💡 5. Sınıf Türkçe: Bursluluk sınavı Çözümlü Örnekler

Bu soruda kelimelerin gerçek ve mecaz anlamlarını ayırt etmemiz gerekiyor. 🧐

• Gerçek Anlam: Bir kelimenin akla ilk gelen, temel anlamıdır.
• Mecaz Anlam: Bir kelimenin temel anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.

Şimdi şıklara bakalım:

• A) "Kalem" burada yazı yazmaya yarayan aracı ifade ediyor. Bu, gerçek anlamıdır.
• B) "Kalem" yine yazı yazmaya yarayan aracı ifade ediyor. Gerçek anlam.
• C) "Kalemle bir şekil çizdi" ifadesinde "kalem" kelimesi yine yazı yazmaya yarayan aracı ifade ediyor. Gerçek anlam.
• D) "Kurşun kalem" yine yazı yazmaya yarayan aracı ifade ediyor. Gerçek anlam.

Bu soruda bir hata olmuş gibi görünüyor. Mecaz anlamlı bir kullanım sunulmamış. 😞 Ancak, eğer soru şöyle olsaydı: "Ayakkabısının kalemi eskimişti." Bu cümlede "kalem" kelimesi ayakkabının bağcık kısmını ifade ettiği için mecaz anlamda kullanılmış olurdu.
Bu nedenle, verilen şıklarda doğru cevap bulunmamaktadır. Ancak, eğer bir şıkta mecaz anlamlı kullanım olsaydı, onu seçerdik. ✅

Bu soruda, verilen cümlenin anlamını bozmayacak kelime gruplarını bulmamız isteniyor. 🧐

• Yorgun argın: Bitkin, halsiz, dinç olmayan anlamlarına gelir.
• Akşam olunca: Hava kararınca, gün batınca, geceleyin anlamlarına gelir.

Şimdi şıkları inceleyelim:

• A) "Geceleyin, bitkin bir şekilde" ifadesi cümlenin anlamını koruyor. ✅
• B) "Dinç bir halde" ifadesi "yorgun argın" kelimelerinin tam tersi bir anlam taşıyor. Bu nedenle bu şık getirilemez. ❌
• C) "Hava kararınca, halsizce" ifadesi cümlenin anlamını koruyor. ✅
• D) "Akşam vakti, perişan halde" ifadesi cümlenin anlamını koruyor. ✅

Dolayısıyla, "dinç bir halde" kelime grubu cümlenin anlamını bozacağı için yerine getirilemez. 👉 Cevap B seçeneğidir.

Bu soruda, ikilemelerin hangi anlam ilişkisiyle kurulduğuna dikkat etmeliyiz. İkilemeler farklı şekillerde kurulabilir:

• Birebir aynı kelimelerle (koşa koşa)
• Biri anlamlı, diğeri anlamsız kelimelerle (pırıl pırıl)
• İkisi de anlamlı kelimelerle ama yakın veya zıt anlamlılarla (anlatır anlatmaz - burada zaman ilişkisi)
• Biri anlamlı, diğeri ses tekrarı olan kelimelerle (eliyle tutuyordu - burada "eliyle" kelimesi "el" kelimesinin tekrarı değil, farklı bir kelime ama anlamı pekiştiriyor gibi duruyor. Ancak bu şık aslında bir ikileme değil, kelime grubudur.)

Şimdi şıkları inceleyelim:

• A) "Koşa koşa": Birebir aynı kelimelerle kurulmuş, tekrarlama yoluyla pekiştirme anlamı taşır.
• B) "Eliyle tutuyordu": Bu bir ikileme değildir. "El" kelimesi ile "tutmak" fiili bir araya gelmiş.
• C) "Anlatır anlatmaz": "Anlatmak" fiilinin farklı zaman çekimleri bir araya gelerek "hemen ardından" anlamı katmıştır.
• D) "Pırıl pırıl": Biri anlamlı (pırıl), diğeri anlamsız gibi görünen ama pekiştirme anlamı katan kelimelerle kurulmuş bir ikilemedir.

Soruda "ikileme" sorulduğu için ve B şıkkı ikileme olmadığı için, burada bir çelişki var. Ancak, eğer B şıkkını bir ikileme olarak kabul edersek, "eliyle" kelimesi "el" kelimesinin tekrarı değil, farklı bir kelimedir ve bu da anlam ilişkisini değiştirir.
Diğer ikilemeler (A ve D) pekiştirme veya durum bildirirken, C şıkkındaki "anlatır anlatmaz" zaman ilişkisi kurar.
Sorunun asıl amacı, ikilemelerin farklı anlam ilişkilerini sormaksa, B şıkkı ikileme olmadığı için elenir. Geriye kalan ikilemeler arasında anlam ilişkisi farklılığı aranmalıdır. Bu durumda C şıkkı, zaman ilişkisiyle diğerlerinden ayrılır. 💡

Bu problemi adım adım çözelim: 🧐

• Adım 1: Tamamen dolu olan raflardaki kitap sayısını bulalım.
  Her rafta 15 kitap var ve 3 raf dolu.
  \( 3 \times 15 = 45 \) kitap
• Adım 2: Diğer raflara kaç kitap konulduğunu bulalım.
  Toplam 7 raf vardı, 3'ü dolu, geriye \( 7 - 3 = 4 \) raf kalır.
  Bu 4 rafa her birine 8 kitap konulmuş.
  \( 4 \times 8 = 32 \) kitap
• Adım 3: Toplam kitap sayısını bulalım.
  Dolu raflardaki kitap sayısı ile diğer raflara konulan kitap sayısını toplarız.
  \( 45 + 32 = 77 \) kitap

✅ Sonuç olarak, bu fuarda 5. sınıf öğrencileri için ayrılan toplam 77 hikaye kitabı vardır.

Bu market alışverişinin maliyetini hesaplayalım: 💰

• Adım 1: Domatesin maliyetini hesaplayalım.
  2 kilogram domates almışsınız ve kilogramı 20 TL.
  \( 2 \\times 20 \, \text{TL} = 40 \, \text{TL} \)
• Adım 2: Salatalığın maliyetini hesaplayalım.
  1 kilogram salatalık almışsınız ve kilogramı 25 TL.
  \( 1 \\times 25 \, \text{TL} = 25 \, \text{TL} \)
• Adım 3: Biberin maliyetini hesaplayalım.
  Yarım kilogram (yani 0.5 kilogram) biber almışsınız ve kilogramı 30 TL.
  \( 0.5 \\times 30 \, \text{TL} = 15 \, \text{TL} \)
• Adım 4: Toplam ödemeyi hesaplayalım.
  Tüm ürünlerin maliyetlerini toplarız.
  \( 40 \, \text{TL} + 25 \, \text{TL} + 15 \, \text{TL} = 80 \, \text{TL} \)

✅ Toplamda 80 TL ödeme yapmanız gerekir.

"Kesmek" kelimesinin farklı anlamlarını inceleyelim: 🧐

• Gerçek Anlam: Bir şeyi bıçak, makas gibi aletlerle ikiye ayırmak, bölmek.
• Mecaz Anlam: Bir işi durdurmak, son vermek, bitirmek gibi anlamlarda kullanılır.

Şimdi şıklara bakalım:

• A) "Bu işi kesmek zorunda kaldım." Burada işi durdurmak anlamında mecaz.
  B) "Elbiseyi kumaştan keserek hazırladı." Kumaşı ikiye ayırarak veya şekil vererek hazırlamak anlamında gerçek.
  C) "Konuşmayı yarıda kesme, lütfen!" Konuşmayı durdurmak anlamında mecaz.
  D) "Bu sorunları artık kesip atmalıyız." Sorunları ortadan kaldırmak anlamında mecaz.

✅ Bu nedenle, "kesmek" kelimesinin gerçek anlamıyla kullanıldığı şık B seçeneğidir.

Bu soruda "sıkıca" kelimesinin zıt anlamlısını bulmamız isteniyor. 🧐

• Sıkıca: Bir şeyi çok fazla hareket ettiremeyecek kadar kuvvetli bir şekilde tutmak veya bağlamak.
• Zıt Anlamlı Kelimeler: Anlamları birbirinin tam tersi olan kelimelerdir.

Şimdi "sıkıca" kelimesinin anlamını düşünelim ve zıt anlamlısını arayalım:

• A) "Gevşekçe": Bir şeyi sıkı olmayan, kolayca hareket edebilecek şekilde tutmak veya bağlamak anlamına gelir. Bu, "sıkıca" kelimesinin tam zıttıdır. ✅
• B) "Hızlıca": Hızla ilgili bir durumdur, "sıkıca" ile bir ilgisi yoktur.
• C) "Yavaşça": Hızla ilgili bir durumdur, "sıkıca" ile bir ilgisi yoktur.
• D) "Dikkatlice": Özenle, titizlikle yapılan bir davranışı ifade eder, "sıkıca" ile doğrudan bir zıtlık oluşturmaz.

👉 Bu nedenle, "sıkıca" kelimesinin zıt anlamlısı "gevşekçe"dir.

Bu problemi kesirler ve alan hesaplama mantığıyla çözelim: 🧐

• Adım 1: Buğday ve arpa ekilen toplam alanı kesir olarak bulalım.
  Çiftçi tarlasının 1/4'üne buğday, 1/2'sine arpa ekmiş.
  Bu iki kesri toplamak için paydaları eşitlemeliyiz. 1/2 kesrini 2 ile genişletirsek 2/4 olur.
  \( \frac{1}{4} + \frac{2}{4} = \frac{3}{4} \)
• Adım 2: Tarlanın mısır ekilen kısmının kesir olarak karşılığını bulalım.
  Tarlanın tamamı 1 bütündür, yani 4/4'tür.
  Buğday ve arpa ekilen kısım 3/4 olduğuna göre, mısır ekilen kısım:
  \( \frac{4}{4} - \frac{3}{4} = \frac{1}{4} \)
• Adım 3: Tarlanın toplam alanını hesaplayalım.
  Tarlanın 1/4'ü 50 metrekareye denk geliyormuş.
  Eğer tarlanın 1/4'ü 50 m² ise, tarlanın tamamı (4/4'ü) bunun 4 katı olacaktır.
  \( 50 \, m^2 \\times 4 = 200 \, m^2 \)

✅ Çiftçinin tarlasının toplam alanı 200 metrekaredir.

Bu problemi kesirler ve öğrenci sayısı üzerinden çözelim: 🧐

• Adım 1: Geziye katılan öğrenci oranını belirleyelim.
  Soruda, öğrencilerin 3/5'inin geziye katılacağı belirtilmiş.
• Adım 2: Verilen öğrenci sayısının kesirdeki karşılığını anlayalım.
  Geziye katılan 24 öğrenci, sınıfın 3/5'ine denk gelmektedir.
• Adım 3: Bir parçanın kaç öğrenciye denk geldiğini bulalım.
  Eğer 3 parça (3/5) 24 öğrenci ise, 1 parçanın kaç öğrenciye denk geldiğini bulmak için 24'ü 3'e böleriz.
  \( 24 \div 3 = 8 \) öğrenci. Yani, kesrin her bir parçası 8 öğrenciye denk geliyor.
• Adım 4: Sınıftaki toplam öğrenci sayısını hesaplayalım.
  Sınıfın tamamı 5 parçadır (5/5).
  Her bir parça 8 öğrenci olduğuna göre, toplam öğrenci sayısı:
  \( 8 \\times 5 = 40 \) öğrenci.

✅ Sınıfta toplam 40 öğrenci vardır.