Derin çalışma kağıtları Ders Notu

5. Sınıf Türkçe: Derin Çalışma Kağıtları - Noktalama İşaretleri 🧐

Noktalama işaretleri, yazıların anlamını açıkça ortaya koymak, cümlenin doğru anlaşılmasını sağlamak ve okuma hızını düzenlemek için kullanılan önemli araçlardır. 5. sınıfta bu işaretlerin doğru kullanımı, metinleri daha etkili okuyup yazabilmek için temel oluşturur.

1. Nokta (.)

Nokta, genellikle cümlenin bittiğini bildirmek için kullanılır. Bunun yanı sıra bazı kısaltmaların sonunda ve taksim işaretleri yerine de kullanılabilir.

• Temel Kullanım: Anlamı tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  • Örnek: Bugün okula gittim.
  • Örnek: Yarın hava güneşli olacak.
• Kısaltmalar: Bazı özel isimlerin veya unvanların kısaltmalarının sonuna konur.
  • Örnek: Dr. (Doktor), Cad. (Caddesi), Sok. (Sokak)
  • Örnek: Prof. (Profesör), Av. (Avukat)
• Sayılarla Kullanım: Tarihlerin yazımında gün, ay ve yıl arasına konur.
  • Örnek: 23.04.1920
  • Örnek: 15.08.2023
• Sıra Bildiren Sayılar: Sayılardan sonra sıra bildirmek için kullanılır.
  • Örnek: 1. (birinci), 5. (beşinci)

2. Virgül (,)

Virgül, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak, cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri belirtmek, hitaplardan sonra ve bazı zarf-fiil eklerinden sonra kullanılır.

• Eş Görevli Kelimeler:
  • Örnek: Pazardan elma, armut, çilek ve muz aldım.
  • Örnek: Kırmızı, mavi, yeşil renkleri çok severim.
• Ara Sözleri Ayırma:
  • Örnek: Annem, en sevdiğim insan, bana sürpriz yaptı.
  • Örnek: Ankara, Türkiye'nin başkenti, çok güzel bir şehirdir.
• Hitaplardan Sonra:
  • Örnek: Sevgili öğretmenim,
  • Örnek: Sayın müdür,
• Zarf-Fiillerden Sonra:
  • Örnek: Eve gelince hemen ödevimi yaptım.
  • Örnek: Koşarak otobüse yetişti.

3. Soru İşareti (?)

Soru bildiren cümlelerin sonuna konur. Doğrudan sorulan soruların sonunda kullanılır.

• Örnek: Bugün okulda ne öğrendin?
• Örnek: Yarın sinemaya gidecek misin?
• Örnek: Bu kitabı okudun mu?

4. Ünlem İşareti (!)

Sevinç, korku, şaşma, acıma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Seslenme veya uyarı bildiren kelimelerden sonra da kullanılır.

• Duygu Bildiren Cümleler:
  • Örnek: Ne kadar güzel bir manzara!
  • Örnek: Eyvah, otobüsü kaçırdım!
  • Örnek: Ah, ne kadar acıdı!
• Seslenme ve Uyarı:
  • Örnek: Dikkat!
  • Örnek: Hey!

5. Kesme İşareti (')

Özel isimlere getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için de kullanılır.

• Özel İsimlere Gelen Ekler:
  • Örnek: Ayşe'nin
  • Örnek: Türkiye'de
  • Örnek: TDK'nin
• Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Ekler:
  • Örnek: MEB'in
  • Örnek: TBMM'ye
• Sayılara Gelen Ekler:
  • Örnek: 1995'te
  • Örnek: 5. kat'tan

Çözümlü Örnekler

Soru 1: Aşağıdaki cümlelerde eksik noktalama işaretlerini yerleştiriniz.

a) Annem bana bir kitap hediye etti

b) Bu ev çok büyükmüş

c) İstanbul Türkiyenin en kalabalık şehridir

d) Nereye gidiyorsun

Çözüm 1:

a) Annem bana bir kitap hediye etti. (Cümle bittiği için nokta)

b) Bu ev çok büyükmüş! (Şaşırma bildirdiği için ünlem)

c) İstanbul, Türkiyenin en kalabalık şehridir. (Ara sözü ayırmak için virgül, cümle sonu için nokta)

d) Nereye gidiyorsun? (Soru cümlesi olduğu için soru işareti)

Soru 2: Aşağıdaki ifadelerde kesme işaretinin kullanımını doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz.

a) Ankara'lılar çok misafirperverdir.

b) 2023'ün son günü.

c) TRT'nin yeni programı.

Çözüm 2:

a) Yanlış. Özel isimlere gelen yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğrusu: Ankaralılar çok misafirperverdir.

b) Doğru. Sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

c) Doğru. Kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.