉 Fiillerde şimdiki zaman kipi, eylemin şu anda, konuşma anında gerçekleştiğini ifade eder ve genellikle "-yor" ekiyle çekimlenir.
Şıkları inceleyelim:
- a) "Yaptı" fiili, geçmişte gerçekleşmiş bir eylemi anlatan geçmiş zaman (di'li geçmiş zaman) ile çekimlenmiştir.
- b) "Kalkacağım" fiili, gelecekte gerçekleşecek bir eylemi anlatan gelecek zaman ile çekimlenmiştir.
- c) "Oynuyor" fiili, eylemin şu an gerçekleştiğini anlatan "-yor" ekini almıştır. Bu, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. ✅
- d) "Okurum" fiili, her zaman yapılan bir eylemi veya alışkanlığı anlatan geniş zaman ile çekimlenmiştir.
Doğru cevap "c" şıkkıdır. 🏃♂️
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-turkce-ikinci-kitap/sorular